Yoğun Bakım Hemşirelerinin Etik İlkelere Yönelik Tutumları ile Karşılanamayan Hemşirelik Bakımı Arasındaki İlişki

Abstract

Giriş: Yoğun bakım ünitelerinde etik ilkelere uygun bakımın sürdürülmesi, hasta güvenliği ve bakım kalitesi açısından önemlidir. Ancak iş gücü, materyal ve iletişim kaynaklı yetersizlikler hemşirelik bakımının karşılanamamasına neden olabilmektedir.

Amaç: Bu araştırma, yoğun bakım hemşirelerinin etik ilkelere yönelik tutumlarıyla karşılanamayan hemşirelik bakımını incelemek amacıyla gerçekleştirildi.

Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türdeki çalışmanın evrenini bir şehir hastanesi ve bir eğitim araştırma hastanesinin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 873 hemşire, örneklemini ise 267 hemşire oluşturdu. Veriler Hemşire Bilgi Formu, Etik İlkelere Yönelik Tutum Ölçeği ve Karşılanamayan Hemşirelik Bakım Hizmetleri Ölçeği ile toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve korelasyon testleri kullanıldı.

Bulgular: Hemşirelerin %82’si kadın olup, yoğun bakımda ortalama çalışma süresi 2.29 ± 1.85 yıldı. Etik İlkelere Yönelik Tutum Ölçeği toplam puanı 64.79 ± 16.80 idi. En yüksek puan dürüstlük, en düşük puan zarar vermeme alt boyutundan elde edildi. Karşılanamayan bakımda en sık aksayan uygulamalar hastaların ayağa kaldırılması, duygusal destek verilmesi ve taburculuk sonrası bakıma yönelik eğitim verilmesiydi. Karşılanamayan bakım nedenleri arasında en yüksek ortalama iş gücü kaynaklarının yetersizliği alt boyutunda saptandı. Dürüstlük ile iş gücü ve materyal yetersizliği arasında pozitif; özerkliğe saygı ve gizlilik ile materyal yetersizliği arasında negatif ilişki saptandı. Ölçek toplam puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı.

Sonuç: Yoğun bakım hemşirelerinin etik tutumlarının orta düzeyde olduğu, karşılanamayan hemşirelik bakımının ise en çok iş gücü yetersizliği ile ilişkili olduğu belirlendi. Etik temelli eğitimlerin ve kurumsal bakım planlamasının güçlendirilmesi önerilmektedir.

Keywords

• Karşılanamayan hemşirelik bakımı
• etik ilke
• tutum
• hemşirelik

The Relationship Between Intensive Care Nurses’ Attitudes Toward Ethical Principles and Missed Nursing Care

Abstract

Background: Maintaining care in accordance with ethical principles in intensive care units is important for patient safety and quality of care. However, inadequacies related to workforce, material resources, and communication may lead to missed nursing care.

Objectives: This study was conducted to determine intensive care nurses’ attitudes toward ethical principles and to examine their relationship with missed nursing care.

Methods: This descriptive and correlational study was conducted with 267 nurses selected from a population of 873 nurses working in the intensive care units of a city hospital and a training and research hospital. Data were collected using the Nurse Information Form, the Attitudes Toward Ethical Principles Scale, and the Missed Nursing Care Services Scale. Descriptive statistics and correlation test were used to analyze the data.

Results: Of the nurses, 82% were female, and their mean working duration in intensive care was 2.29±1.85 years. The mean total score of the Attitudes Toward Ethical Principles Scale was 64.79±16.80. The highest mean score was obtained from the honesty subdimension, while the lowest was obtained from the nonmaleficence subdimension. The most frequently missed care activities were ambulation/mobilization of patients, providing emotional support, and providing education for post-discharge care. Among the reasons for missed care, the highest mean score was found in the inadequate workforce resources subdimension. Honesty was positively correlated with inadequate workforce and material resources, whereas respect for autonomy and confidentiality were negatively correlated with inadequate material resources. No significant relationship was found between total scores.

