Mikroplastik Kirliliği Eğitiminin Önlisans Öğrencilerinin Farkındalık Seviyesine Etkisi
Öz
Son yıllarda mikroplastiklerin insan sağlığına ve kapsamlı doğal çevreye etkisi konusunda artan endişeler var. Bu parçacıklar sabunlar, kişisel bakım ürünleri ve daha büyük plastik eşyaların kalıntıları gibi çeşitli kaynaklardan gelir. Mikroplastiklerin çevresel etkilerinin yanı sıra ekonomik etkileri de önemlidir; balıkçılık ve turizm gibi endüstriler çevredeki mikroplastiklerin varlığından etkilenmektedir. Endişe verici bir sorun olan plastik kirliliğine çözüm bulmak kolay olmasa da, bu sorunla ilgili geniş kapsamlı farkındalığın teşvik edilmesinin bazı olumlu etkileri olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma ile sağlık hizmetleri meslek yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin, mikroplastik kirliliği konusunda farkındalıklarının artırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, mikroplastik kirliliği konusunda öğrencilere eğitim verilmesi ve ön test-son test uygulaması yapılarak öğrencilerin farkındalıklarındaki değişimin ölçülmesi hedeflenmiştir. Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği, Lokman Hekim Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Tıbbi Laboratuvar Teknikleri ve Eczane Hizmetleri Programlarında öğrenim gören 106 öğrenciye, mikroplastik kirliliği eğitimi vermeden önce ve verdikten sonra uygulanmıştır. Sonuçlar istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda mikroplastik eğitimi verildikten sonra öğrencilerin mikrplastik kirliliği konusunda farkındalıklarının; yaş, cinsiyet, program ve sınıf gibi gruplar içerisinde önemli düzeyde arttığı görüldü (p<0,05). Eğitim yoluyla, mikroplastiklerin çevremiz ve sağlığımız üzerindeki olumsuz etkileri konusunda farkındalık oluşturulmasına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler
mikroplastik , çevre sağlığı , plastik kirliliği , Farkındalık
References
- Al Mamun, A., Prasetya, T.A.E., Dewi, I.R. & Ahmad, M. (2023). Microplastics in human food chains: Food becoming a threat to health safety. Science of the Total Environment, 858, 159834. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2022.159834
- Aminrad, Z., Sayed Zakariya, S.Z.B., Samad Hadi, A. & Sakari, M. (2013). Relationship between awareness, knowledge and attitudes towards environmental education among secondary school students in Malaysia. World Applied Sciences Journal, 22(9), 1326-1333. DOI: 10.5829/idosi.wasj.2013.22.09.275
- Aydın, İ., Terzi, Y., Gündoğdu, S., Aytan, Ü., Öztürk, R.Ç., Atamanalp, M., ... & Kideys, A.E. (2023). Microplastic pollution in Turkish aquatic ecosystems: sources, characteristics, implications, and mitigation strategies. DOI: 10.4194/TRJFAS24773
- Boucher, J. & Friot, D. (2017). Primary microplastics in the oceans: a global evaluation of sources. Gland, Switzerland: Iucn.
- Carbery, M., O’Connor, W. & Palanisami, T. (2018). Trophic transfer of microplastics and mixed contaminants in the marine food web and implications for human health. Environment International, 115, 400-409. DOI: 10.1016/j.envint.2018.03.007 Received
- Çağlayan, U., Gündoğdu, S., Ramos, T.M. & Syberg, K. (2024). Intravenous hypertonic fluids as a source of human microplastic exposure. Environmental Toxicology and Pharmacology, 107, 104411. DOI: 10.1016/j.etap.2024.104411
- Dawson, A.L., Kawaguchi, S., King, C.K., Townsend, K.A., King, R., Huston, W.M. & Bengtson Nash, S.M. (2018). Turning microplastics into nanoplastics through digestive fragmentation by Antarctic krill. Nature Communications, 9(1), 1- 8. DOI: 10.1038/s41467-018-03465-9
- Dowarah, K., Duarah, H. & Devipriya, S.P. (2022). A preliminary survey to assess the awareness, attitudes/behaviours, and opinions pertaining to plastic and microplastic pollution among students in India. Marine Policy, 144(July), 105220. DOI: 10.1016/j.marpol.2022.105220
- Geyer, R., Jambeck, J.R. & Law, K.L. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), e1700782.
- Güleşir, T. (2021). Fen Bilgisi ve Biyoloji Öğretmen Adaylarına Yönelik Mİkroplastik Kirliliği https://doi.org/10.1016/j.envpol.2021.118737
