Fârâbî’nin Siyaset Felsefesinde Fikrî Güç ve Fikrî Erdemler

In Al-Farabi’s philosophy, human explanations made on the axis of morality and politics are shaped around the concept of happiness. According to him, in order for happiness in this world and the highest happiness in the afterlife to be realized at the level of nations and cities, theoretical virtues, intellectual virtues, moral virtues, and practical sciences must reach a perfect level in every human being. In order to acquire these virtues and to acquire practical sciences, first of all, studies on existence must be completed. Al-Farabi states that such an examination will lead us to the ontological, theological, and metaphysical knowledge obtained by theoretical power in the first step. Political science, together with the knowledge of other sciences to be obtained as a result of examinations about existence, provides happiness. Al-Farabi points out the role of intellectual power besides the theoretical power of man in order to complete the epistemic processes and states that this power should reach a perfect level in terms of political intellectual virtues. The importance of the intellectual power mentioned by Al-Farabi, in terms of attaining happiness, which is the indispensable goal of human life, and the possibility of a correct political science, needs to be emphasized once again. The study, which emerged in line with this goal, primarily includes Al-Farabi’s explanations on the methodology of the studies on intellectual power and the existence that forms the background of intellectual virtue. Secondly, the concepts of intellectual power and intellectual virtue are analyzed and the concept of political intellectual virtue is evaluated within this framework. In the study, all the related works of Al-Farabi were taken into consideration, his related views were analyzed in the text and only his views were taken into account in order not to exceed the limits of the study. As a result, we can say that; The theoretical solutions that Al-Farabi brought to the needs of the contemporary individual regarding happiness and right politics within the framework of the concepts of intellectual power and intellectual virtue still maintain their validity.

Fârâbî felsefesinde ahlak ve siyaset merkezli insan açıklamaları, mutluluk kavramı etrafında şekillenir. Ona göre, dünyadaki mutluluğun ve ahiretteki en yüce mutluluğun milletler ve şehirler düzeyinde hasıl olabilmesi için her bir insanda nazarî erdemlerin, fikrî erdemlerin, ahlâkî erdemlerin ve amelî sanatların mükemmel bir seviyeye ulaşması şarttır. Bu erdemlerin kazanılması ve amelî sanatların elde edilmesi için öncelikle varlıkla ilgili incelemelerin tamamlanması gerekir. Fârâbî, böyle bir incelemenin bizi ilk adımda nazarî güçle elde edilen ontolojik, teolojik ve metafiziksel bilgilere ulaştıracağını belirtir. Varlık hakkındaki incelemeler sonucunda elde edilecek diğer ilimlere ait bilgilerle birlikte siyaset ilmi, mutluluğun kazanılmasına imkân sunabilecektir. Fârâbî, epistemik süreçlerin tamamlanabilmesi için insanın nazarî gücünün yanında fikrî gücünün rolüne de işaret eder ve siyasî fikrî erdemler açısından bu gücün kâmil bir mertebeye ulaşması gerektiğini belirtir. Fârâbî’nin sözünü ettiği fikrî gücün, insan hayatının vazgeçilmez gayesi olan mutluluğun kazanılması ve doğru bir siyaset ilminin imkânı meselesi açısından öneminin bir kez daha vurgulanması gerekmektedir. Bu maksatla ortaya çıkan çalışmada, öncelikle Fârâbî’nin fikrî güç ve fikrî erdemin arka planını oluşturan varlık hakkındaki incelemelerin metodolojisine dair izahlarına yer verilmektedir. İkinci olarak, fikrî güç ve fikrî erdem kavramları tahlil edilmekte ve siyasî fikrî erdem kavramı bu çerçevede değerlendirilmektedir. Çalışmada Fârâbî’nin ilgili tüm eserleri incelenerek, ilgili görüşleri metin içerisinde tahlil edilmekte ve sadece onun görüşleri dikkate alınmaktadır. Nihaî tahlilde günümüz insanının mutluluk ve doğru siyasetle ilgili teorik ihtiyaçlarına Fârâbî’nin fikrî güç ve fikrî erdem kavramları çerçevesinde getirdiği çözümlerin hâlâ geçerliliğini koruduğunu söylemek mümkündür.