Review

Tek Sağlık Kapsamında COVID-19 Pandemisi Plastik Kirliliğine Nasıl Kaynak Oluşturdu? Güncel Araştırmalar ve Bilgi Boşluklarının Belirlenmesi

Volume: 9 Number: 1 March 31, 2024
EN TR

Tek Sağlık Kapsamında COVID-19 Pandemisi Plastik Kirliliğine Nasıl Kaynak Oluşturdu? Güncel Araştırmalar ve Bilgi Boşluklarının Belirlenmesi

Öz

Tek Sağlık, insan, hayvan ve çevre sağlığı arasındaki işbirliğini vurgulayan disiplinler arası bir yaklaşımdır. Birçok ülkenin sağlık politikalarında merkezi bir rol oynamaktadır. Bu kavram, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirine bağlı olduğunu ve iş birliği gerektirdiğini savunan yenilikçi ve bütünleyici bir düşüncedir. Bulaşıcı ve zoonotik hastalıklar gibi halk sağlığı sorunlarına karşı kritik bir öneme sahiptir. Yaşanan COVID-19 pandemisi sürecinde, atık yönetimine ve özellikle maskeler, koruyucu ekipmanlar ve tıbbi testler gibi kullanımı artan plastik atıkların insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığı üzerindeki etkilerine, Tek Sağlık bakış açısı ile dikkat çekilmiştir. Çünkü bu durum, plastik atık temelli çevre kirliliğini, dolayısıyla ekosistem sağlığına plastiklerin etkisini daha belirgin hale getirmiştir. Bu çalışma, COVID-19 pandemisi sırasında plastik kirliliği konusundaki çalışmaları ele alarak, Tek Sağlık perspektifinde ekosistem sağlığı yaklaşımına odaklanmaktadır. Pandemi sonrası ortaya çıkan kirleticilerin çeşitliliği ve çevresel etkileşimler, global çözümler için önerilerle birlikte incelenmiştir. Gelecekteki araştırmaların, bu kirleticilerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini azaltma ve etkili stratejiler geliştirme konusundaki ihtiyaçlarını ele alması ve Tek Sağlık yaklaşımı olası çözümler ulaşılması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Atık yönetimi , COVID’19 Pandemisi , Çevresel riskler , Plastik Kirliliği , Tek sağlık

References

  1. Akarsu, C., Sönmez, V.Z., Altay, M.C., Pehlivan, T. & Sivri, N. (2022). The spatial and temporal changes of beach litter on Istanbul (Turkey) beaches as measured by the clean-coast index. Marine Pollution Bulletin, 176, 113407. DOI: 10.1016/j.marpolbul.2022.113407
  2. Akay, O., Altinkok, C., Acik, G., Yuce, H., Ege, G.K. & Genc, G. (2022). Preparation of a sustainable bio- copolymer based on Luffa cylindrica cellulose and poly(ɛ-caprolactone) for bioplastic applications. International Journal of Biological Macromolecules, 196, 98-106. DOI: 10.1016/j.ijbiomac.2021.12.051
  3. Ammendolia, J., Saturno, J., Brooks, A.L., Jacobs, S. & Jambeck, J.R. (2021). An emerging source of plastic pollution: Environmental presence of plastic personal protective equipment (PPE) debris related to COVID-19 in a metropolitan city. Environmental Pollution, 269, 116160. DOI: 10.1016/j.envpol.2020.116160
  4. Avery-Gomm, S., Walker, T.R., Mallory, M.L. & Provencher, J.F. (2019). There is nothing convenient about plastic pollution. Rejoinder to Stafford and Jones “Viewpoint - Ocean plastic pollution: A convenient but distracting truth?” Marine Policy, 106, 103552. DOI: 10.1016/j.marpol.2019.103552
  5. Benson, N.U., Fred-Ahmadu, O.H., Bassey, D.E. & Atayero, A.A. (2021). COVID-19 pandemic and emerging plastic-based personal protective equipment waste pollution and management in Africa. Journal of Environmental Chemical Engineering, 9(3), 105222. DOI: 10.1016/j.jece.2021.105222
  6. Chen, F., Lao, Q., Liu, M., Huang, P., Chen, B., Zhou, X., Chen, P., Chen, K., Song, Z. & Cai, M. (2022). Impact of intensive mariculture activities on microplastic pollution in a typical semi- enclosed bay: Zhanjiang Bay. Marine Pollution Bulletin, 176, 113402. DOI: 10.1016/j.marpolbul.2022.113402
  7. Chen, Y., Awasthi, A. K., Wei, F., Tan, Q. & Li, J. (2021). Single-use plastics: Production, usage, disposal, and adverse impacts. Science of The Total Environment, 752, 141772. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2020.141772
  8. De-la-Torre, G.E., Dioses-Salinas, D.C., Dobaradaran, S., Spitz, J., Nabipour, I., Keshtkar, M., Akhbarizadeh, R., Tangestani, M., Abedi, D. & Javanfekr, F. (2022). Release of phthalate esters (PAEs) and microplastics (MPs) from face masks and gloves during the COVID-19 pandemic. Environmental Research, 215, 114337. DOI: 10.1016/j.envres.2022.114337
  9. Eriksen, M., Cowger, W., Erdle, L.M., Coffin, S., Villarrubia-Gómez, P., Moore, C.J., Carpenter, E.J., Day, R.H., Thiel, M. & Wilcox, C. (2023). A growing plastic smog, now estimated to be over 170 trillion plastic particles afloat in the world's oceans-Urgent solutions required. PloS One, 18(3), e0281596. DOI: 10.1371/journal.pone.0281596
  10. Gholamhosseini, A., Banaee, M., Sureda, A., Timar, N., Zeidi, A. & Faggio, C. (2023). Physiological response of freshwater crayfish, Astacus leptodactylus exposed to polyethylene microplastics at different temperature. Comparative biochemistry and physiology. Toxicology & pharmacology: CBP, 267, 109581. DOI: 10.1016/j.cbpc.2023.109581
APA
Salman, B., Yontuç, Y., & Sivri, N. (2024). Tek Sağlık Kapsamında COVID-19 Pandemisi Plastik Kirliliğine Nasıl Kaynak Oluşturdu? Güncel Araştırmalar ve Bilgi Boşluklarının Belirlenmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 9(1), 32-49. https://doi.org/10.35229/jaes.1404637