Research Article

Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Volume: 8 Number: 2 August 30, 2026
TR EN

Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Abstract

Bu çalışma, havayolu endüstrisinde finansal risk yönetimi teorilerinin pratikte nasıl somutlaştığını ve iş modellerine göre nasıl farklılaştığını incelemektedir. Sermaye yoğun, yüksek sabit maliyetli ve dışsal şoklara son derece duyarlı olan sektörde piyasa, kredi, likidite, operasyonel, stratejik ve model riski ile ESG temelli itibar ve uyum riskleri bütünleşik bir çerçevede ele alınmıştır. PRISMA protokolüne dayalı sistematik literatür taraması kapsamında 2000–2025 döneminde yayımlanan ve havayollarında finansal risk, ERM ve hedging uygulamalarını inceleyen 48 çalışma analiz edilmiştir. Bunu, farklı bölgelerden seçilen düşük maliyetli ve network taşıyıcılarını içeren çoklu vaka analizi ile şirketlerin türev araç kullanımı ve doğal korunma stratejilerinin incelendiği ikincil veri analizi izlemiştir. Bulgular, düşük maliyetli taşıyıcıların tek tip filo, yalın süreçler, sınırlı türev ürün kullanımı ve yüksek nakit tamponları sayesinde daha sade, kısa vadeli ve maliyet odaklı bir risk yönetimi profiline sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık network taşıyıcılarında karma filo, çoklu gelir kanalı ve derinleşmiş döviz–faiz–yakıt maruziyeti; opsiyon temelli stratejiler ve çapraz kur/faiz oranı swap’ları içeren daha karmaşık, çok katmanlı ERM yaklaşımlarını zorunlu kılmaktadır. Çalışma, havayolu iş modelinin yalnızca maliyet yapısını değil, finansal risklerin türünü, yoğunluğunu ve kullanılan riskten korunma araç setini belirleyen kritik bir değişken olduğunu ortaya koyarak, sektör için iş modeline duyarlı risk yönetimi tasarımlarının gerekliliğine işaret etmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma, yalnızca ikincil veriler ve yayımlanmış akademik kaynaklar kullanılarak yürütülmüş olup, insan katılımcılarına yönelik herhangi bir veri toplama süreci içermemektedir. Bu nedenle etik kurul izni gerektirmemektedir. Araştırma sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun hareket edilmiştir.

Thanks

Bu çalışmanın yürütülmesi sürecinde değerli akademik rehberliği ile bana yol gösteren, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Havacılık Çalışmaları ve Yönetimi Anabilim Dalı öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Sultan Gedik Göçer’e teşekkür ederim.

References

  1. Alıcı, A. (2023). Macroeconomic determinants of financial failure risk in airlines. Journal of Aviation, 7(3), 425–437. https://doi.org/10.30518/jav.1349293
  2. Almansour, Abdullah and Megginson, William L. and Pugachev, Leonid, Vertical Integration as an Input Price Hedge: The Case of Delta Air Lines and Trainer Refinery (November 28, 2018). Forthcoming, Financial Management, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2868734 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2868734
  3. Almeida, H. ve Philippon, T. (2007). The risk-adjusted cost of financial distress. The Journal of Finance, 62(6), 2557–2586. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2007.01286.x
  4. ANA. (2025). ANA integrated report 2025. 24 Kasım 2025 tarihinde https://www.ana.co.jp/group/en/investors/irdata/annual/pdf/25/25_E_00_2.pdf adresinden erişildi.
  5. Belobaba, P., Odoni, A. ve Barnhart, C. (Ed.). (2015). The Global Airline Industry (2. bs.). Wiley.
  6. Berghöfer, Britta and Lucey, Brian M., Fuel Hedging, Operational Hedging and Risk Exposure – Evidence from the Global Airline Industry (August 2013). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2309510 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2309510
  7. Carter, D. A., Rogers, D. A. ve Simkins, B. J. (2006a). Does hedging affect firm value? Evidence from the US airline industry. Financial Management, 35(1), 53–86. https://doi.org/10.1111/j.1755-053x.2006.tb00131.x
  8. Carter, D. A., Rogers, D. A. ve Simkins, B. J. (2006b). Hedging and value in the U.S. airline industry. Journal of Applied Corporate Finance, 18(4), 21–33. https://doi.org/10.1111/j.1745-6622.2006.00107.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance, Corporate Governance, Organisation and Management Theory

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 30, 2026

Submission Date

February 8, 2026

Acceptance Date

June 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 2

APA
Şahin, F. (2026). Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Journal of Aviation Research, 8(2), 172-193. https://doi.org/10.51785/jar.1884373
AMA
1.Şahin F. Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. JAR. 2026;8(2):172-193. doi:10.51785/jar.1884373
Chicago
Şahin, Fatih. 2026. “Düşük Maliyetli Ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Journal of Aviation Research 8 (2): 172-93. https://doi.org/10.51785/jar.1884373.
EndNote
Şahin F (August 1, 2026) Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. Journal of Aviation Research 8 2 172–193.
IEEE
[1]F. Şahin, “Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”, JAR, vol. 8, no. 2, pp. 172–193, Aug. 2026, doi: 10.51785/jar.1884373.
ISNAD
Şahin, Fatih. “Düşük Maliyetli Ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Journal of Aviation Research 8/2 (August 1, 2026): 172-193. https://doi.org/10.51785/jar.1884373.
JAMA
1.Şahin F. Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. JAR. 2026;8:172–193.
MLA
Şahin, Fatih. “Düşük Maliyetli Ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz”. Journal of Aviation Research, vol. 8, no. 2, Aug. 2026, pp. 172-93, doi:10.51785/jar.1884373.
Vancouver
1.Fatih Şahin. Düşük Maliyetli ve Tam Hizmet Havayollarında Finansal Risk Yönetimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz. JAR. 2026 Aug. 1;8(2):172-93. doi:10.51785/jar.1884373