Artvin İli Tatlı Su Ekosistem Sedimentlerin’de Ağır Metallerin Çevresel Ekolojik Risk Etkilerinin Alansal ve Zamansal Değerlendirilmesi
Abstract
Bu çalışmada, doğal ve antropojenik kaynaklı metal kirliliğinin ekolojik risk durumu Kuzeydoğu Karadeniz (Artvin) Tatlı su ekosistem sedimentlerinde fizikokimyasal parametreler ile birlikte alansal ve zamansal olarak incelenmiştir. Tatlı su ekosistemleri bölgede bulunan baraj gölleri ve bu gölleri besleyen dereler olmak üzere iki alt kategoride irdelenmiştir. Bu kapsamda araştırma her bir baraj gölü için 4’er istasyon ve baraj göllerini besleyen her bir dere için 3’er istasyon olmak üzere 21 farklı istasyon belirlenerek yapılmıştır. Örnekler 2-75 m derinlik aralığından elde edilmiştir. Örneklemeler ilkbahar, sonbahar, kış ve yaz olmak üzere dört farklı iklim koşulunda Haziran 2015 ve Eylül 2016 tarihleri arasında mevsimsel olarak yürütülmüştür. Bakır (Cu) ve Kurşun (Pb) araştırılacak elementler olarak seçilmiştir. Ağır metal analizleri ACME analitik kimya laboratuvarında ICP-MS yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. En yüksek ortalama metal değerleri sonbahar mevsiminde göl ekosistemleri içerisinde Borçka Baraj Gölü’nde (Cu=361,9 ppm, Pb= 176,8 ppm), dere ekosistemleri içerisinde ise Murgul Deresi’nde( Cu= 801,3 ppm, Pb= 192,7 ppm) olarak tespit edilmiştir. Bölgedeki kirlilik boyutunun ortaya konulması amacıyla sediment zenginleşme faktörü (SEF), kirlilik yük indeksi (PLI), jeoakümülasyon indeksi (IGEO), toplam ekolojik risk indeksi (RI) ve sediment kalite rehberi (SGV) yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına dayanarak, Cu ve Pb elementlerinin Artvin ili tatlı su ekosistemleri için toksik etki gösterdiği ve bu ekosistemlerin metal kirliliği açısından orta risk sınıfında değerlendirilmesi gerektiği sonucu ortaya konulmuştur.
Keywords
References
- Abraham, G.M.S., Parker, R.J., (2008). Assesment of Heavy Metal Enrichment Factors and the Degree of Contamination in Marine Sediments from Tamaki Estuary, Auckland, New Zelaland. Environ.Monit.Assess, 227-238.
- Anonim, (2015). Artvin İli Taşkın ve Rusubat Kontrol Faaliyetleri, T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, DSİ Çoruh Projeleri 26. Bölge Müdürlüğü, Artvin, Türkiye.
- Anonim., (2010). MTA Doğu Karadeniz Bölge Müd., Artvin İli Doğal Kaynaklar Envanteri, Trabzon, Türkiye.
- Anonim, (2005). Artvin Valiliği İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, Artvin İl Çevre Durum Raporu, Artvin, Türkiye.
- Boldrin, A., Jurack, M., Menegazzo Vitturi, L., Rabitti, S., Rampzzo, G., (1989). Geochemical considerations on trace elements distributions in suspended matter and sediments at the river-sea interface, Adige River Mouth, Northern Adriatic Sea. Appl.Geochem., 4, 409-421.
- Cevik, F., Ziya, M., Goksu, L., Deric, O.B., Fındık, O., (2009). An Assesment of Metal Pollution in Surface Sediments of Seyhan Dam by Using Enrichment Factor, Geoaccumulation Index and Statical analyses. Environ.Monit.Asses, 997-1009.
- Dulski, P., (2001). Dulski, Reference materials for geochemical studies: new analytical data by ICP-MS and critical discussion of reference values. Geostand. Newslett. 25, pp. 87–125.
- Förstner, U., (1989). Lecture Notes in Earth Sciences, 21. Contamined sediments. 157 pp. Springer, Verlag.
- Hakanson, L., (1980). An Ecological Risk Index for Aquatic Pollution Control, A Sedimentological Approach. Water Res., 14, 975-1001.
- George, D. ve Mallery, P., (2003). SPSS for Windows Step by step, A Simple Guide and Reference 15,0 Update, Furth Edition, Boston, 386.
