Temsîl di Romanên Dîrokî yên Eliyê Evdilrehman de

In this article we analyze Eliyê Evdilrehman’s historical novels. We will do a thematic reading through representation and examples from Xatê Xanim [Lady Khate] (1959), Gundê Mêrxasan, [Land of Bravemen] (1968) Şer Li Çiya [Battle on the Mountains] (1989). In this framework, Historical Novel, Partisan Literature, Socialistic Realism and National Discourse are theoric background for our article. In this article we claim that Evdilrehman’s ideological and intellectual attempts restrict his literary borders. Accordingly, his works look like historical documents rather than literary texts. Because of his ideological approach and representation of characters and hostility and idealization of relations of Kurds with other nations such as Armenian and Azeris are represented out of historical realities. Even though, there are clear attempts in works of this writer for Kurdish patriotism and identity as well as for formation a collective memory. In this perspectives, we aim to do a thematic reading via these representation and historical themes and evaluate the literary, political and intellectuel borders of mentioned novels.

Di vê xebatê de em ê li ser romanên Eliyê Evdilrehman yên dîrokî bisekinin. Bi riya temsîl û mînakên ji Xatê Xanim (1959), Gundê Mêrxasan (1968) û Şer Li Çiya (1989) em dê xwendinek tematîk bikin. Di vê çerçoveyê de Romana Dîrokî, Edebiyata Mêldar û Realîzma Sosyalîst, Dîskura Netewî, dê ji bo xebata me bibin paşxaneyên teorîk. Bi vê xebata xwe em îddîa dikin ku helwesta Eliyê Evdilrehman ya îdeolojîk û rewşenbîrî sînorên edebiyata wî teng dike, girêdayî vê yekê jî berhemên wî ji metnên edebî zêdetir wek belgeyên dîrokî xuya dikin. Ji ber nêzîkbûna wî ya îdeolojîk, temsîlên leheng û dijminahiyê, îdealîzekirina têkiliyên kurdan bi netewên wek ermen û azeriyan, derveyî rastiyên dîrokî tên temsîlkirin. Dîsa ji bo netewperwerî û nasnameya kurdan, avakirina hafizayeke kolektîf, di berhemên nivîskarî de hewldanek eşkere heye. Armanca xebata me ew e ku em bi van temsîl û meseleyên dîrokî xwendineke tematîk bikin û sînorên van romanan yên edebî, siyasî û fîkrî binirxînin.