Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması

Yunus Aydın; Tamer Eren

doi:10.30518/jav.424231

Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması

Abstract

Tedarikçi seçimi ve değerlendirmesi tartışmasız bir organizasyonun başarısı için en kritik fonksiyonlardan biridir. Tedarikçi seçimlerini doğru yapan işletmeler pek çok alanda tasarruf sağlayıp, pazarda rekabet avantajı da elde etmektedirler. Doğru tedarikçi seçimi farklı firmalar için farklı anlamlar ifade edebilmekte, seçim yaparken kimi zaman sadece tek bir amaca yoğunlaşan işletmeler kimi zaman da birden çok amacı aynı anda eniyilemek istemektedirler. Bu çalışma, savunma sektöründe etkili tedarikçi seçimi ve sipariş verme süreçlerini mümkün kılan karar desteği için melez bir değerlendirme yaklaşımını sunmaktadır. Çalışmadaki entegre değerlendirme yöntemi bulanık AHP ve hedef programlama yaklaşımlarından oluşan iki aşamayı içermektedir. Tedarikçi değerlendirmesi ve seçimi hem nitel hem de nicel faktörleri içeren çok kriterli bir karar problemidir. Bundan dolayı çalışmada kalite, maliyet, tedarik süresi, insan gücü ve teknoloji kriterlerinin ağırlıklarını değerlendirmek için ilk olarak bulanık AHP yöntemi altında üçgen bulanık sayılarla ifade edilen dilsel değişkenler belirlenir. Daha sonra, bulanık küme teorisine dayalı bir hiyerarşi model kurularak ağırlıklar hesaplanmış olur. İkinci kısımda yani sırlamanın belirlenmesinde ise, kapasite kısıtı, üretim maliyet kısıtı, kaynağında kalite kontrol kısıtı, teslim süresi kısıtı, fire oranı kısıtı ve bulanık AHP öncelikleri kısıtlamaları ile oluşturulmuş bir hedef programlama modeli oluşturulur. Bulanık AHP’de elde edilen ağırlıklar hedef programlamada kısıt ve hedef olarak iki ayrı şekilde çözümlenmiştir.

Keywords

Savunma Sanayi,Tedarikçi Seçimi Problemi,Bulanık AHP,Bulanık TOPSIS,Hedef Programlama

References

[1] Çakın E, Özdemir, A. “Tedarikçi seçim kararında ANP ve ELECTRE yöntemlerinin kullanılması ve bir uygulama.” Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi., 15(2), 339-364, 2013.
[2] Toksarı M, Toksarı MD. “Bulanık AHP yaklaşımı kullanılarak hedef pazarın belirlenmesi.” ODTÜ Geliştirme Dergisi., 38: 5170, 2011.
[3] Schniederjans MJ, Hoffman, JJ, Sirmans GS. “Using Goal Programming and the Analytic Hierarchy Process in House Selection.” Journal of Real Estate Finance and Economics., 11(2), 167-176, 1995.
[4] Ghodsypour SH, O’Brien C. “A decision support system for supplier selection using an integrated analytic hierarchy process and linear programming.” Int. J. Production Economics., 56-57: 199-212, 1998.
[5] Badri AM. “Combining the analytic hierarchy process and goal programming for global facility location-allocation problem.” Int. J. Production Economics., 62: 237-248, 1999.
[6] Dağdeviren M, Eren T. “Tedarikçi Firma Seçiminde Analitik Hiyerarşi Prosesi ve 0-1 Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması.” Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi., 16(2), 41-52, 2001.
[7] Kağnıcıoğlu CH. “Hedef programlama ve bulanık hedef programlama arasındaki ilişki.” Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi., 7(2), 17-38, 2006.
[8] Reddy AR, Naidu MM, Govindarajulu P. An “Integrated approach of Analytical Hierarchy Process Model and Goal Model (AHP-GP Model) for Selection of Software Architecture.” International Journal of Computer Science and Network Security., 7(10), 108-117, 2007.

