Mar Petyun Keldani Kilisesi Ölüm Defteri Bağlamında Diyarbakır Keldanileri

Doğu kilise ve manastırlarında kayıt tutma geleneği oldukça önemli ve devamlı bir şekilde uygulanmıştır. Özellikle kiliselerde başta vaftiz olmak üzere nikâh, vergi ve ölüm gibi geniş bir yelpazede birey-toplum ilişkisini esas alan kayıtlar tutulmuştur. Bu kayıtlarda, bireyden yola çıkarak topluma yönelik bilgileri bulmak mümkündür. Diyarbakır Mar Petyun Keldani Kilisesi’ne ait Ölüm Defteri (defter’ül mevta), kayıtların tutulmaya başlandığı 1882’den 1955’e kadar kilisede kullanılmaya devam edilmiş, bu tarihten sonrasında da terk edilmiştir. Makalemizde, Diyarbakır Mar Petyun Keldani Kilisesinde bulunan “Ölüm Defteri” bağlamında Diyarbakır Keldani topluluğunun 1882-1955 tarihleri arasındaki şehirdeki durumu ortaya konulmaya çalışılacaktır. 

Eastern churches and monasteries have been constantly practiced with a tradition of recording both inward and outward with regard to their believers. In this registration process, we can regard the church hierarchy as intrinsic records. However, in the churches there are also externally kept records, which are based on the individual-society relation in a wide range of subjects such as marriage, tax and death, especially baptism, and can be evaluated for the community. In these records, it is possible to find community oriented information by going out on an individual basis. The Death Registry (Defter’ül Mevta) by the Mar Petyun Chaldean Church in Diyarbakir continued to be used in the church from 1882 to 1955, when records began to be kept, and was abandoned after this date. In this article, the records of the Death Registry kept between 1882 and 1955 at the Mar Petyun Chaldean Church in Diyarbakır, will reveal the conditions under which the community is found as an internal reading of the Diyarbakır Chaldean community in that period.