Karadeniz'de Demersal Balıklara Ait Av Miktarlarının Trend Analizi

Türkiye’de balık avı istatistikleri Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda periyodik olarak toplanıp, global balık avı istatistiklerini toplayıp, ilan eden Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütüne (FAO) raporlanmaktadır. Av miktarlarının doğruluğu konusunda tartışmalar olsa da, zaman serisi av miktarlarının trendlerinin güvenilir olduğu birçok araştırma ile ortaya konmuştur. Bu yüzden, av istatistikleri, stok değerlendirmeleri ve balıkçılık yönetimi için oldukça değerli bir veri kaynağıdır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Karadeniz bölgesinde baskın olarak yakalanan demersal balık türlerine ait av değerlerinin zamansal değişimlerinin trend analizleriyle incelenmesidir. Bu türler, Mezgit (Merlangius merlangus), Barbun (Mullus barbatus), Tekir (Mullus surmuletus) ve Kalkan (Scophthalmus maximus)’dır. Bu kapsamda, FAO ve TUİK veri tabanlarından elde edilen, 1970 – 2020 yıllarını kapsayan, 50 yıllık bir veri seti ve 2000 – 2020 yıllarını kapsayan, Karadeniz’i batı ve doğu olmak üzere inceleme fırsatı veren, 20 yıllık veri setleri kullanılmıştır. Genel olarak zaman serisi av miktarlarına bakıldığında 1980’li yılların sonunda av miktarlarının pik yaptığı ve sonrasında av miktarlarında kayda değer bir azalma olduğu ve akabinde 2000’li yıllardan sonra miktarların daha stabil kaldığı gözlemlenmiştir. Bu süreç Karadeniz ekosistemi için tanımlanmış trofik dönüşüm süreci ile örtüşmektedir. Trend analizi sonuçlarına göre, Barbun (p<0.001), Kalkan (p<0.001) ve toplam av (p>0.05) negatif trend gösterirken, Tekir (p<0.05) ve Mezgit (p>0.05) pozitif trend göstermişlerdir. Karadeniz’in doğu kısmında kayda değer bir alan dip trol balıkçılığı için yasak olmasına rağmen, Mezgit ve Barbun gibi çoğunluğu dip trolü ile yakalandığı bilinen türlerin sırasıyla %75’inin ve %59’unun bu bölgeden rapor edilmesi, Sinop ve Ordu arasında trol sahasının öneminin altını çizmektedir.

Fishing statistics in Turkey is periodically collected under the coordination of Turkish Statistical Institute (TUIK) and the Ministry of Agriculture and Forestry, and reported to the Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), which collects and announces global fishing statistics. Although there are debates about the accuracy of catch amounts, it has been demonstrated by many studies that the trends of time series catch amounts are reliable. Therefore, catch statistics are crucial data source for stock assessments and fisheries management. Using trend analysis, the aim of this study is to investigate the temporal changes of catch values of demersal fish species, which are predominantly caught in the Black Sea region of Turkey. These species are Whiting (Merlangius merlangus), Red Mullet (Mullus barbatus), Surmullet (Mullus surmuletus) and Turbot (Scophthalmus maximus). In this context, a 50-year data set covering the years 1970 - 2020, obtained from the FAO and TUIK databases, and 20-year data sets covering the years 2000 - 2020, giving the opportunity to examine the Black Sea as western and eastern, were used. Results showed that the catch amounts peaked at the end of the 1980s, decreased in the following years and then remained more stable after the 2000s. This story coincides with the trophic transformation process defined for the Black Sea ecosystem. According to the trend analysis results, Red Mullet (p<0.001), Turbot (p<0.001) and total catch (p>0.05) showed a negative trend, while Surmullet (p<0.05) and Whiting (p>0.05) showed a positive trend. Although a significant part of the eastern side of the Black Sea is prohibited for bottom trawling, this area is responsible for significant proportion of the catch of Red Mullet (75%) and Whiting (59%) that remarkably caught by bottom trawlers in the Black Sea. Therefore, results highlight the importance of trawling area between Sinop and Ordu.