EN
TR
Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu
Abstract
Kaynak belirleme sondaj programları, maden yataklarının sınırlarını ve işletilebilirliğini belirlemek için yapılan bir örnekleme sürecidir. Bu süreçte, sistematik ve tesadüfi olmak üzere iki tür örnekleme hatası bulunur. Sistematik hatalar, cihaz kalibrasyon hataları veya örneklerin yatağı yetersiz temsil etmesi gibi durumlarda ortaya çıkar ve tahminlerin doğruluğunu olumsuz etkiler. Tesadüfi hatalar ise örneklerin rastgele dağılımı veya doğal değişkenlikten kaynaklanır ve tahminlerde belirsizliğe neden olur. Bu hataların etkisi, daha fazla örnekleme yaparak azaltılabilir, ancak sondaj maliyetli bir işlem olduğu için kabul edilebilir belirsizlik düzeyine ulaşmak adına maliyet ve belirsizlik arasında bir denge kurulması zorunludur. Kaynak belirleme sondajlarının optimizasyonu, bu dengeyi sağlayacak şekilde sondaj noktalarının yerleşimini veya sondaj aralıklarını belirlemeye dayanır. Geometrik yaklaşım, sondaj etki alanlarının örtüşmesini en aza indirerek optimizasyon yaparken, jeoistatistik yöntemler kriging varyansı gibi ölçütlere göre belirsizliği kabul edilebilir seviyelere düşürmeye çalışır. Bilginin değeri yaklaşımı, elde edilen bilgiden ekonomik olarak en yüksek faydayı sağlarken, yanlış sınıflandırma maliyetlerini minimize etmek, ekonomik kayıpları önlemeyi hedefler. Genetik algoritmalar ve parçacık sürü optimizasyonu gibi meta-sezgisel yöntemler de belirsizlik yönetiminde etkilidir, ancak yüksek hesaplama gücü gerektirdiğinden sınırlı uygulanmaktadır. Bu optimizasyon yöntemleri, maliyetleri düşürerek ve kaynak modelinin doğruluğunu artırarak önemli katkılar sağlar.
Keywords
- Kaynak belirleme sondaj programı
- örnekleme hataları
- sistematik hatalar
- tesadüfi hatalar
- optimizasyon
- geometrik yaklaşım
- kriging varyansı
- bilgi değeri
- yanlış sınıflandırma maliyetleri
- meta-sezgisel yöntemler
- genetik algoritmalar
- parçacık sürüsü optimizasyonu
- belirsizlik yönetimi
Ethical Statement
Etik Beyan ve Telif Hakkı Devir Formu ıslak imzalı olarak posta ile gönderilecektir
Thanks
Bu yazıyı yayın öncesi okuyup görüş ve önerilerini bildiren DAMA Mühendislik A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Ali Akbaba'ya teşekkür ederim.
References
- Armstrong, M., & Dowd, P. A. (Eds.). (1994). Geostatistical simulations. Springer Science & Business Media.
- Bertoli, O., Paul, A., Casley, Z., & Dunn, D. (2013). Geostatistical drillhole spacing analysis for coal resource classification in the Bowen Basin, Queensland. International Journal of Coal Geology, 112, 107–113. https://doi. org/10.1016/j.coal.2013.08.001
- Boucher, A., Dimitrakopoulos, R., & Vargas-Guzman, J. A. (2005). Joint simulations, optimal drill hole spacing and the role of stockpile. In Leuangthong, O., & Deutsch, C. (Eds.), Geostatistics Banff 2004: Quantitative Geology and Geostatistics (Vol. 14, pp. 35–44). Springer.
- Caers, J., Scheidt, C., Yin, Z., Wang, L., Mukerji, T., & House, K. (2022). Efficacy of information in mineral exploration drilling. Natural Resources Research, 31, 1157–1173. https://doi. org/10.1007/s11053-022-10002-8
- Chilès, J. P., & Delfiner, P. (1999). Geostatistics: Modeling spatial uncertainty. John Wiley & Sons.
- Clark, I. (1979). Practical geostatistics. Applied Science Publishers.
- Clark, I., & Harper, W. V. (2000). Practical geostatistics. Ecosse North America.
- David, M. (1977). Geostatistical ore reserve estimation. Elsevier.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Geological Sciences and Engineering (Other)
Journal Section
Review
Authors
Publication Date
December 24, 2024
Submission Date
October 17, 2024
Acceptance Date
December 6, 2024
Published in Issue
Year 2024 Volume: 48 Number: 2
APA
Özkan, Y. Z. (2024). Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 48(2), 203-228. https://doi.org/10.24232/jmd.1568824
AMA
1.Özkan YZ. Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2024;48(2):203-228. doi:10.24232/jmd.1568824
Chicago
Özkan, Yusuf Ziya. 2024. “Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 48 (2): 203-28. https://doi.org/10.24232/jmd.1568824.
EndNote
Özkan YZ (December 1, 2024) Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 48 2 203–228.
IEEE
[1]Y. Z. Özkan, “Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu”, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, vol. 48, no. 2, pp. 203–228, Dec. 2024, doi: 10.24232/jmd.1568824.
ISNAD
Özkan, Yusuf Ziya. “Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 48/2 (December 1, 2024): 203-228. https://doi.org/10.24232/jmd.1568824.
JAMA
1.Özkan YZ. Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2024;48:203–228.
MLA
Özkan, Yusuf Ziya. “Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, vol. 48, no. 2, Dec. 2024, pp. 203-28, doi:10.24232/jmd.1568824.
Vancouver
1.Yusuf Ziya Özkan. Maden Kaynak Belirleme Sondaj Programlarının Optimizasyonu. Jeoloji Mühendisliği Dergisi. 2024 Dec. 1;48(2):203-28. doi:10.24232/jmd.1568824