Araştırma Makalesi

DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI

Cilt: 7 Sayı: 1 18 Şubat 2025
PDF İndir
TR EN

DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI

Öz

Amaç : Bu çalışmanın amacı düzenli egzersiz yapan bireylerde kronotipler ve yeme alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi incelemek, sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıklarını ve yeme tutumlarını analiz etmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 15-61 yaş arasında düzenli egzersiz yapan 250 birey dahil edilmiştir. Tanımlayıcı kesitsel türde tasarlanan çalışmada katılımcılara sosyodemografik özellikleri ve beslenme alışkanlıkları ile ilgili bir anket, Üç Faktörlü Yeme Anketi ve Sabahçılık-Akşamcılık anketi uygulanmıştır. Bulgular : Yaş ortalaması 27.17 ± 8.41 olan katılımcıların, %65.2'si kadın, ortalama Beden Kitle İndeksi (BKİ) değeri 23.62 ± 4.36'dır. Üç Faktörlü Yeme Ölçeğinin bilişsel kısıtlama, duygusal yeme ve kontrolsüz yeme puan ortalamaları sırasıyla 9.24±3.42, 12.17±5.33 ve 20.78±6.24 olarak bulunmuştur. Katılımcıların sabahçıl akşamcıl ölçek puanı 50.39±5.85'dir ve çoğu (%85.2) kronotip açısından ara tip olarak sınıflandırılmaktadır. Katılımcıların BKİ değerleri arttıkça bilişsel kısıtlama, duygusal yeme ve kontrolsüz yeme puanlarının arttığı görülmüştür. Ayrıca yaş arttıkça bilişsel kısıtlama puanları artmıştır. Sabahçıl tip olma eğilimindeki artışın, katılımcıların bilişsel kısıtlama tutumlarındaki azalmayla ancak kontrolsüz yeme tutumlarındaki artışla ilişkili olabileceği bulunmuştur. Öğün atlayanların kontrolsüz yeme puanı atlamayan katılımcılara göre daha yüksektir. Çay, bitki çayı ve kahve tüketirken şeker kullanma alışkanlığı ile duygusal yeme puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Yeme hızı ile kontrolsüz yeme puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Bu bulgular, özellikle olumsuz yeme tutumlarını önlemek ve iyileştirmek için müdahaleler geliştirilirken düzenli egzersiz yapan bireylerin sağlığında bireylerin kronotipi, yaşı, BKİ değeri ve beslenme alışkanlıkları gibi bireysel faktörleri dikkate almanın önemini vurgulamaktadır

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Mazri FH, Manaf ZA, Shahar S, Mat Ludin AF. The Association between Chronotype and Dietary Pattern among Adults: A Scoping Review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2019;17(1):68.
  2. van der Merwe C, Münch M, Kruger R. Chronotype Differences in Body Composition, Dietary Intake and Eating Behavior Outcomes – A Scoping Systematic Review. Advances in Nutrition. 2022; 13(6), 2357–2405.
  3. Adan A, Archer SN, Hidalgo MP, Di Milia L, Natale V, Randler C. Circadian Typology: A Comprehensive Review. Chronobiology International. 2012;29(9):1153–75.
  4. Montaruli A, Castelli L, Mulè A, Scurati R, Esposito F, Galasso L, et al. Biological Rhythm and Chronotype: New Perspectives in Health. Biomolecules. 2021;11(4):487.
  5. van Oosterhout W, van Someren E, Schoonman G, Louter M, Lammers G, Ferrari M, et al. Chronotypes and circadian timing in migraine. Cephalalgia. 2017;38(4):617–25.
  6. Roenneberg T, Kuehnle T, Juda M, Kantermann T, Allebrandt K, Gordijn M et al. Epidemiology of the human circadian clock. Sleep Med Rev, 2007;11:429-438.
  7. Druiven SJM, Riese H, Kamphuis J, Haarman BCM, Antypa N, Penninx BWJH et al. Chronotype changes with age;seven-year follow-up from the Netherlands study of depression and anxiety cohort. J Affect Disord, 2021;295:1118-1121.
  8. Kim KM, Han SM, Heo K, Kim WJ, Chu MK. Sex differences in the association between chronotype and risk of depression. Scientific reports, 2020;10(1), 18512.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Beslenme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Şubat 2025

Gönderilme Tarihi

14 Eylül 2024

Kabul Tarihi

20 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kenger, E. B., Cabadak, Z. S., Kayar, B., Çavuş, E., Çetin, N. C., & Yıldırım, Z. (2025). DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 7(1), 20-30. https://doi.org/10.57224/jhpr.1549988
AMA
1.Kenger EB, Cabadak ZS, Kayar B, Çavuş E, Çetin NC, Yıldırım Z. DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI. Sağlık Pro Arş Dergisi. 2025;7(1):20-30. doi:10.57224/jhpr.1549988
Chicago
Kenger, Emre Batuhan, Zeynep Sude Cabadak, Betül Kayar, Efdal Çavuş, Nazlı Can Çetin, ve Zeliha Yıldırım. 2025. “DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI”. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 7 (1): 20-30. https://doi.org/10.57224/jhpr.1549988.
EndNote
Kenger EB, Cabadak ZS, Kayar B, Çavuş E, Çetin NC, Yıldırım Z (01 Şubat 2025) DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 7 1 20–30.
IEEE
[1]E. B. Kenger, Z. S. Cabadak, B. Kayar, E. Çavuş, N. C. Çetin, ve Z. Yıldırım, “DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI”, Sağlık Pro Arş Dergisi, c. 7, sy 1, ss. 20–30, Şub. 2025, doi: 10.57224/jhpr.1549988.
ISNAD
Kenger, Emre Batuhan - Cabadak, Zeynep Sude - Kayar, Betül - Çavuş, Efdal - Çetin, Nazlı Can - Yıldırım, Zeliha. “DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI”. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi 7/1 (01 Şubat 2025): 20-30. https://doi.org/10.57224/jhpr.1549988.
JAMA
1.Kenger EB, Cabadak ZS, Kayar B, Çavuş E, Çetin NC, Yıldırım Z. DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI. Sağlık Pro Arş Dergisi. 2025;7:20–30.
MLA
Kenger, Emre Batuhan, vd. “DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI”. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, c. 7, sy 1, Şubat 2025, ss. 20-30, doi:10.57224/jhpr.1549988.
Vancouver
1.Emre Batuhan Kenger, Zeynep Sude Cabadak, Betül Kayar, Efdal Çavuş, Nazlı Can Çetin, Zeliha Yıldırım. DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI. Sağlık Pro Arş Dergisi. 01 Şubat 2025;7(1):20-3. doi:10.57224/jhpr.1549988

SAĞLIK PROFESYONELLERİ ARAŞTIRMA DERGİSİ / JOURNAL OF HEALTH PROFESSIONALS RESEARCH /J HEALTH PRO RES