Research Article

Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu?

Volume: 41 Number: 3 December 31, 2021
EN TR

Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu?

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı ilk ve orta ergenlik döneminde algılanan ebeveyn izlemesi ile yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide siber zorbalığa maruz kalma ve siber zorbalık uygulamanın aracı rolünü ergenin cinsiyetine göre incelemektir. Algılanan ebeveyn izlemesi, ergenin okul dışı ve çevrimiçi aktiviteleri hakkında anne babasının bilgi sahibi olmasını ifade etmektedir. Yaşam doyumu ise benlik, okul, arkadaş, aile ve yaşanılan çevreden duyulan memnuniyeti kapsamaktadır. Çalışmanın örneklemini toplam 1395 (%52.5 kız ve %47.5 erkek) ortaokul ve lise öğrencisi (Ort.yaş = 14.87, S = 2.04) oluşturmuştur. Ergenlere Ebeveyn İzlemesi Ölçeği, Öğrenciler için Çok Boyutlu Yaşam Doyumu Ölçeği ve Sanal/Siber Zorbalık Ölçeği sınıf ortamında grup halinde uygulanmıştır. Bulgular, beklentiyle uyumlu biçimde, ebeveynlerinden daha fazla izleme algılayan ergenlerin daha yüksek düzeyde yaşam doyumu rapor ettiğini göstermiştir. Benzer şekilde, ebeveyn izlemesini daha yüksek algılayan ergenlerin daha düşük düzeyde siber zorbalık rapor ettikleri gözlenmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli analiz sonuçlarına göre siber zorbalığa maruz kalmanın, hem kız hem de erkek ergenler için, ebeveyn izlemesi ile ergenin yaşam doyumu arasındaki pozitif yöndeki ilişkide kısmi aracı rol oynadığı görülmektedir. Öte yandan, sadece erkek ergenlerde ebeveyn izlemesi ile ergenin yaşam doyumu arasındaki ilişkide siber zorbalık uygulama kısmi aracı rol oynamaktadır. Ancak kızlarda siber zorbalık uygulama ile yaşam doyumu arasındaki ilişkinin anlamsız olmasından dolayı aracı etki test edilmemiştir. Elde edilen bu yöndeki ilişkiler, ergenin cinsiyetinin önemli bir faktör olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde ise ergenlerde riskli davranışları azaltmada ve onların sağlıklı bireyler olarak yetişmelerinde anne babaların aktif izleme uygulamalarının rolünü vurgulayan görüşleri desteklemektedir.

Keywords

Supporting Institution

TUBİTAK Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Projeleri

Project Number

108K424

References

  1. Alvarez-Garcı'a, D., Perez, J. C. N., Gonzalez, A. D. ve Perez, C. R. (2015). Risk factors associated with cybervictimization in adolescence. International Journal of Clinical and Health Psychology, 15(3), 226-235. https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2015.03.002 google scholar
  2. Arıcak, O. T. (2009). Psychiatric symptomatology as a predictor of cyberbullying among university students. Eurasian Journal of Educational Research, 34, 167-184. google scholar
  3. Arsenio, W. F., Adams, E. ve Gold, J. (2009). Social information processing, moral reasoning, and emotion attributions: Relations with adolescents’ reactive and proactive aggression. Child Development, 80(6), 1739-1755. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2009.01365.x google scholar
  4. Baldry, A. C., Sorrentino, A. ve Farrington, D. P. (2019). Cyberbullying and cybervictimization versus parental supervision, monitoring and control of adolescents’ online activities. Children and Youth Services Review, 96, 302-307. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.11.058 google scholar
  5. Barber, B. K. (1996). Parental psychological control: Revisiting a neglected construct. Child development, 67(6), 3296-3319. https://doi.org/.1111/j.1467-8624.1996.tb01915.x google scholar
  6. Barber, B. K., Stolz, H. E. ve Olsen, J. A. (2005). Parental support, psychological control, and behavioral control: Assessing relevance across time, culture, and method: IV. Assessing relevance across time: U.S. analyses and results. Monographs of the Society for Research in Child Development, 70(4), 26-57. https://doi.Org/10.1111/j.1540-5834.2005.00368.x google scholar
  7. Bartolo, M. G., Palermiti, A. L., Servidio, R. ve Musso, P. (2019). Mediating processes in the relations of parental monitoring and school climate with cyberbullying: The role of moral disengagement. Europe’s Journal of Psychology, 15(3), 568-594. https://doi.org/10.5964/ejop. v15i3.1742 google scholar
  8. Bayar, Y. ve Uçanok, Z. (2012). Okul sosyal iklimi ile geleneksel ve sanal zorbalık arasındaki ilişkiler: Genellenmiş akran algısının aracı rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 70, 101- 114. https://doi. org/10.31828/tpd1300443320120000m000077 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2021

Submission Date

December 29, 2020

Acceptance Date

May 17, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 41 Number: 3

APA
Türkileri, N., Karlıer Soydaş, D., & Uçanok, Z. (2021). Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu? Studies in Psychology, 41(3), 959-989. https://doi.org/10.26650/SP2020-849445
AMA
1.Türkileri N, Karlıer Soydaş D, Uçanok Z. Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu? Studies in Psychology. 2021;41(3):959-989. doi:10.26650/SP2020-849445
Chicago
Türkileri, Nilgün, Damla Karlıer Soydaş, and Zehra Uçanok. 2021. “Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık Ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor Mu?”. Studies in Psychology 41 (3): 959-89. https://doi.org/10.26650/SP2020-849445.
EndNote
Türkileri N, Karlıer Soydaş D, Uçanok Z (December 1, 2021) Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu? Studies in Psychology 41 3 959–989.
IEEE
[1]N. Türkileri, D. Karlıer Soydaş, and Z. Uçanok, “Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu?”, Studies in Psychology, vol. 41, no. 3, pp. 959–989, Dec. 2021, doi: 10.26650/SP2020-849445.
ISNAD
Türkileri, Nilgün - Karlıer Soydaş, Damla - Uçanok, Zehra. “Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık Ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor Mu?”. Studies in Psychology 41/3 (December 1, 2021): 959-989. https://doi.org/10.26650/SP2020-849445.
JAMA
1.Türkileri N, Karlıer Soydaş D, Uçanok Z. Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu? Studies in Psychology. 2021;41:959–989.
MLA
Türkileri, Nilgün, et al. “Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık Ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor Mu?”. Studies in Psychology, vol. 41, no. 3, Dec. 2021, pp. 959-8, doi:10.26650/SP2020-849445.
Vancouver
1.Nilgün Türkileri, Damla Karlıer Soydaş, Zehra Uçanok. Algılanan Ebeveyn İzlemesi, Siber Zorbalık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkiler Ergenin Cinsiyetine Göre Farklılaşıyor mu? Studies in Psychology. 2021 Dec. 1;41(3):959-8. doi:10.26650/SP2020-849445