SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI VE BORSA İSTANBUL ÇİMENTO SEKTÖRÜ: MEREC AĞIRLIKLI MABAC YÖNTEMİ İLE FİNANSAL PERFORMANS VE HİSSE SENEDİ GETİRİ ANALİZİ

The Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) leads to increased operational costs, supply chain changes, and the necessity for technological transformation in carbon-intensive sectors such as cement, electricity, hydrogen, aluminum, iron-steel, and fertilizers. This process directly impacts the financial stability of companies and their stock returns. The aim of this study is to evaluate the financial performance of companies in the cement sector, one of the industries most affected by CBAM, listed on Borsa Istanbul (BIST) during the 2019-2023 period and to compare their stock return rates. In the study, the financial performance of companies in the cement sector was analyzed using the MABAC method based on MEREC weighting, one of the MCDM methods. The obtained financial performance results were compared with stock returns, and Spearman’s rho test was applied to determine the relationship between them. As a result of the analysis, it was found that between 2019 and 2023, NUHCM, OYAKC, and BUCIM companies exhibited higher financial performance, while BSOKE and BTCIM companies showed lower financial performance. The stock returns of the companies were positive in 2019, but fluctuated in the following years. There is no direct scale in the literature that addresses the relationship between financial performance and stock returns in the cement sector. However, the findings of the study are generally consistent with the literature examining the relationship between financial performance and stock returns (Akbulut, 2020; Özden et al., 2021), but differences indicate that the relationship between performance and return is not always consistent.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), çimento, elektrik, hidrojen, alüminyum, demir-çelik ve gübre gibi karbon yoğun sektörlerde operasyonel maliyetlerin artmasına, tedarik zincirlerinde değişikliklere ve teknolojik dönüşüm gerekliliğine yol açmaktadır. Bu süreç, şirketlerin finansal sağlamlığını ve hisse senedi getirilerini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, SKDM’den en çok etkilenecek sektörlerin başında gelen çimento sektöründe, Borsa İstanbul (BİST)’te işlem gören şirketlerin 2019-2023 dönemi finansal performansını değerlendirmek ve firmaların hisse getiri oranları ile karşılaştırmaktır. Çalışmada, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden MEREC ağırlık tabanlı MABAC yöntemi kullanılarak çimento sektöründeki şirketlerin finansal performansı analiz edilmiştir. Elde edilen finansal performans sonuçları, hisse senedi getirileri ile karşılaştırılmış ve aralarındaki ilişkiyi belirlemek için Spearman’s rho testi uygulanmıştır. Analiz sonucunda, çimento sektöründe 2019-2023 yılları arasında NUHCM, OYAKC ve BUCIM şirketlerinin daha yüksek, BSOKE ve BTCIM şirketlerinin ise daha düşük bir finansal performans sergilediği görülmüştür. Şirketlerin hisse senedi getirileri 2019 yılında pozitif seyrederken, sonraki yıllarda dalgalanmıştır. Araştırmanın bulguları, literatürde finansal performans ve hisse getirileri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalarla genel olarak uyumludur.