[9] Öztürk A, Ertuğrul İ, Karakaşoğlu N. “Nakliye firması seçiminde Bulanık AHP ve Bulanık TOPSIS yöntemlerinin karşılaştırılması.” Marmara Üniversitesi İ.İ.B.İ.F. Dergisi., 25(2), 785-824, 2008.
[10] Girginer N, Kaygısız Z. “İstatistiksel yazılım seçiminde Analitik Hiyerarşi Süreci ve 0-1 Hedef Programlama yöntemlerinin birlikte kullanımı.” Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi., 10(1), 211-233, 2009.
[11] Aktepe A, Ersöz S. A Fuzzy “Analytic Hierarchy Process Model for Supplier Selection and A Case Study.” International Journal of Research and Development., 3(1), 33-37, 2011.
[12] Kazançoğlu Y, Ada E. “Perakende sektöründe tedarikçi seçiminin Bulanık AHP ile gerçekleştirilmesi.” Savunma Bilimleri Dergisi., Kabul Tarihi:08.04.2010.
[13] Karpak B, Kasuganti RR, Kumcu E. “Multi-Objective Decision-Making in Supplier Selection: An Application of Visual Interactive Goal Programming.” The Journal of Applied Business Research, 15(2), 57-71, 2011.
[14] Junior RLF, Osiro L, Carpinetti LCR. “A comparison between Fuzzy AHP and Fuzzy TOPSIS methods to supplier selection.” Applied Soft Computing., 21: 194–209, 2014.
[15] Karimi H, Rezaeinia A. “Supplier selection using revised multi-segment goal programming model.” Int J Adv Manuf Technol. 70: 1227–1234, 2014.
[16] Kannan, D, Jabbour, ABLDS, Jabbour. CJC. “Selecting Green Suppliers Based on GSCM Practices: Using Fuzzy TOPSIS Applied to A Brazilian Electronics Company.” European Journ All of Operational Research, 233 (2): 432–447, 2014.
[17] Özder EH, Eren T, Çetin SÖ. “Supllier selecion with TOPSIS and Goal Programming methods: A case study.” Journal of Trends in the Development of Machinery and Associated Technology., 19(1), 109-112, 2015.
[18] Kar, AK. A Hybrid Group Decision Support “System for Supplier Selection Using Analytic Hierarchy Process, Fuzzy Set Theory and Neural Network.” Journal of Computational Science, 6: 23–33, 2015.
[19] Jadidi O, Cavalieri S, Zolfaghari S. “An improved multi-choice goal programming approach for supplier selection problems.” Applied Mathematical Modelling. 39: 4213–4222, 2015.
[20] Sivrikaya BT, Kaya A, Dursun E, Çebi F. Fuzzy “AHP-Goal Programming approach for a supplier selection problem.” Research in Logistics & Production., 5(3), 271-285, 2015.
[21] Galankashi, MR, Helmi, SA. Hashemzahi, P., “Supplier Selection in Automobile Industry: A Mixed Balanced Scorecard–Fuzzy AHP Approach.” Alexandria Engineering Journal, 55 (1): 93–100, 2016.
[22] Özder EH, Eren T. “Çok ölçütlü karar verme yöntemi ve hedef programlama teknikleri ile tedarikçi seçimi.” Selçuk Üniversitesi Mühendislik Bilim ve Teknoloji Dergisi., 4(3), 196-207, 2016.
[23] Tavana, M, Fallahpour, A, Caprio DD, Artega, FJS. “A Hybrid Intelligent Fuzzy Predictive Model with Simulation for Supplier Evaluation and Selection.” Expert Systems with Applications, 61: 129–144, 2016.
[24] Aydın, Y, Eren, T. “Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması.” 37. Yöneylem Araştırması Ve Endüstri Mühendisliği Ulusal Kongresi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul, 87, 2017a.
[25] Aydın, Y, Eren, T. “Savunma Sanayinde Füze Sistemleri İçin Kullanılan Titanyum Ham Malzemeye Sahip Kritik Ürünlerin Üretimi İçin Bulanık AHP-TOPSIS Algoritmaları İle Tedarikçi Seçimi.” 2. Uluslararası Savunma Sanayi Sempozyumu, Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale 816-825, 2017b.
[26] Aydın, Y, Eren, T. “Savunma Sanayinde Stratejik Ürün İçin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri İle Tedarikçi Seçimi.” Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühndislik Bilimleri Dergisi, (Basımda), 2018.
[27] Beil RD. Wiley Encyclopedia of Operations Research and Management Science, 2009.
[28] Vonderembse MA, Tracey M. “The Impact of Supplier Selection Criteria and Supplier Involvement on Manufacturing Performance.” Journal of Supply Chain Management., 35(3), 33–39, 1999.
[29] Masson RJ. “User-vendor relationship in the scottish electrnics industry.” Internatioanl journal of quality & reliability management., 3(2), 31-40, 1986.
[30] Bhutta KS, Huq F. “Supplier selection problem: a comparison of the total cost of ownership and analytic hierarchy process approaches.” An International Journal., 7(3), 126-135, 2002.
[31] http://tusside.tubitak.gov.tr/tr/yontemlerimiz/Cok-Kriterli-Karar-Verme-Teknikleri, erişim tarihi: 13.05.2017)
[32] Akman G, Atakan A. “Tedarik zinciri yönetiminde bulanık AHP yöntemi kullanılarak tedarikçilerin performansının ölçülmesi: Otomotiv yan sanayiinde bir uygulama.” İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi., 9: 23-46,2006.
[33] Dağdeviren M. “Performans değerlendirme sürecinin Bulanık AHP ile bütünleşik modellenmesi.” Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma., 25(3), 268-282, 2007.
[34] Zadeh L A. “Fuzzy sets.” Information and control., 8(3), 338-353, 1965.
[35] Buckley JJ. “Fuzzy hierarchical analysis.” Fuzzy Sets and Systems., 17(3), 233-247, 1985
[36] Özbek A. “Tedarikçi seçiminde çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanılması.” Gümüşhane Üniversitesi sosyal bilimler elektronik dergisi., 11: 69-99, 2014.
[37] Chang DY. “Applications of the extent analysis method of fuzzy AHP.” European Journal of Operational Research., 95: 649-655, 1996.
[38] Charnes A, Cooper WW, Ferguson R. “Optimal Estimation of Executive Compensation by Linear Programming.” Management Science., 1: 138-151, 1955.
[39] Charnes A, Cooper WW. “Goal programming and multiple objective optimizations.” European Journal of Operational Research., 1(1), 39-54, 1977.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Yunus Aydın This is me
Türkiye

