Borsa İstanbul’da İşlem Gören Perakende Ticaret Sektörü Şirketlerinin Finansal Performansının Cilos Ağırlıklandırma ve Topsis Yöntemiyle İncelenmesi: 2013-2019

Dünyada perakende sektörü geçmişten günümüze sürekli değişim eğilimi göstermiş, makro değişkenler içerisindeki payı sürekli artmış, istihdam düzeyindeki artış sebebiyle dünya ekonomisinde önemli sektörlerinden birisi haline gelmiştir. Türkiye’de perakende sektörü ise 2000’li yıllar ile sosyo-ekonomik yapının değişime uğramasıyla geleneksel yapısından ayrılarak daha modern bir yapı sergilemeye başlamıştır. İmalat sektörünün alt başlıklarından olan perakende ticaret sektörü, tüketici eğilimlerinin en çok hissedildiği alanların başında gelmektedir. Bu sebeple sektördeki şirketlerin finansal performansının ölçülmesinde yatırımcılar, yöneticiler ile sektör içinde bulunan diğer firmalar yönünden de önemlidir.
Çalışmanın temel amacı, Borsa İstanbul’da (BİST) imalat sektörü alt başlığında yer alan perakende ticaret sektörünün mali performanslarını CILOS, Criterion İmpact Loss kriter ağırlıklandırma ve TOPSIS yöntemlerini kullanarak analiz etmektir. Çalışmaya Borsa İstanbul’da perakende sektöründe faaliyet gösteren on iki şirketten dokuz adeti dâhil edilmiştir. Analiz iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk olarak işletmelerin finansal performanslarını tespit etmeye yarayan rasyolar belirlenmiştir. Çalışmada her bir işletme için 2013-2019 yılları arasında ayrı ayrı olarak finansal rasyolar hesaplanmıştır. Şirketlerin asit test oranı, nakit oran, finansal kaldıraç oranı, finansman oranı, duran varlıklar / öz kaynaklar, aktif devir hızı, öz kaynak devir hızı, öz kaynak karlılığı ve aktif karlılığı oranları ile finansal performansları değerlendirilmiştir. İkinci bölümde yer alan finansal oranlar kullanılarak TOPSIS yöntemi ile firmaların performansları değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında ilgili yıllar için ortalama performanslar incelendiğinde sıralamada ilk sırada Mipaz, ikinci sırada Casa ve üçüncü sırada ise Vakko, şirketleri yer almaktadır. Diğer şirketlerin ise sırasıyla Mepet, Carrefoursa, Migros, Teknosa, Bizim ve Bim şirketlerinin olduğu tespit edilmiştir.

The retail industry in the world has constantly changed until today. Its share in macro variables has increased continuously, and it has become one of the important sectors of the world economy with the increase of employment. In Turkey, it has started to transform to a modern structure from its traditional structure with the change of socio-economic structure in the 2000s. The retail trade sector, as one of the subtitles of the manufacturing sector, is one of the areas where consumer trends are most felt. Hereby, measuring the financial performance of companies is very important for managers, investors and other companies.
This study aims to analyze the financial performances of the retail trade sector, which is included in the manufacturing sector subtitle of Borsa Istanbul (BIST), by using CILOS (Criterion Impact Loss) criteria weighting and TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) methods. Nine of the total twelve companies that operating in the retail sector in BIST were included in the study. The analysis was carried out in two stages. First, the ratios were used to determine the financial performance. Financial ratios were calculated separately for each company between 2013-2019. Additionally, the acid-test ratio, cash ratio, financial leverage ratio, financing ratio, fixed assets/equities, asset turnover rate, equity turnover ratio, return on equity and return on assets and financial performances were evaluated. Financial ratios that calculated in the second part were used as inputs of the TOPSIS method and accordingly, the performance ranking of the companies was made. In the conclusion part it has been determined that Mipaz takes the first place, Casa takes the second and Vakko takes the third place. The other companies are; Mepet, Carrefoursa, Migros, Teknosa, Bizim and Bim, respectively.