EN
TR
Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları
Abstract
Son 10 yıldır psikoloji alanında kendini gösteren ve alanı derinden sarsan tekrarlama krizi, psikolojinin her alt alanını, araştırma bulgularını ve genel kabullerini yeniden değerlendirmesi için harekete geçirmiştir. Klinik psikoloji alanının geç de olsa tekrarlama krizi tartışmalarına katılmaya başladığı görülmektedir. Uzun yıllardır gerçekleştirilen psikoterapi etkililik (efficacy) çalışmaları, klinik psikoloji içindeki başlıca deneysel alanlardan birini oluşturmaktadır. Psikoterapi etkililik çalışmaları çeşitli psikolojik tedavilerin psikolojik rahatsızlıklar üzerindeki etkilerini değerlendirmek için gerçekleştirilmektedir. Tekrarlama krizi bağlamında ortaya çıkan bulgular, psikoterapilerin etkililiklerini değerlendirmek için sıkça kullanılan seçkisiz kontrollü çalışmaların ve bu çalışmaların sonuçlarının toplu olarak değerlendirilmesine yardımcı olan meta-analizlerin pek çok yöntemsel problem ve yanlılık içerdiğini ortaya çıkarmıştır. Seçkisiz kontrollü çalışmalar düşük örneklem sayısı, bağlılık yanlılığı, seçici sonuç raporlama, örnekleme dahil etme ya da dışarıda bırakma kriterlerinin katılığı, kontrol grubu olarak bekleme listesi kullanımı, seçkisizleştirme ve körleştirme sorunları, çalışmayı bırakan katılımcıların analizlere dahil edilmemesi ve psikoterapist etkilerinin ihmal edilmesi gibi problemler ve yanlılıklar içermektedir. Meta-analizler ile ilişkili başlıca sorunlar ise yayın yanlılığı ve düşük kaliteli çalışmaların meta-analizlere dahil edilmesidir. Tüm bu durumlar psikoterapilerin olumlu etkilerini olduğundan daha yüksek gösterirken, edinilen bulguların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesini engellemektedir. Uzun yıllardır gerçekleştirilen çalışmalar, psikoterapilerin çeşitli psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde tercih edilebilecek etkili araçlar olduğunu göstermektedir. Ancak dikkat edilmesi gereken iki önemli husus vardır. Bunlardan ilki psikoterapilerin etkililiğini gösteren çalışmaların yöntemsel anlamda güncel bilimsel standartları yakalamakta zorlanmasıdır. İkinci önemli husus ise psikoterapilerin gerçek etkilerinin çalışmalarda bulunan etkilerden daha az olabileceğidir. Bu derleme makalesinin amacı, psikoterapi etkililik çalışmalarını ve meta-analizleri etkileyen yöntemsel problemlere ve onların çözümlerine değinerek klinik psikoloji alanında bu konuda ortaya çıkan farkındalığın arttırılmasına ve gerçekleştirilecek çalışmaların yöntemsel olarak güçlendirilmesine yardımcı olmaktır.
Keywords
References
- Abraham, W. T., ve Russell, D. W. (2008). Statistical power analysis in psychological research. Social and Personality Psychology Compass, 2(1), 283-301. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2007.00052.x google scholar
- Addis, M. E. ve Krasnow, A. D. (2000). A national survey of practicing psychologists’ attitudes toward psychotherapy treatment manuals. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(2), 331-339. https://doi.org/10.1037/0022-006X.68.2.331 google scholar
- APA Presidential Task Force on Evidence-Based Practice. (2006). Evidence-based practice in psychology. The American Psychologist, 61(4), 271-285. https://doi.org/10.1037/0003-066X.61.4.271 google scholar
- Arnberg, A. ve Öst, L.-G. (2014). CBT for children with depressive symptoms: A meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 43(4), 275-288. https://doi.org/10.1080/16506073.2014.947316 google scholar
- Baardseth, T. P., Goldberg, S. B., Pace, B. T., Wislocki, A. P., Frost, N. D., Siddiqui, J. R., Lindemann, A. M., Kivlighan, D. M. III, Laska, K. M., Del Re, A. C., Minami, T., & Wampold, B. E. (2013). Cognitive-behavioral therapy versus other therapies: Redux. Clinical Psychology Review, 33(3), 395-405. https://doi.org/10.1016Zj.cpr.2013.01.004 google scholar
- Berkeljon, A., & Baldwin, S. A. (2009). An introduction to meta-analysis for psychotherapy outcome research. Psychotherapy Research, 19(4-5), 511-518. https://doi.org/10.1080/10503300802621172 google scholar
- Bradley, H. A., Rucklidge, J. J. ve Mulder, R. T. (2017). A systematic review of trial registration and selective outcome reporting in psychotherapy randomized controlled trials. Acta Psychiatrica Scandinavica, 135(1), 65-77. https://doi.org/10.1111/acps.12647 google scholar
- Budd, R. ve Hughes, I. (2009). The Dodo Bird Verdict—controversial, inevitable and important: A commentary on 30 years of meta-analyses. Clinical Psychology & Psychotherapy, 16(6), 510-522. https://doi.org/10.1002/cpp.648 google scholar
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Review
Authors
Publication Date
April 29, 2022
Submission Date
June 29, 2021
Acceptance Date
March 5, 2022
Published in Issue
Year 2022 Volume: 42 Number: 1
APA
Türkarslan, K. K. (2022). Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları. Studies in Psychology, 42(1), 1-41. https://doi.org/10.26650/SP2021-959170
AMA
1.Türkarslan KK. Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları. Studies in Psychology. 2022;42(1):1-41. doi:10.26650/SP2021-959170
Chicago
Türkarslan, Kutlu Kağan. 2022. “Tekrarlama Krizi Ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları”. Studies in Psychology 42 (1): 1-41. https://doi.org/10.26650/SP2021-959170.
EndNote
Türkarslan KK (April 1, 2022) Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları. Studies in Psychology 42 1 1–41.
IEEE
[1]K. K. Türkarslan, “Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları”, Studies in Psychology, vol. 42, no. 1, pp. 1–41, Apr. 2022, doi: 10.26650/SP2021-959170.
ISNAD
Türkarslan, Kutlu Kağan. “Tekrarlama Krizi Ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları”. Studies in Psychology 42/1 (April 1, 2022): 1-41. https://doi.org/10.26650/SP2021-959170.
JAMA
1.Türkarslan KK. Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları. Studies in Psychology. 2022;42:1–41.
MLA
Türkarslan, Kutlu Kağan. “Tekrarlama Krizi Ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları”. Studies in Psychology, vol. 42, no. 1, Apr. 2022, pp. 1-41, doi:10.26650/SP2021-959170.
Vancouver
1.Kutlu Kağan Türkarslan. Tekrarlama Krizi ve Psikoterapi Etkililik Çalışmaları. Studies in Psychology. 2022 Apr. 1;42(1):1-41. doi:10.26650/SP2021-959170