Tamer Eren ^*

Publication Date

June 26, 2018

Submission Date

May 16, 2018

Acceptance Date

June 25, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 2 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.30518/jav.424231

IZ

https://izlik.org/JA57EJ55AE

Cite

RIS / Bibtex

APA

Aydın, Y., & Eren, T. (2018). Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması. Journal of Aviation, 2(1), 10-30. https://doi.org/10.30518/jav.424231

AMA

1.Aydın Y, Eren T. Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması. JAV. 2018;2(1):10-30. doi:10.30518/jav.424231

Chicago

Aydın, Yunus, and Tamer Eren. 2018. “Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması”. Journal of Aviation 2 (1): 10-30. https://doi.org/10.30518/jav.424231.

EndNote

Aydın Y, Eren T (June 1, 2018) Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması. Journal of Aviation 2 1 10–30.

IEEE

[1]Y. Aydın and T. Eren, “Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması”, JAV, vol. 2, no. 1, pp. 10–30, June 2018, doi: 10.30518/jav.424231.

ISNAD

Aydın, Yunus - Eren, Tamer. “Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması”. Journal of Aviation 2/1 (June 1, 2018): 10-30. https://doi.org/10.30518/jav.424231.

JAMA

1.Aydın Y, Eren T. Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması. JAV. 2018;2:10–30.

MLA

Aydın, Yunus, and Tamer Eren. “Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması”. Journal of Aviation, vol. 2, no. 1, June 2018, pp. 10-30, doi:10.30518/jav.424231.

Vancouver

1.Yunus Aydın, Tamer Eren. Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması. JAV. 2018 Jun. 1;2(1):10-3. doi:10.30518/jav.424231

Cited By

Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması

Journal of Aviation

https://doi.org/10.30518/jav.424231

RISK PRIORITY WITH FUZZY LOGIC: APPLICATION OF A TEXTILE FACTORY

Sakarya University Journal of Science

https://doi.org/10.16984/saufenbilder.458807

Yeni Ürün Geliştirme Sürecinde Bulanık AHP & ORESTE Bütünleşik Yöntemi ile Tedarikçi Seçimi: Savunma Sanayisinde Bir Uygulama

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.35193/bseufbd.954791

Faktör analizi tabanlı hibrit SWARA-VIKOR yöntemleri ile tedarikçi değerlendirme

Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1106644

An integrated Multi-Criteria Decision Making and Multi-Choice Conic Goal Programming approach for customer evaluation and manager assignment

Decision Analytics Journal

https://doi.org/10.1016/j.dajour.2023.100270

Türkiye’de Savunma Sanayinde Tedarik Zinciri Yönetiminin Başarısını Etkileyen Kritik Başarı Faktörlerinin SWARA ve DEMATEL Yöntemleriyle Belirlenmesi

Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.63556/ankad.v10i1.370

Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması

Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Hava Savunma Sanayii Alt Yüklenici Seçiminde Bulanık Mantık Altında Çok Kriterli Karar Verme Ve Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması

RISK PRIORITY WITH FUZZY LOGIC: APPLICATION OF A TEXTILE FACTORY

Yeni Ürün Geliştirme Sürecinde Bulanık AHP & ORESTE Bütünleşik Yöntemi ile Tedarikçi Seçimi: Savunma Sanayisinde Bir Uygulama

Faktör analizi tabanlı hibrit SWARA-VIKOR yöntemleri ile tedarikçi değerlendirme

An integrated Multi-Criteria Decision Making and Multi-Choice Conic Goal Programming approach for customer evaluation and manager assignment

Savunma Sanayinde Kalite Yönetim Sistemi Olgunluğunun Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Değerlendirilmesi

Hava Savunma Sistemlerinin Performansının Entropi Ağırlıklı TOPSİS Yöntemi İle Değerlendirilmesi

Proje Yönetim Üzerine Yazılan Lisansüstü Tezlerinin Bibliyometrik Analizi

Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Konumunun Belirlenmesinde Bulanık Mantık DEMATEL-CBS-TOPSIS Yaklaşımı

Green Outsourcing Service Procurement with Hybrid Fuzzy AHP-TOPSIS Method in the Public Sector

Türkiye’de Savunma Sanayinde Tedarik Zinciri Yönetiminin Başarısını Etkileyen Kritik Başarı Faktörlerinin SWARA ve DEMATEL Yöntemleriyle Belirlenmesi