Dağ Akarsu Morfolojilerinde Doğal Havalandırma Süreci: Harmankaya Akarsuyu, Saha Çalışması
Öz
Bu çalışmada, Türkiye'nin kuzey batısında Zonguldak'ta (41ºK-31ºD) yer alan ve su toplama alanı yaklaşık 12 km2 olan ormanlık bir dağ akarsuyu (Harmankaya) dalma havuzlarıyla ilişkili olarak incelenmiştir. Akarsuda 22 dalma havuzu tespit edilmiş olup, dalma havuzlarının düşüm yükseklikleri 0.7-20 m, ortalama havuz derinlikleri ise 0.53-1.59 m arasında değişmektedir. Seçilen bir havuzda, havuz derinliği boyunca çözünmüş oksijen (ÇO) konsantrasyonu ve sıcaklığın (Tw) değişimi farklı mevsimlerde incelenmiştir. Veriler, dalma havuzundaki çözünmüş oksijen konsantrasyonunun su sıcaklığıyla ilişkili olarak mevsimsel bağımlılığını ortaya koymuştur. Ayrıca her mevsimde ÇO seviyeleri havuz yüzeyinden havuz tabanına doğru düşüş eğilimi göstermiştir. Özellikle yaz aylarında bir havuzun sıcaklığının ve çözünmüş oksijen seviyelerinin düzenlenmesi açısından nehir kıyısı bitki örtüsünün önemi ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
References
- Avery, S. T., and Novak, P., 1978. Oxygen transfer at hydraulic structures. J. Hydr. Div.,ASCE, 104(11), 1521-1540. Brown, G., 1969. Predicting Temperatures of Small Streams. Water Resources Research, 5 (1), 68-75.
- Butcher, J. B., and Covington, S., 1995. Dissolved oxygen analysis with temperature dependence. J.of Environmental Engineering., (ASCE), 121, 756-759.
- Cirpka, O., Reichert, P., Wanner, O., Muller, S. R., and Schwarzenbach, R.P., 1993. Gas exchange at river cascades: Field experiments and model calculations. Envir. Sci. and Technol., 27(10), 2086-2097.
- Chanson, H., Brown, R., Ferris, J., and Warburton, K., 2003. A Hydraulic, Environmental and Ecological Assessment of a Sub-tropical Stream in Eastern Australia: Eprapah Creek, Victoria Point QLD on 4 April 2003, Report No. CH52/03, Dept. of Civil Eng., Univ. of Queensland, Australia.
- Elso, J. I., Giller, P. S., 2001. Pyhsical characteristics influencing the utilization of pools by brown trout in afforested cathcment in Southern Ireland. J. Fish Biology, 58, 201-222. Giller, P. S., and Malmqvist, B., 1998. The Biology of Streams and Rivers. Oxford University Press, Great Britain.
- Gulliver, J.S., Wilhelms S.C and Parkhill K.L., 1998.Predictive capabilities in oxygen transfer at hydraulic structures. Hydr. Engrg., ASCE, July 1998, 664-671.
