ÎMAJA ERMENIYAN DI ROMANÊN KURDÎ YÊN SOVYETÊ DE
Abstract
Di çêbûna îmaja ermenî de, rola koça girseyî ya kurdan a ber bi Ermenîstanê ve û destkeftiyên kurdan ên li Ermenîstanê gelek e. Di rojên man û nemanê de kurd ji welatê xwe reviyan û xwe sipartin welatê ermeniyan. Li wir bi saya polîtîkayên Yekîtiya Sovyetan, di qadên cuda de derfet û mafên girîng bi dest xistin. Bi karîgeriya van faktorên sereke ermenî, di romanên kurdî yên Sovyetê de bi awayekî erênî, baş û îdealîzekirî derketine pêş. Karakterên ermenî, ji gelek aliyan ve yên weke kesayet, xwendin, pêşketin, xîret, şoreşgerî weke nimûneyên îdeal hatine nimandin. Civaka ermenî jî weke civakeke pêşketî û şareze di van romanan de xuya dibe. Ermenî, bipiranî di perspektîfa têkiliyên kurd û ermeniyan de ketine rojeva van berheman. Helwesta dewleta tirk, di çawaniya têkiliyên kurd û ermeniyan de weke hêzeke diyarker cihê xwe girtiye. Ev têkilî, ligel têkiliyên her du neteweyan ên bi tirkan re bi awayekî baş û îdealîzekirî hatine temsîlkirin. Dîroka têkiliyên kurd û ermeniyan ên di van romanan, di dawiya sedsala 19an dest pê dike û heta roja nivîsîna berheman berdewam e. Felaketa ermenî bi awayekî spesîfîk nebe jî di nava mijara van romanan de ji xwe re cih dîtiye.
Keywords
References
- Adsay, F. (2013). Romana Kurdî (Kurmancî) Ya Dîrokî: Bîra Civakî û Nasname. Zanîngeha Mêrdîn Artukluyê, Enstîtuya Zimanên Zindî, Beşa Ziman û Çanda Kurdî. Teza Mastirê ya çapnebûyî. Ahmedzade, H. m(2004). Ulus ve Roman Fars ve Kürt Anlatısal Söylemi Üzerine Bir Çalışma (wer. Azad Zana Gündoğan). İstanbul: Pêrî. Akyıldız O.–Kara H. (2015). Çağdaş Türkçe Kurmacada Şiddeti Yazmak: Tol ve Cennetin Kayıp Toprakları. dnd. N. Esen-R. Çeçen (amd.). Karşılaştırmalı Edebiyat Sempozyumu Tarihselden Güncele Türkçe ve Kürtçe Edebiyatlarda Kimlik Tahyyülleri (rr. 58-70). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi. Alakom, R. (2015). 1915 Komkujiya Ermeniyan. Stembol: Avesta. Alan, R. (2009). Bendname Li Ser Ruhê Edebiyatekê. İstanbul: Avesta. Alan, R. (2014). Di Edebiyata Kurdî ya Modern de Lêrasthatinên Kolonyal, Îmaja Netewî û Klîşeyeke Berevajîbûyî. dnd. R. Alan-E. Öpengin (amd.). Tîr û Armanc, Gotarên Rexneyî li ser Edebiyata Kurdî ya Modern (rr. 49-70). Stenbol: Peywend. Boyîk, E. (2004). Nûra Elegezê Çend Dîdem ji Edebyeta Kurdên Ermenistanê. Oldenburg: Dengê Êzîdiyan. Boyîk, E. (2012). Çanda kurdên sovêtê. Stenbol: Deng. Celîl, C. (2007). Kürt Halk Tarihinden 13 İlginç Yaprak (wer. Hasan Kaya). İstanbul: Evrensel. Cindî, H. Hewarî (2008). Amed: Lîs. Delikaya, Ö. (Tîrmeh-Tebax-Îlon-Cotmeh 2015). Peymana Bêdengîyê û Êşa Kesên Ne ji Me; Rengvedana Jinên Ermenîyan di Zûra ya Felat Dilgeş û Bavfile a M. Alî. K. De. Wêje û Rexne. j. 5. rr. 180-192. Evdilrehman, E. (2011). Şer Li Çiya (Trans. Hejarê Şamîl). İstanbul: Pêrî. Evdilrehman, E.(2004). Xatê Xanim. Stenbol: Belkî. Filizok, R. Resim Okuma-İmaj Okuma. 20.10.2014. http://www.ege-edebiyat.org/wp/?p=2190. Göçek, F. M. (Gulan-Pûşper 2015). Kürtler ve 1915. Kürt Tarihi. j. 18. rr. 34-39. Guest, John S. (2012). Yezidilerin Tarihi, Melekê Tawus ve Mishefa Reş’in İzinde (wer. İbrahim Bingöl). İstanbul: Avesta. Güvenç, B. (2010). Türk Kimliği Kültür Tarihinin Kaynakları. İstanbul: Boyut. Hassanpour, A. (2005). Kürdistan’da Milliyetçilik ve Dil 1918-1985 (wer. İbrahim Bingöl, Cemil Gündoğan). İstanbul: Avesta. Îbo, S. (2009). Kurdê Rêwî (Trans. Xanna Omerxalî). Stenbol: Avesta. Kahraman, A.( 2003). Kürt İsyanları Tedip ve Tenkil. İstanbul: Evrensel. Kieser, H.-L. (Gulan-Pûşper 2015). Soykırımda Bir faktör ve Mekân Olarak Osmanlı Doğu Vilayetleri (1895-1915) (wer. Bedirhan Muhsin Aybar). Kürt Tarihi. j. 18. rr. 12-17. Millas, H. (2005). Türk ve Yunan Romanlarında “Öteki” ve Kimlik. İstanbul: İletişim. Özmen, Ş. (2013). Uykusu Bölünenler. Diyarbakır: Lîs. Paşa, İ. N. (1992). Ağrı Dağı İsyanı. İstanbul: Med. Sasuni, Garo (1992). Kürt Ulusal Hareketleri ve 15. yy’dan Günümüze Ermeni Kürt İlişkileri (wer. Bedran Zartaryan, Memo Yetkin). İstanbul: Med. Şamil, H. (2005).“Sovyet kürtleri” hakkında tarihi ve güncel inceleme diaspora kürtleri. İstanbul: Pêrî Şemo, E. (1988). Berbang (Trans. Rêber Dilşêr). Stockholm: Kurdista Şemo, E. (2007). Dimdim. Stenbol: Lîs. Şemo, E. (2007). Hopo. Stenbol: Lîs Xelîl, T. (2014). Antologiya 35 helbestvan û nivîskarên kurd ên Sovyet. Îzmîr: Na. Xudo, E. (1995). Dê û Dêmarî (Trans. Nacî Kutlay). Stockholm: Nudem.
