Turizm Gelirlerinin Milli Gelir Üzerindeki Etkisi: Akdeniz Havzası Ülkeleri İçin Bir Panel Veri Analizi

Turizm sektörü dünyada en hızlı büyüyen sektörlerin başında gelmektedir. Bu nedenle, turizm gelirleri çoğu ülke için milli gelirin önemli bir bileşenidir. Turizm sektörü, sadece doğrudan turizm gelirleri ile değil, aynı zamanda oluşturduğu dışsallık ve çarpan etkisi nedeniyle de etki derecesi yüksek olan bir sektördür. Turizm doğrudan ve dolaylı olarak birçok farklı sektörü harekete geçirmektedir. Dolayısıyla, turizm faaliyetlerinin geliştiği ülkelerde, turizm gelirleri artış göstererek birtakım ekonomik faydaları ortaya çıkarmaktadır. Bunlardan bazıları; turizm faaliyetlerinin gelir yaratıcı etkisi, istihdama katkısı, ödemeler bilançosuna olumlu etkisi ve döviz girişi nedeniyle dış ticaret açığının kapatılmasına yardımcı olmasıdır. Bu çalışmada, Akdeniz ülkelerinin turizm gelirleri ile milli gelir arasındaki ilişkisi incelenmektedir. Akdeniz’e komşu olan 14 egemen ülkenin yıllık turizm ve ulusal gelir verilerinden hareketle 2005-2019 dönemi için bir panel veri seti oluşturulmuştur. Verilere, Breusch Pagan LM yatay kesit bağımsızlık testi, Peseran birim kök testi, Westerlund eşbütünleşme testi, Granger nedensellik testi, Hausman testi ve Havuzlanmış Ortalama Grup Tahmincisi (PMGE) testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, Akdeniz havzası ülkelerinde 2005-2019 dönemi için milli gelir ve turizm gelirleri arasında anlamlı bir ilişkinin varlığını ve kısa dönemde turizm gelirlerinde meydana gelecek olan %1’lik bir artışın milli geliri yaklaşık 0,24 oranında artıracağını, uzun dönemde ise %1’lik bir turizm geliri artışının milli geliri 0,59 oranında artıracağını ortaya koymaktadır.

Tourism is one of the fastest growing sectors in the world. Therefore, tourism revenues are an important component of national income for many countries. Tourism is a sector that has a high degree of influence with not only its direct tourism revenues, but also in the way of its exteriority and multiplier effect. Tourism activates many different other sector directly and indirectly. For this reason, some economic benefits are revealed in countries where tourism activities are developed and tourism revenues are increased.Some of those are; income generating effect of tourism, its contribution to employment, its positive effect on the balance of payments and foreign currency inflows and It helps to close the foreign trade deficit. In this study, the relationship between tourism revenues and national income in Mediterranean countries have examined. A panel data set was set up for the period of 2005-2019 that based on those 14 sovereign and neighboring countries’ annual tourism revenues and national income. The data has been tested by using Breusch Pagan LM cross-section independence test, Pesseran unit root test, Westerlund cointegration test, Granger causality test, Hausman test and Pooled Mean Group Estimator (PMGE). The findings of the research indicate that there is a significant relationship between national income and tourism revenues in the Mediterranean countries for the period of 2005-2019 and in the short term, it is revealed that 1% increase in tourism revenues will increase the national income 0,24 in the long term 1% increase in tourism revenues will increase the national income 0,59.