Hermenotîk û Edebiyata Kurdî ya Klasîk

The study is about hermeneutic term in which studies done with hermeneutic method in classical Kurdish literature and the importance of the hermeneutic method in classical Kurdish literature. In this study, our aim is to introduce the concept of hermenotic, the place of hermenotics in Kurdish classical literature and to research the studies done in Kurdish classical literature with hermenotic method. Today, hermeneutic theology has gone out of its method and has become a direct method of thinking about literature and art. Today, hermeneutics has become the freedom of thought and away from narrow views. Hermeneutics is the basis of interpretation and understanding. The main subject of hermeneutics is deciphering texts. Interpretation is at the heart of hermeneutics. In Islamic culture, hermeneutics can be introduced with “interpretation. Hermeneutics is a new concept for Kurdish literature and has not taken its full place. No studies have been carried out in this area in the North. Studies on hermeneutics are in the South. Kurdish classical works need detailed interpretation and research in the field of hermeneutics.

Ev xebat têgeha hermenotîkê, xebatên bi rêbaza hermenotîkê yên di edebiyata Kurdî ya klasîk de hatine kirin û behsa pêwîstiya hermenotîkê weke rêbaz ji bo edebiyata Kurdî ya klasîk dike. Armanca me di vê xebatê de nasandina têgeha hermenotîkê, cihê hermenotîkê di edebiyata Kurdî ya klasîk de û lêkolîna xebatên ku bi rêbaza hermenotîkê di edebiyata Kurdî ya klasîk de hatine kirin e. Hermenotîk di çanda Rojava de sîstemek fikre ya bi bandor û rêbazeke fikre ya popilîst e. Di roja me de hermenotîk ji rêbaza teolojiye derketiye û bûye rêbaza hûner û edebiyatê. Hemenotîk di roja me de dûrketina ji fikren deng û azad kirina ramanan e. Hermenotîk bingeha her tiştê ku şîrove û famkirin tê de ye. Mijara hermenotîkê ya bingehîn deşifrekirina metnan e. Şîrove kirin dilê hermenotîkê ye. Meriv dikare hermenotîkê di çanda Îslamê de bi navê te’wîlê bide nasîn. Hermenotîk, ji bo edebiyata Kurdî wateyeke nû ye û ciyê xwe di qada edebiyata Kurdî de hîn baş nedîtîye. Li Bakur di vi warî de ti xebat nehatine kirin. Çend xebatên ku hatine kirin jî li Başûr hatine kirin. Pêwîst e di qada hermenotîkê de berhemên Kurdî yên klasîk bi hurgilî bêne şîrove û lêkolîn kirin.

Bu çalışma hermenotik kavramından, Kürt klasik edebiyatında hermenotik metoduyla yapılan çalışmalar ve Kürt klasik edebiyatında hermenotik metodunun öneminden söz etmektedir. Bu çalışmada amacımız hermenotik kavramının tanıltılması, hermenotiğin Kürt klasik edebiyatında yeri ve hermenotik metoduyla Kürt klasik edebiyatında yapılan çalışmaları araştırmaktır. Hermenotîk Batı kültüründe çok etkili olan bu düşünme sistemi ve popiler bir düşünce akımıdır. Günümüzde hermenotik teoloji yönteminden çıkıp doğrudan bir edebiyat ve sanat düşünme metodu haline gelmiştir. Hermenotik günümüzde dar görüşlerden uzak ve düşüncelerin özgürlüğü haline gelmiştir. Hermenotik içinde yorum ve anlama bulunan her şeyin temelidir. Hermenotikin asıl konusu metinleri deşifre etmektir. Yorumlama hermenotiğin kalbidir. İslam kültüründe hermenotik te’vil ile tanıtılabilir. Kürt klasik edebiyatı için hermenotik yeni bir anlamdır ve Kürt klasik edebiyatında tam yerini almamıştır. Kuzey’de bu alanda çalışmalar yapılmamıştır. Yapılan hermenotik ile ilgili çalışmalar Güney’dedir. Kürt klasik eserleri hermenotik alanda ayrıntılı bir şekilde yorum ve araştırmaya ihtiyaçları vardır.