Research Article

KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ

Volume: 84 Number: 1 January 15, 2021
  • Elif Kartal *
  • M. Erdal Balaban
  • Bülent Bayraktar
EN TR

KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı; küresel COVID-19 salgınının dünyada ve Türkiye’de değişen durumuna bağlı olarak ülkelere ait güncel COVID-19 verisine dayalı özet durum ve analiz sonuçlarına dinamik yapı kazandırılması, böylelikle hızlı ve proaktif kararlara destek verilebilmesidir. Bu kapsamda, COVID-19’u veriye dayalı olarak tanımlamak amacıyla öncelikle çevrimiçi bir R-Shiny uygulaması geliştirilmiştir (https://elifkartal.shinyapps.io/covid19/). Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada yöntem olarak Veri Madenciliği için Çapraz Endüstri Standart Süreç Modeli (CRoss-Industry Standard Process for Data Mining - CRISP-DM) kullanılmıştır. Küresel ve ülkesel boyutta COVID-19’un değişen durumu değerlendirilmiştir. Doğrusal Değişim Oranı (DDO), Üstel Büyüme Katsayısı (ÜBK) ve vaka sayısının ikiye katlanması için gereken gün sayısı gibi yeni değişkenler hesaplanmıştır. Böylece, yeni değişkenlerle güçlendirilen veriye k-Ortalamalar veri madenciliği algoritması uygulanarak kümeleme analizi yapılmış ve ülkelerin benzerlikleri belirlenmiştir. Küme ortalamasına en yakın ülkeler küme merkezi olarak kabul edilmiş, aynı kümedeki ülkeler küme merkezine olan uzaklıklarına göre sıralanmıştır. Bulgular: Çalışmanın en önemli bulgularından biri ÜBK ve DDO eğilimlerinin aynı olmasıdır. Bu haliyle COVID-19’un salgın özelliği olarak kabul edilen üstel bir davranış göstermediği veya kontrol altına alınabildiği söylenebilecektir. Geliştirilen uygulamayla ülkelerin, coğrafi konumlarından bağımsız ve zamana göre dinamik bir biçimde, hangi kümede yer aldığı, aynı kümedeki ülkelerin olası risk durumları ve benzerlikleri daha hassas biçimde belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma ve geliştirilen uygulama ile; küresel COVID-19 salgınının dünyada ve Türkiye’de değişen durumuna bağlı olarak ülkelere ait güncel COVID-19 verisine dayalı özet durum ve analiz sonuçlarına dinamik yapı kazandırılmış, böylelikle hızlı ve proaktif kararlara destek verilebilmesi sağlanmıştır.

Keywords

References

  1. 1. T.C Sağlık Bakanlığı. Yeni Korona Virüsü. 2020 [cited 2020 Jun 8]. Available from: https://covid19.saglik.gov.tr/
  2. 2. Koca F. “Tedbirlere Uyum; Kendimize, Devletimize ve Milletimize Karşı Bir Ödevdir”. T.C. Saglik Bakanligi. 2020 [cited 2020 Jun 7]. https://www.saglik.gov.tr/TR,65876/ tedbirlere-uyum-kendimize-devletimize-ve-milletimizekarsi- bir-odevdir.html
  3. 3. Özkan Y. Veri madenciliği yöntemleri. Papatya Yayıncılık Eğitim; 2008. 214 p.
  4. 4. Silahtaroğlu G. Kavram ve Algoritmalarıyla Temel Veri Madenciliği. İstanbul: Papatya Yayıncılık Eğitim; 2008.
  5. 5. Şentürk A. Veri Madenciliği Kavram ve Teknikler. Bursa: Ekin Yayınevi; 2006.
  6. 6. Balaban ME, Kartal E. Veri Madenciliği ve Makine Öğrenmesi Temel Algoritmaları ve R Dili ile Uygulamaları. 2nd ed. Beyoğlu, İstanbul: Çağlayan Kitabevi; 2018.
  7. 7. Shearer C. The CRISP-DM model: the new blueprint for data mining. Journal of data warehousing. 2000;5(4):13-22.
  8. 8. European Centre for Disease Prevention and Control. Download today’s data on the geographic distribution of COVID-19 cases worldwide. 2020. https://www.ecdc. europa.eu/en/publications-data/download-todays-datageographic- distribution-covid-19-cases-worldwide

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Research Article

Authors

Elif Kartal * This is me
0000-0003-4667-1806
Türkiye

M. Erdal Balaban This is me
0000-0002-2210-0745
Türkiye

Bülent Bayraktar This is me
0000-0001-8102-4896
Türkiye

Publication Date

January 15, 2021

Submission Date

June 12, 2020

Acceptance Date

June 24, 2020

Published in Issue

Year 2021 Volume: 84 Number: 1

APA
Kartal, E., Balaban, M. E., & Bayraktar, B. (2021). KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ. Journal of Istanbul Faculty of Medicine, 84(1), 9-19. https://doi.org/10.26650/IUITFD.2020.0077
AMA
1.Kartal E, Balaban ME, Bayraktar B. KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ. İst Tıp Fak Derg. 2021;84(1):9-19. doi:10.26650/IUITFD.2020.0077
Chicago
Kartal, Elif, M. Erdal Balaban, and Bülent Bayraktar. 2021. “KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ”. Journal of Istanbul Faculty of Medicine 84 (1): 9-19. https://doi.org/10.26650/IUITFD.2020.0077.
EndNote
Kartal E, Balaban ME, Bayraktar B (January 1, 2021) KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ. Journal of Istanbul Faculty of Medicine 84 1 9–19.
IEEE
[1]E. Kartal, M. E. Balaban, and B. Bayraktar, “KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ”, İst Tıp Fak Derg, vol. 84, no. 1, pp. 9–19, Jan. 2021, doi: 10.26650/IUITFD.2020.0077.
ISNAD
Kartal, Elif - Balaban, M. Erdal - Bayraktar, Bülent. “KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ”. Journal of Istanbul Faculty of Medicine 84/1 (January 1, 2021): 9-19. https://doi.org/10.26650/IUITFD.2020.0077.
JAMA
1.Kartal E, Balaban ME, Bayraktar B. KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ. İst Tıp Fak Derg. 2021;84:9–19.
MLA
Kartal, Elif, et al. “KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ”. Journal of Istanbul Faculty of Medicine, vol. 84, no. 1, Jan. 2021, pp. 9-19, doi:10.26650/IUITFD.2020.0077.
Vancouver
1.Elif Kartal, M. Erdal Balaban, Bülent Bayraktar. KÜRESEL COVID-19 SALGINININ DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DEĞİŞEN DURUMU VE KÜMELEME ANALİZİ. İst Tıp Fak Derg. 2021 Jan. 1;84(1):9-19. doi:10.26650/IUITFD.2020.0077

Contact information and address

Addressi: İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Dekanlığı, Turgut Özal Cad. 34093 Çapa, Fatih, İstanbul, TÜRKİYE

Email: itfdergisi@istanbul.edu.tr

Phone: +90 212 414 21 61