Review

Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme

Volume: 39 Number: 2 December 24, 2019
TR EN

Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme

Abstract

Kanser, bu hastalığa sahip olan kişilerin fiziksel sağlık durumları üzerindeki olumsuz etkilerin yanı sıra önemli psikolojik sorunları da beraberinde getiren ciddi bir hastalıktır. Günümüzde psikolojik tedaviler olumsuz belirtilerin azaltılmasında etkili sonuçlar ortaya koymaktadır. Üçüncü kuşak bilişsel davranışçı psikoterapilerden biri olan Kabul ve Kararlılık Terapisi kanser hastalarında belirtilerin azaltılmasında önemli bir tedavi yaklaşımıdır. Özellikle hastalığın kendisinin ve olumsuz etkilerinin kabul edildiği ve psikolojik esneklik düzeyinin yüksek olduğu durumlar daha az belirti ve hastalık sürecine uyum gösterme davranışında artış gibi olumlu sonuçlarla ilişkili bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında kanser hastalarının psikolojik sorunlarına yönelik uygulanmış Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli tedavi yaklaşımları sistematik bir şekilde değerlendirilmiştir. Sadece kanser hastaları örneklemini, en az ön test ve son test ölçümleri ve Kabul ve Kararlılık Terapisinin temel bileşenlerini kapsayan bir müdahaleyi kullanmak gibi içleme kriterlerini karşılayan on beş çalışma detaylı olarak incelenmiştir. Sonuçlar, uygulanan tedaviler sonrasında hem tedavi öncesine hem de kontrol gruplarına kıyasla kanser hastalarının psikolojik esneklik, travma sonrası gelişim, maneviyat ve yaşam kalitesi düzeylerinde anlamlı artışlar olduğunu; hastalığın tekrar edeceği korkusu, depresyon, kaygı, stres, duygusal kontrol ve düşünceleri bastırma davranışlarında ise anlamlı azalmalar olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sadece tedavi öncesine göre farkındalık düzeylerinde artış gözlenirken, ağrı ve ilişkili belirtiler, tükenmişlik, uyku sorunları ve hareketsiz yaşam tarzında anlamlı azalmalar görülmüştür. Hem bireysel hem de grup olarak nispeten kısa süreli bir şekilde uygulanabilen Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli müdahale yöntemleriyle kanser hastalarının olumsuz psikolojik belirtileri azaltılabilir ve bunun yanında yaşama dair beklentilerinin ve yaşam kalitelerinin artması sağlanabilir. Ancak müdahalenin güvenirliğinin artması ve farklı kanser hastalarına genellenebilmesi için gelecekte yöntemsel açıdan daha kontrollü ve terapi kazanımlarının daha uzun dönemli olarak takip edileceği çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. 

Keywords

References

  1. Arch, J. J. ve Mitchell, J. L. (2016). An Acceptance and Commitment Therapy (ACT) group intervention for cancer survivors experiencing anxiety at re-entry. Psycho-Oncology, 25(5), 610–615. https:// doi.org/10.1002/pon.3890.
  2. Bach, P., Hayes, S. C. ve Gallop, R. (2012). Long term effects of brief Acceptance and Commitment Therapy for psychosis. Behavior Modification, 36, 165-181.
  3. Backmann, M. (2017). What’s in a gold standard? In defence of randomised controlled trials. Medicine, Health Care and Philosophy, 20(4), 513–523.
  4. Bluett, E. J., Homan, K. J., Morrison, K. L., Levin, M. E. ve Twohig, M. P. (2014). Acceptance and commitment therapy for anxiety and OCD spectrum disorders: An empirical review. Journal of Anxiety Disorders, 28(6), 612–624. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2014.06.008.
  5. Bond, F. W., Hayes, S. C., Baer, R. A., Carpenter, K. M., Guenole, N., Orcutt, H. K., … ve Zettle, R. D. (2011). Preliminary psychometric properties of the Acceptance and Action Questionnaire–II: A revised measure of psychological inflexibility and experiential avoidance. Behavior Therapy, 42(4), 676–688.
  6. Buki, L. P., Reich, M. ve Lehardy, E. N. (2016). “Our organs have a purpose”: body image acceptance in Latina breast cancer survivors. Psycho-Oncology, 25(11), 1337–1342.
  7. Carver, C. S., Scheier, M. F. ve Weintraub, K. J. (1989). Assessing coping strategies: A theoretically sased approach. Journal of Personality and Social Psychology. https://doi.org/10.1037/00223514.56.2.267.
  8. Chen, S., Liu, J., Zhang, Z. ve Li, Z. (2017). Self-acceptance and associated factors among Chinese women with breast cancer. Journal of Clinical Nursing, 26(11–12), 1516–1523.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Review

Publication Date

December 24, 2019

Submission Date

March 14, 2019

Acceptance Date

August 12, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 39 Number: 2

APA
Baş, S., & Dirik, G. (2019). Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme. Studies in Psychology, 39(2), 459-485. https://doi.org/10.26650/SP2019-0025
AMA
1.Baş S, Dirik G. Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme. Studies in Psychology. 2019;39(2):459-485. doi:10.26650/SP2019-0025
Chicago
Baş, Samet, and Gülay Dirik. 2019. “Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul Ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme”. Studies in Psychology 39 (2): 459-85. https://doi.org/10.26650/SP2019-0025.
EndNote
Baş S, Dirik G (December 1, 2019) Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme. Studies in Psychology 39 2 459–485.
IEEE
[1]S. Baş and G. Dirik, “Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme”, Studies in Psychology, vol. 39, no. 2, pp. 459–485, Dec. 2019, doi: 10.26650/SP2019-0025.
ISNAD
Baş, Samet - Dirik, Gülay. “Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul Ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme”. Studies in Psychology 39/2 (December 1, 2019): 459-485. https://doi.org/10.26650/SP2019-0025.
JAMA
1.Baş S, Dirik G. Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme. Studies in Psychology. 2019;39:459–485.
MLA
Baş, Samet, and Gülay Dirik. “Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul Ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme”. Studies in Psychology, vol. 39, no. 2, Dec. 2019, pp. 459-85, doi:10.26650/SP2019-0025.
Vancouver
1.Samet Baş, Gülay Dirik. Kanser Tanısı Olan Kişilerde Kabul ve Kararlılık Terapisi Uygulamaları: Sistematik Bir Derleme. Studies in Psychology. 2019 Dec. 1;39(2):459-85. doi:10.26650/SP2019-0025