Year 2016, Volume 17 , Issue 2, Pages 42 - 55 2016-06-01

Darülfünun’a mersiye
Elegy to the Darülfünun

Şeref ETKER [1]


Darülfünun’un Üniversite’ye dönüşümü sürecinden öğrencilerin nasıl etkilendikleri en az bilinen konulardan biridir. Tıp Fakültesi öğrencilerinden Rüknettin Fethi (Olcaytuğ), 1933 Üniversite Reformunun hemen ardından yazdığı ‘Darülfünun’a mersiye’ adlı şiirinde yaşanan değişimi ve beklentileri anlatmaktadır. Mersiye, reformun öğrenci perspektifi ile görülüp anlaşılmasına bir pencere açmaktadır.

The transition from the old university (Darülfünun) to the new university in 1933 remains a controversial subject in the history of Turkish academia. How contemporary university students were involved in and absorbed the process is less known. Rüknettin Fethi (Olcaytuğ), a fourth year student at the Medical Faculty, composed an ‘Elegy to the Darülfünun’ where he relates his firsthand experience and expectations. The elegy offers a glimpse of the students’ understanding of the University Reform of 1933.

  • Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İstanbul: Maarif Vekaleti Hususi Kalemi Hususi No. 2/1, 1 Ağustos 1933 (Neşet Ömer İrdelp atama yazısı)
  • Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İstanbul: Maarif Vekaleti Hususi Kalemi Hususi No. 2/4, 1 Ağustos 1933 (Tahir Taner atama yazısı).
  • Şeref Etker Koleksiyonu: Dr. Rüknettin Fethi’nin ‘Darülfünun’a mersiye’si (elyazması).
  • ”Darülfünun Talebesinin Romanya Seyahati.” Cumhuriyet sayı 146, 3 Teşrinievvel [Ekim] 1340/1924.
  • ”İlahiyat Fakültesi Talebesinin Şikayetleri.” Cumhuriyet sayı 175, 2 Teşrinisani [Kasım] 1340/1924.
  • ”Darülfünunluların Dün Akşamki Nümayişleri.” Cumhuriyet sayı 200, 27 Teşrinisani [Kasım] 1340/1924.
  • “Darülfünunluların Talebi: Hukuk Talebesinin Adliye Vekilinde İstedikleri.” Tanin numero 812, 15 Kanunusani 1341/1925.
  • “Darülfünunda Müessif Bir Hadise.” Tanin sayı 813, 16 Kanunusani 1341/1925.
  • “Reşit Galip Bey Ölüm Tehlikesi Geçirdi.” Cumhuriyet sayı 3311, 26 Temmuz 1933.
  • “Yeni Tayinler de Dün Çıktı.” Milliyet sayı 2686, 3 Ağustos 1933.
  • “Üniversitede Kadın Hocalar.’ Cumhuriyet sayı 3319, 3 Ağustos 1933.
  • ”Mösyö Malche gitti.” Tıp Dünyası 7, 4-72 (15 Nisan 1934): 2444.
  • [Rüknü Olcaytuğ’un Karikatürü]. Tıp Yolunda Yılbaşı 1935. İstanbul: Resimli Ay Matbaası, 1935.
  • “Değerli Bir Gencimizi Kaybettik Dr. Rükneddin Fethi Dün Öldü.” Cumhuriyet, 20 Mart 1944.
  • “Rektör Cemil Bilsel’in Üniversitenin Onuncu Ders Yılını Açış Nutku.” Üniversite Konferansları 1942-1943, [c. VIII]. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 1944.
  • ”Prof. E. Fuchs.” Göz Kliniği (İstanbul) 3, 6 (Mayıs-Haziran 1946): 115.
  • Abadan, Yavuz. “Heidelberg Üniversitesi.” Yurd (İstanbul) 2 (Mart 1940): 34.
  • Alantar, İhsan Hilmi. “Dr. Rüknettin Fethi Olcaytuğ (1913-1944).” Yurd Üniversiteliler Dergisi (İstanbul) 1, 3 (1944): 3.
  • Alpan, M. Sıtkı . “İdealist bir doktorun ölümü.” Tıp Dünyası 17, 7-195 (Temmuz 1944): 5378.
  • Arar, Asım. “Prof.Dr. “Ferdinand Sauerbruch.” Modern Tedavi Mecmuası 1, 2 (Kasım 1951): 47.
  • Artam, Nurettin. “Atatürk’e mersiye.” Musiki Mecmuası (İstanbul) 1, 10 (1 Aralık 1948): 22.
