Research Article

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması

Volume: 18 Number: 4 October 15, 2025
EN TR

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması

Abstract

Giriş: Hasta tarafından bildirilen sonuçlar; hastanın semptomlarını, semptomların yaşamları üzerine etkilerini ve uygulanan tedaviye yanıtlarını değerlendirmek için gereklidir. Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türk dili ve kültürüne uyarlanarak, geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Araştırma metodolojik çalışma olarak Eylül 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında 273 hasta ile yürütüldü. Ölçüt geçerliliğinin değerlendirilmesinde eş zaman geçerliliği ve yapı geçerliliğinin değerlendirilmesinde birinci ve ikinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanıldı. Güvenirlilik analizlerinde; Cronbach’s Alfa ve toplam madde puan korelasyon analizi kullanıldı. Ölçeğin, zamana karşı değişmezlik gücünün belirlenmesi test tekrar test yöntemi ile incelendi. Bulgular: Ölçeğin Kapsam Geçerliliği İndeksi 0,91 olarak hesaplandı. Yapı geçerliliği için yapılan birinci düzey DFA (X2=553.50 df=321, X2/sd=1.72, RMSEA:0.052, GFI:0.87, NNFI:0.99, NFI:0.97, IFI:0.99, RFI:0.97) ve ikinci düzey DFA model uyum indeks değerlerinin (X2=594.91, df=322, X2/sd=1.84, RMSEA:0.056, GFI:0.86, NNFI:0.98, NFI:0.97, RFI:0.97, IFI:0.99) istenilen aralıkta olduğu saptandı. Birinci düzey DFA incelendiğinde faktör yüklerinin 0.57 ile 0.88 arasında olduğu, ikinci düzey DFA ise faktör yüklerinin 0.67 ile 0.88 arasında olduğu belirlendi. Ölçeğin Cronbach’s Alfa katsayısı; toplam ölçekte .954, fizyolojik alan alt boyutunda .945, psikolojik alan alt boyutunda .862 ve çevresel alt boyutunda .828’dir. Tekrarlı ölçümler arasında yüksek düzey ve pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu ve puan farkları arasında anlamlı farklılık olmadığı görüldü. Sonuç: 27 madde ve üç alt boyuttan oluşan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği Türk dili ve kültürü için geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Ölçeğin hasta tarafından bildirilen sonuçların değerlendirilmesinde kullanımı önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Afroz, N., Gutzwiller, F. S., Mackay, A. J., Naujoks, C., Patalano, F., & Kostikas, K. (2020). Patient- Reported Outcomes (PROs) in COPD Clinical Trials: Trends and Gaps. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis, 15, 1789-1800. https://doi.org/10.2147/copd.s235845
  2. Bal Özkaptan, B., & Kapucu, S. (2016). Home nursing care with the self‐care model improves self‐efficacy of patients with chronic obstructive pulmonary disease. Japan Journal of Nursing Science, 13(3), 365-377. https://doi.org/ https://doi. org/10.1111/jjns.12118
  3. Bayık, M. E., & Gürbüz, S. (2016). Ölçek uyarlamada metodoloji sorunu: Yönetim ve örgüt alanında uyarlanan ölçekler üzerinden bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 3(1), 1-20.
  4. Bestall, J., Paul, E., Garrod, R., Garnham, R., Jones, P., & Wedzicha, J. (1999). Usefulness of the Medical Research Council (MRC) dyspnoea scale as a measure of disability in patients with chronic obstructive pulmonary disease. Thorax, 54(7), 581- 586.
  5. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum. Pegem Akademi.
  6. Cazzola, M., Hanania, N. A., MacNee, W., Rüdell, K., Hackford, C., & Tamimi, N. (2015). A review of the most common patient-reported outcomes in COPD--revisiting current knowledge and estimating future challenges. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis, 10, 725-738. https://doi.org/10.2147/copd.s77368
  7. Çapık, C., Gözüm, S., & Aksayan, S. (2018). Kültürlerarası ölçek uyarlama aşamaları, dil ve kültür uyarlaması: Güncellenmiş rehber. Florence Nightingale Journal of Nursing, 26(3), 199-210.
  8. Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied nursing research, 5(4), 194-197.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

​Internal Diseases Nursing​

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 15, 2025

Publication Date

October 15, 2025

Submission Date

September 5, 2023

Acceptance Date

October 9, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 4

APA
Sazak, Y., & Olgun, N. (2025). Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. Etkili Hemşirelik Dergisi, 18(4), 552-566. https://doi.org/10.46483/jnef.1355660
AMA
1.Sazak Y, Olgun N. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. JNEF. 2025;18(4):552-566. doi:10.46483/jnef.1355660
Chicago
Sazak, Yasemin, and Nermin Olgun. 2025. “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik Ve Güvenirlilik Çalışması”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 (4): 552-66. https://doi.org/10.46483/jnef.1355660.
EndNote
Sazak Y, Olgun N (October 1, 2025) Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. Etkili Hemşirelik Dergisi 18 4 552–566.
IEEE
[1]Y. Sazak and N. Olgun, “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması”, JNEF, vol. 18, no. 4, pp. 552–566, Oct. 2025, doi: 10.46483/jnef.1355660.
ISNAD
Sazak, Yasemin - Olgun, Nermin. “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik Ve Güvenirlilik Çalışması”. Etkili Hemşirelik Dergisi 18/4 (October 1, 2025): 552-566. https://doi.org/10.46483/jnef.1355660.
JAMA
1.Sazak Y, Olgun N. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. JNEF. 2025;18:552–566.
MLA
Sazak, Yasemin, and Nermin Olgun. “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik Ve Güvenirlilik Çalışması”. Etkili Hemşirelik Dergisi, vol. 18, no. 4, Oct. 2025, pp. 552-66, doi:10.46483/jnef.1355660.
Vancouver
1.Yasemin Sazak, Nermin Olgun. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği’nin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. JNEF. 2025 Oct. 1;18(4):552-66. doi:10.46483/jnef.1355660

Journal of Nursing Effect was indexed by ULAKBİM Turkish Medical Index, Turk Medline, Turkiye Atıf Dizini, (since february 2021) EBSCO HOST, (since 26th of october 2021) DOAJ,  Scopus.

Journal of Nursing Effect is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.