Review

Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri

Volume: 44 Number: 2 August 14, 2024
TR EN

Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri

Abstract

Göz, anatomik ve fiziksel sınırları içinde sadece görme duyusundan ibaret bir organ değildir. Resim sanatında Rönesans’tan bu yana bakışın, bakanın imgesel hayatına gönderme yapan bir sembol olarak göz, bilim insanlarının zihni anlamak için kullandığı önemli bir malzeme niteliğindedir. Gözün anatomisi ve hareketleri üzerine yapılan araştırmalar, antik Yunan'dan Babil, Mezopotamya ve Mısır uygarlıklarına kadar uzanan geniş bir coğrafyada, oldukça köklü bir geçmişe sahiptir. Göz hareketleri insan gibi temel görme yapılarına sahip olan tüm hayvan türleri ile ortak sahip olduğumuz bir davranıştır. Bu davranışın temel işlevi, belirli bir anda görsel dünyanın retinada sabit bir temsilini oluşturmak ve ardından çevrenin keşfedilmesini sağlamaktır. Göz hareketlerini incelemek, organizmanın dünyaya nasıl baktığıyla ilgili bilgi vererek dünyayı nasıl algıladığı konusunda önemli ipuçları sağlamaktadır. İnsanın göz hareketleri repertuvarı arasından sıçrama ve odaklama türü hareketler alan yazında en sık ölçülen ve dikkat ile ilişkisi çalışılan hareketlerdir. Özellikle daha önce ortaya atılmış olan dikkat hipotezlerinin test edilmesinde objektif bir ölçüm yöntemi sunan göz izleme yöntemi ile bir kişinin belirli bir anda nereye, ne kadar süreyle baktığı gibi parametreler incelenebilmektedir. Bu parametreler özellikle görsel dikkat çalışmaları için önemli ölçüm ve analiz imkanı sağlamaktadır. Bilişsel Psikoloji ve psikolojinin farklı disiplinleri gözler aracılığıyla açılan pencereden, insan görsel dikkati ve dolayısıyla zihnine dair pek çok konuyu araştırabilmektedir. Psikoloji disiplinindeki rolüne ek olarak, göz izleme yöntemi, sanat, reklamcılık ve endüstri gibi insanların dikkat ve algı mekanizmaları ile ilişkili birçok alanda önemli bir yöntemsel araç olmaya devam etmektedir. Bu derleme yazısında kısaca göz izleme yönteminin tarihçesi, ardından temel göz hareketleri sistematiği ve son olarak da göz hareketleri ile çeşitli zihinsel görevler için gerekli olan dikkat süreçleri arasındaki ilişkiler ele alınmaktadır.

Keywords

References

  1. Abrams, R. A., Meyer, D. E. ve Kornblum, S. (1989). Speed and accuracy of saccadic eye movements: Characteristics of impulse variability in the oculomotor system. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 15(3), 529. https://doi.org/10.1037/0096-1523.15.3.529 google scholar
  2. Alexander, R. G. ve Martinez-Conde, S. (2019). Fixational eye movements. C. Klein ve U. Ettinger (Ed.), Eye movement research: Studies in neuroscience, psychology and behavioral economics içinde (s. 73-115). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-29678-2_1764 google scholar
  3. Alvarez, T. L., Semmlow, J. L. ve Pedrono, C. (2005). Divergence eye movements are dependent on initial stimulus position. Vision Research, 45(14), 1847-1855. https://doi.org/10.1016/j.visres.2005.01.017 google scholar
  4. Amador, N., Schlag-Rey, M. ve Schlag, J. (1998). Primate antisaccades. I. Behavioral characteristics. Journal ofNeurophysiology 80(4), 1775-1786. https://doi.Org/10.1152/jn.1998.80.4.1775 google scholar
  5. Amor, T. A., Reis, S. D., Campos, D., Herrmann, H. J. ve Andrade Jr, J. S. (2016). Persistence in eye movement during visual search. Scientific Reports, 6(1), 20815. https://doi.org/10.1038/srep20815 google scholar
  6. Andrade, M.Â., Cipriano, M. ve Raposo, A. (2024). ObScene database: Semantic congruency norms for 898 pairs of object-scene pictures. Behavior Research Methods, 56, 3058-3071. https://doi.org/10.3758/s13428-023-02181-7 google scholar
  7. Armstrong, T. ve Olatunji, B. O. (2012). Eye tracking of attention in the affective disorders: A meta-analytic review and synthesis. Clinical Psychology Review, 32(8), 704-723. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2012.09.004 google scholar
  8. Ashby, J., Rayner, K. ve Clifton, C. (2005). Eye movements of highly skilled and average readers: Differential effects of frequency and predictability. Quarterly Journal of Experimental Psychology Section A: Human Experimental Psychology, 58(6), 1065-1086. https://doi.org/10.1080/02724980443000476 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Vision Perception

Journal Section

Review

Publication Date

August 14, 2024

Submission Date

October 19, 2023

Acceptance Date

April 4, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 44 Number: 2

APA
Türkan, B. N. (2024). Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri. Studies in Psychology, 44(2), 144-178. https://doi.org/10.26650/SP2023-1378279
AMA
1.Türkan BN. Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri. Studies in Psychology. 2024;44(2):144-178. doi:10.26650/SP2023-1378279
Chicago
Türkan, Belgüzar Nilay. 2024. “Göz Hareketleri Ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri”. Studies in Psychology 44 (2): 144-78. https://doi.org/10.26650/SP2023-1378279.
EndNote
Türkan BN (August 1, 2024) Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri. Studies in Psychology 44 2 144–178.
IEEE
[1]B. N. Türkan, “Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri”, Studies in Psychology, vol. 44, no. 2, pp. 144–178, Aug. 2024, doi: 10.26650/SP2023-1378279.
ISNAD
Türkan, Belgüzar Nilay. “Göz Hareketleri Ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri”. Studies in Psychology 44/2 (August 1, 2024): 144-178. https://doi.org/10.26650/SP2023-1378279.
JAMA
1.Türkan BN. Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri. Studies in Psychology. 2024;44:144–178.
MLA
Türkan, Belgüzar Nilay. “Göz Hareketleri Ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri”. Studies in Psychology, vol. 44, no. 2, Aug. 2024, pp. 144-78, doi:10.26650/SP2023-1378279.
Vancouver
1.Belgüzar Nilay Türkan. Göz Hareketleri ve Aktif Görsel Dikkat Süreçleri. Studies in Psychology. 2024 Aug. 1;44(2):144-78. doi:10.26650/SP2023-1378279