  • Bali, Rifat N. Saray’ın ve Cumhuriyet’in Dişçibaşısı Sami Günzberg, Genişletilmiş 2. Basım. İstanbul: Libra Yayınları, 2014.
  • Baltacıoğlu, Ali Y. “Darülfünun’dan Üniversiteye.” Toplumsal Tarih 175 (Temmuz 2008): 78-85.
  • Baltacıoğlu, Ali Y. “Darülfünun’dan Üniversiteye.” Toplumsal Tarih 177 (Eylül 2008): 34-43.
  • Baltacıoğlu, Ali Y. “Darülfünun’dan Üniversiteye.” Toplumsal Tarih 176 (Ağustos 2008): 40-47.
  • Baltacıoğlu, Ali Y. “1933 Üniversite Reformu, Einstein ve Propaganda.” Toplumsal Tarih 162 (Haziran 2007): 32-35.
  • Berksan, Necip Aziz “Ölümünün X. yıldönümünde Tevfik Sağlam.” Tevfik Sağlam, 1882-1963. Ölümünün 10. Yıldönümü Anıları içinde, hazırlayan Tevfik İsmail Gökçe, 28. İstanbul: Hilal Matbaası, 1974.
  • Diker, Mustafa Hayrullah. Gazi İnkılabının Psikolocisi. İstanbul: Hüsnütabiat Matbaası, 1933.
  • Dosdoğru, M. Hulusi. Şehir: 17 Sonat. İstanbul: İnanç Neşriyat, 1940.
  • Dölen, Emre. Türkiye Üniversite Tarihi 2. Cumhuriyet Döneminde İstanbul Darülfünunu (1922-1933). İstanbul, İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2010.
  • Dölen, Emre. Türkiye Üniversite Tarihi 4. İstanbul Üniversitesi (1933-1946). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2010.
  • Dülger, Bahadır. “Hastalığı ve ölümü.” Rükneddin Fethi Olcaytuğ (1913-1944) içinde, 5. İstanbul: Milli Türk Talebe Birliği, 1947.
  • Frik, Feridun (çev.). “Geheimrat Prof.Dr. Ferdinand Sauerbruch (3.7.1875- 2.7.1951).” Dirim 39, 11-12 (Kasım-Aralık 1966): 281.
  • Göğem, Ziya. “Bir boykot ve Atatürk’ü ilgilendiren bir mektup.” Tıp Yolunda Otuz Yılın Hatırası, 1937- 1967 içinde, hazırlayan Sabahattin Bamaç, 106. İstanbul: İstanbul: Matbaa Sanat Enstitüsü, 1970.
  • Gökmen, Muhterem. “Büyük insan Friedrich Dessauer.” Dirim 56, 5-6 (Mayıs-Haziran 1981): 177.
  • Güler, Cafer. “Tevfik Sağlam’ın İki Mektubu ve Bir Raporu Işığında 1933 Üniversite Reformu.” Kebikeç 34 (2012): 295.
  • Günergun, Feza ve Sevtap Kadıoğlu. ”İstanbul Üniversitesi’nin Yerleşim Tarihi Üzerine Notlar.” Osmanlı Bilimi Araştırmaları 8, 1 (2006): 140-149.
  • Gür, Süreyya Kadri. “Olcaytuğ.” Poliklinik (İstanbul) 11, 130 (Nisan 1944): 226.
  • Gürkan, Kazım İsmail. “Darülfünun Grevi: Milli Mücadele Günlerinde İstanbul Üniversitesi Talebesinin Galeyanı.” Tıp Tarihi Araştırmaları sayı 8 (1999): 9.
  • Gürkan, Kazım İsmail. Darülfünun Grevi. İstanbul: Harman Yayınları, 1971.
  • Hofmann, Alan F. and Nepomuk Zöllner. Siegfried Thannhauser (1885-1962): Physician and Scientist in Turbulent Times. Freiburg: Falk Foundation e.V., 2000.
  • İshakoğlu Kadıoğlu, Sevtap. “1933 Üniversite Reformu Hakkında bir Bibliyografya Denemesi.” Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi Türk Bilim Tarihi Özel Sayısı 2, 4 (Güz 2004): 471.
  • İstanbul Darülfünunu Birliği Nizamnamesi. İstanbul, 1340/1924.
  • İstanbul Üniversitesi Talebe Birliği Nizamnamesi. İstanbul, 1940.
  • Kazancıgil, Tevfik Remzi. Tıp Fakültesi Islahatı Münasebetile. İstanbul: Hamit Bey Matbaası, 1933.
  • Kırçak, Refik. “Yaşa Mirabeaux.” Tıp Yolunda Otuz Yılın Hatırası, 1937-1967 içinde, hazırlayan Sabahattin Bamaç, 54. İstanbul: İstanbul Matbaa Sanat Enstitüsü, 1970.
