Araştırma Makalesi

MPSIAC & RUSLE Yöntemleriyle Karşılaştırmalı Erozyon Analizi: Madra Barajı Havzası

Sayı: 8 15 Nisan 2022
PDF İndir
TR EN

MPSIAC & RUSLE Yöntemleriyle Karşılaştırmalı Erozyon Analizi: Madra Barajı Havzası

Öz

Madra Barajı Havzası, Anadolu karasının batısında İzmir ve Balıkesir sınırları içerisinde yer almaktadır. Bu çalışmada baraj havzasının güncel erozyon durumu MPSIAC yöntemi kullanılarak ortaya çıkarılmış ve elde edilen bulguların doğruluğu RUSLE tekniği ile karşılaştırılmıştır. Dolayısıyla iki farklı erozyon eşitliği oluşturulmuş ve çalışma sahasında mevcut erozyon durumu meydana gelen sahaların örtüşüp örtüşmediği değerlendirilmiştir. Yöntemlerin farklı olması, kriterlerin farklı ve değerlendirmelerinin de çeşitli olması sonucunu ortaya çıkarmaktadır. MPSIAC yönteminde dokuz farklı parametren (ana kaya, iklim, arazi örtüsü ve kullanımı, drenaj yoğunluğu, toprak aşınabilirliği (eroadibilite), topografya, kapalılık oranı, yüzey ve oyuntu erozyonu) belirli katsayılarla ilişkilendirilirken, RUSLE yönteminde beş farklı parametre (yağış erozivitesi, toprak aşınabilirlik faktörü, eğim diklik-uzunluk faktörü, arazi örtüsü ve kullanımı ile erozyon önleyici faktör) birbiriyle ilişkilendirilmiştir. Bu bağlamda kullanılan parametrelere ilişkin farklı yöntem ve tekniklerin uygulanması yoluna gidilmiştir. MPSIAC erozyon tahmin eşitliğine göre araştırma sahasının orta şiddette (22,5 t/ha/y) erozyona maruz kaldığı saptanmıştır. Uygulanan ikinci erozyon tahmini denkleminde (RUSLE) ise hektar başına yıllık 34,05 ton toprak kaybı oluştuğu hesaplanmıştır. Nitekim uygulanan iki farklı yönteme göre araştırma sahasında erozyonun şiddetli olduğu ve birikim yaşanan sahaların da birbiriyle çakıştığı belirlenmiştir. RUSLE yönteminde parametrelerin MPSIAC yöntemine göre daha az olması, hassasiyet açısından MPSIAC yönteminin daha güvenilir sonuçlar vermesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

MPSIAC , RUSLE , Madra Barajı Havzası , Erozyon

Kaynakça

  1. Anonim (2012) Bitki Kapalılığı Hakkında Değerlendirme, Orman İdaresi ve Planlama Teşkilatı Hizmet İçi Ders Notları, Ankara
  2. Avcı, V. (2016) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Gökdere Havzası ve Çevresinin (Bingöl) Erozyon Duyarlılık Analizi, The Journal of Academic Social Science, Yıl: 4, Sayı: 26, S: 170-193.
  3. Bahtiyar, M. (2003) Toprak Erozyonu, Oluşumu ve Nedenleri, Erozyonla Mücadele (Tema Eğitim Semineri Notları), 3. Baskı (Editör: E Gülşah Sevinç), TEMA Vakfı Yayınları No: 26, ISBN: 975-7169-20-X, Lebib Yalkın Matbaacılık, S: 28-46, Ankara.
  4. Cürebal, İ. (2003) Madra Çayı Havzasının Uygulamalı Jeomorfoloji Etüdü, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul.
  5. Cürebal, İ.; Ekinci D. (2006) Kızılkeçili Deresi Havzasında CBS Tabanlı RUSLE (3D) Yöntemiyle Erozyon Analizi, Türk Coğrafya Dergisi 47: 115-130.
  6. Çelik, V. (2011) Değirmen Deresi Havzası’nda (Bolvadin- Afyonkarahisar) Toprak Erozyonu Risk Analizi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Afyonkarahisar.
  7. Darkot, B.; Tuncel, M. (1995) Ege Bölgesi Coğrafyası, İÜ Yayınları, No: 1365, Coğrafya Enstitüsü Yayınları, No: 99, İSTANBUL.
  8. Efe R.; Ekinci, D.; Cürebal, İ. (2008a) Erosion Analysis of Fındıklı Creek Watershed (NW of Turkey) Using GIS Based RUSLE (3D) Method, Fresenius Environmental Bulletin, 17 (5): 568-576.
  9. Efe R.; Ekinci, D.; Cürebal, İ. (2008b) Erosion Analysis of Şahin Creek Watershed (NW of Turkey) Using GIS Based RUSLE (3D) Method, Journal of Applied Sciences, 8 (1): 49-58.
  10. Elwell, H.A. & Stocking, M.A. (1973) Rainfall parameters to predict surface runoff yields and soil losses from selected field-plot studies, Rhodesia, Zambia and Malawi journal of agricultural research, 11 (2): 123-129