Review

Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri

Volume: 4 Number: 2 September 19, 2024
TR EN

Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri

Abstract

Hastalıkların mekanizmalarını daha iyi anlamak ve etkili tedavi yöntemleri geliştirebilmek amacıyla in vivo ve in vitro modellerin kullanımı, modern tıbbın ve biyomedikal araştırmaların temel taşlarından biri olarak kabul edilmektedir. Deney hayvanları, bilimsel araştırmalar için vazgeçilmez bir gereklilik olarak karşımıza çıkmakta ve hastalıkların patofizyolojisini anlamada kritik bir rol oynamaktadır. Nefrotoksisite, böbrek dokusunun çeşitli kimyasal maddeler veya ksenobiyotikler tarafından maruz kaldığı zararlı etkileri ifade eder. Bu durum, böbrek hasarına yol açabilecek birçok farklı madde tarafından tetiklenebilir. Örneğin, antibiyotikler (özellikle aminoglikozidler ve vankomisin), non-steroidal antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler), antiviral ilaçlar, tıbbi görüntülemede kullanılan kontrast maddeler, ağır metaller (kurşun ve cıva) ve kemoterapi ilaçları, böbrek dokusu üzerinde toksik etkiye sahip maddeler arasında yer alır. Böbrekler, bu ilaçlar ve kimyasalların toksik etkilerine karşı oldukça savunmasızdır ve bu savunmasızlık, ciddi böbrek hasarlarına yol açabilir. Ksenobiyotikler, özellikle ilaçlar, akut böbrek hasarı (ABH), kronik böbrek hastalığı (KBH), akut böbrek yetmezliği (ABY) ve son dönem böbrek hastalığı (SDBH) gibi ciddi sağlık sorunlarının önde gelen nedenleri arasındadır. İlaç kaynaklı nefrotoksisite, genellikle üç ana mekanizma üzerinden incelenir: Proksimal tübüler hasar ve akut tübüler nekroz (ATN), kristal formdaki ksenobiyotik veya ilaç metabolitlerinin neden olduğu tübüler tıkanıklık ve ilaçlar ile metabolitlerinin indüklediği interstisyel nefrit. Böbrek fonksiyonlarını gösteren biyokimyasal parametrelerdeki değişiklikler, nefrotoksisitenin tanısında kritik bir rol oynar. Bu derlemede, deneysel nefrotoksisite modelleri, tanısında kullanılan biyobelirteçler ve bu biyobelirteçlerin klinik önemleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Keywords

References

  1. Allameh, H., Fatemi, I., Malayeri, A. R., Nesari, A., Mehrzadi, S., & Goudarzi, M. (2020). Pretreatment with berberine protects against cisplatin-induced renal injury in male Wistar rats. Naunyn-Schmiedeberg's archives of pharmacology, 393, 1825-1833.
  2. Alsharidah M, Abdel-Moneim A-MH, Alsharidah AS, Mobark MA, Rahmani AH, Shata A, Abdellatif AAH, El-Readi MZ, Mohany KM, Al Rugaie O. (2021). Thymoquinone, but Not Metformin, Protects against Gentamicin-Induced Nephrotoxicity and Renal Dysfunction in Rats. Applied Sciences; 11(9):3981.
  3. Balakumar, P., Rohilla, A., & Thangathirupathi, A. (2010). Gentamicin-induced nephrotoxicity: Do we have a promising therapeutic approach to blunt it?. Pharmacological research, 62(3), 179–186. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2010.04.004
  4. Besseling, P. J., Pieters, T. T., Nguyen, I. T., de Bree, P. M., Willekes, N., Dijk, A. H., Bovée, D. M., Hoorn, E. J., Rookmaaker, M. B., Gerritsen, K. G., Verhaar, M. C., Gremmels, H. & Joles, J. A. (2021). A plasma creatinine-and urea-based equation to estimate glomerular filtration rate in rats. American Journal of Physiology-Renal Physiology, 320(3), F518-F524.
  5. Brans, M., Daminet, S., Mortier, F., Duchateau, L., Lefebvre, H. P., & Paepe, D. (2021). Plasma symmetric dimethylarginine and creatinine concentrations and glomerular filtration rate in cats with normal and decreased renal function. Journal of Veterinary Internal Medicine, 35(1), 303-311.
  6. Brilland, B., Boud'hors, C., Wacrenier, S., Blanchard, S., Cayon, J., Blanchet, O., Piccoli, G. B., Henry, N., Djema, A., Coindre, J. P., Jeannin, P., Delneste, Y., Copin, M. C., & Augusto, J. F. (2023). Kidney injury molecule 1 (KIM-1): a potential biomarker of acute kidney injury and tubulointerstitial injury in patients with ANCA-glomerulonephritis. Clinical Kidney Journal, 16(9), 1521–1533. https://doi.org/10.1093/ckj/sfad071
  7. Chiou, Y. Y., Jiang, S. T., Ding, Y. S., & Cheng, Y. H. (2020). Kidney-based in vivo model for drug-induced nephrotoxicity testing. Scientific Reports, 10(1), 13640.
  8. De Angelis, M. H., Michel, D., Wagner, S., Becker, S., & Beckers, J. (2007). Chemical mutagenesis in mice. In The mouse in biomedical research (pp. 225-260). Academic Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Structural Biology, Vertebrate Biology, Zoology (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

September 19, 2024

Submission Date

February 22, 2024

Acceptance Date

September 5, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 4 Number: 2

APA
İşcan, H. Ö., & Aksoy, A. (2024). Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri. Journal of Laboratory Animal Science and Practices, 4(2), 60-71. https://doi.org/10.62425/jlasp.1440902
AMA
1.İşcan HÖ, Aksoy A. Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri. Journal of Laboratory Animal Science and Practices. 2024;4(2):60-71. doi:10.62425/jlasp.1440902
Chicago
İşcan, Hikmet Özgün, and Abdurrahman Aksoy. 2024. “Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri”. Journal of Laboratory Animal Science and Practices 4 (2): 60-71. https://doi.org/10.62425/jlasp.1440902.
EndNote
İşcan HÖ, Aksoy A (September 1, 2024) Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri. Journal of Laboratory Animal Science and Practices 4 2 60–71.
IEEE
[1]H. Ö. İşcan and A. Aksoy, “Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri”, Journal of Laboratory Animal Science and Practices, vol. 4, no. 2, pp. 60–71, Sept. 2024, doi: 10.62425/jlasp.1440902.
ISNAD
İşcan, Hikmet Özgün - Aksoy, Abdurrahman. “Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri”. Journal of Laboratory Animal Science and Practices 4/2 (September 1, 2024): 60-71. https://doi.org/10.62425/jlasp.1440902.
JAMA
1.İşcan HÖ, Aksoy A. Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri. Journal of Laboratory Animal Science and Practices. 2024;4:60–71.
MLA
İşcan, Hikmet Özgün, and Abdurrahman Aksoy. “Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri”. Journal of Laboratory Animal Science and Practices, vol. 4, no. 2, Sept. 2024, pp. 60-71, doi:10.62425/jlasp.1440902.
Vancouver
1.Hikmet Özgün İşcan, Abdurrahman Aksoy. Laboratuvar Hayvanlarında Deneysel Nefrotoksisite Modelleri. Journal of Laboratory Animal Science and Practices. 2024 Sep. 1;4(2):60-71. doi:10.62425/jlasp.1440902

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

29929