  • Kurdoğlu, Veli Behçet. Şair Tabibler. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti İstanbul Enstitüsü Yayınları, 1967.
  • Malche, Albert. İstanbul Üniversitesi Hakkında Rapor [29 Mayıs 1932]. T.C. Maarif Vekilliği, Ana Programa Hazırlıklar, Seri B, No. 5. İstanbul: Devlet Basımevi, 1939.
  • Namal, F. Arın and Arnold Reisman. “Joseph Igersheimer (1879-1965): A Visionary Ophthalmologist and his Ccntributions Before and After Exile.” J Med Biography 15, 4 (November 2007): 227.
  • Nevins, Michael. More Meanderings in Medical History. Bloomington: Universe Inc, 2012.
  • Olcaytuğ, Burhan Fethi. “Rükneddin’in Hayatı.” Rükneddin Fethi Olcaytuğ (1913-1944) içinde, 5. İstanbul: Milli Türk Talebe Birliği, 1947.
  • Olcaytuğ, Fethi. Atatürk Hakkında Düşünce ve Tahliller (iç kapakta: Atatürk Hakkında Bazı Düşünce ve Tahliller). İstanbul: İktisadi Yürüyüş Matbaası ve Neşriyat Yurdu, 1943.
  • Olcaytuğ, Rüknettin Fethi. ”Vedaname” Tıp Dünyası 9, 5-97 (15 Mayıs 1936): 3167.
  • Olcaytuğ, Rüknettin Fethi ve Lebit Fehmi Yurdoğlu. Kan Damarları. [İstanbul], 1936.
  • Olcaytuğ, Rükneddin Fethi. “Bir Dalış Bir Kervan ve Bir Sirk.” Kan Damarları içinde, 18. [İstanbul], 1936.
  • Olcaytuğ, Rüknettin Fethi. “Bibliografi.” Rükneddin Fethi Olcaytuğ (1913-1944) içinde, 28. İstanbul: Milli Türk Talebe Birliği, 1947.
  • Olcaytuğ, Rüknettin Fethi. Doğu Köylerinde Tetkikler. İstanbul: Çığır Kitabevi, 1938.
  • Olcaytuğ, Rüknettin Fethi. Köyümün Doktoru. Köy Eğitmenleri, Muhtarları, Sağlık Korucuları ve Köylü için Sağlık El Kitabı. İstanbul: Çığır Kitabevi, 1938.
  • Olcaytuğ, Rüknettin Fethi. Nazım Hikmet’in Saldırışı ve Eski Yeni Dedikodular Üzerinde Bir Konuşma. İstanbul: Asri Basımevi, 1935.
  • Orhan Selim [Nazım Hikmet Ran]. İt Ürür Kervan Yürür. İstanbul: Yeni Kitabcı, 1936.
  • Sağlam, Tevfik. İstanbul Üniversitesi Onüçüncü Ders Yılına Girerken. İstanbul: Kenan Matbaası, 1945.
  • Sağlar, Eşref. Otobiografie: Yaşam Öykülerim veya Bana Göre Ben ve Çevrem. İstanbul: Güryay Matbaası, 1976.
  • Taşdemirci, Ersoy. Belgelerle 1933 Üniversite Reformunda Yabancı Bilim Adamları. Ankara: Bizim Büro Basımevi, 1992.
  • Terzioğlu, Arslan. “Atatürk Devrindeki Türk-Alman Tıbbi İlişkilerinin Tıp Tarihi Bakımından Önemi.” 2. Türk - Alman Tıbbi İlişkiler Simpozyumu Bildirileri / Proceedings of the Second Turkish - German Medical Relations Symposium, İstanbul, 24-25 Eylül 1981 içinde yay.haz. A. Terzioğlu, 1. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, 1981.
  • Tıp Dünyası, 6, 4 (15 Ağustos 1933): 2170.
  • Tıp Yolunda Yılbaşı (I) 1932 Yılı Hatırası. İstanbul: Resimli Ay Matbaası, 1932.
  • Tıp Yolunda Yılbaşı II 932-933. İstanbul: Resimli Ay Matbaası, 1933.
  • “Rüknettin Olcaytuğ, Hendek Halkevi Başkanı olarak, Bol Işık, Bol Su, Bol Hava Diyarı Hendek” (İzmit, Marmara Matbaası, 1940, 40 s.) http://www.sakaryayenigun.com.tr/116- 70-il-oncesinin-hendek-ilcesi-arkadasina-yolla.html
Primary Language tr
Subjects History
Journal Section Articles
Authors

Author: Şeref ETKER

Dates

Publication Date : June 1, 2016

Chicago Etker, Ş . "Darülfünun’a mersiye". Osmanlı Bilimi Araştırmaları 17 (2016 ): 42-55