Conclusion: Intensive care nurses had moderate ethical attitudes, and missed nursing care was mostly associated with inadequate workforce resources. Strengthening ethics-based education and institutional care planning is recommended.

Keywords

• Missing care
• ethical principle
• attitude
• nursing

References

1. Albayrak, B., & Bahçecik, N. (2020). Yoğun bakım hemşirelerinin etik duyarlılık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. ACU Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 219–227. https://doi.org/10.31067/acusaglik.
2. Altaker, K., Howie-Esquivel, J. & Cataldo, J. (2018). Relationships among palliative care, ethical climate, empowerment, and moral distress in intensive care unit nurses. American Journal of Critical Care, 27(4), 295-302. https://doi.org/10.4037/ajcc2018252
3. American Nurses Association (ANA). (2021). Code of ethics for nurses with interpretive statements. Silver Spring, MD: American Nurses Association.
4. Ball, J. E., Bruyneel, L., Aiken, L.H., Sermeus, W., Sloane, D.M., Rafferty, A.M., Lindqvist,… & Consortium, R. (2018). Post-operative mortality, missed care and nurse staffing in nine countries: A cross-sectional study. International journal of nursing studies, 78, 10–15. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2017.08.004
5. Bayram, A., Özsaban, A., Durgun, H., Aksoy, F., Turan, N., Köktürk Dalcali, B. ve Oksay Şahin, A. (2022). Nursing students’ perceptions of nursing diagnoses, critical thinking motivations, and problem‐solving skills during distance learning: A multicentral study. International Journal of Nursing Knowledge, 33(4), 304-311. https://doi.org/10.1111/2047- 3095.12362.
6. Demirel, N., & Turan, N. (2021). Relationship between individualized care perception and innovativeness among final-year nursing students. Perspectives in Psychiatric Care, 57(2), 891–899. https://doi.org/10.1111/ppc.12632.
7. Dursun Ergezen, F., Çiftçi, B., Yalın, H., Geçkil, E., Korkmaz Doğdu, A., İlter, S. M., ... & Ecevit Alpar, Ş. (2023). Missed nursing care: a cross‐sectional and multi‐centric study from Turkey. International Journal of Nursing Practice, 29(5), e13187.
8. Griffiths, P., Recio‐Saucedo, A., Dall’Ora, C., Briggs, J., Maruotti, A., Meredith, P., ... & Ball, J. (2018). The association between nurse staffing and omissions in nursing care: A systematic review. Journal of Advanced Nursing, 74(7), 1474–1487. https://doi.org/10.1111/jan.13564

9. Gurková, E., Adamkovič, M., Jones, T., Kurucová, R., Kalánková, D. & Žiaková, K. (2020). Factor analysis, validity of the perceived implicit rationing of nursing care instrument and prevalence and patterns of unfinished nursing care in Slovakia. Journal of Nursing Management, 28(8), 2036-2047. https://doi.org/10.1111/jonm.12887
10. Henderson, J., Willis, E., Xiao, L. & Blackman, I. (2017). Missed care in residential aged care in Australia: An exploratory study. Collegian, 24(5), 411-416. https://doi.org/10.1016/j.colegn.2016.09.00.
11. International Council of Nurses (ICN). (2021). The ICN Code of Ethics for Nurses. Geneva: International Council of Nurses. https://www.icn.ch
12. Kalánková, D., Kurucová, R., Žiaková, K., Červeňová, T., & Gurková, E. (2020). Missed nursing care in hospital environments during the COVID-19 pandemic. International Nursing Review, 67(4), 543–552. https://doi.org/10.1111/inr.12695
13. Kalisch, B., Landstrom, G. & Hinshaw A. (2009). Missed nursing care: a concept analysis. Journal of Advanced Nursing, 65(7), 1509–1517. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2009.05027.x
14. Kalisch, B.J., Terzioglu, F. & Duygulu, S. (2012). The Misscare Survey-Turkish: Psychometric properties and findings. Nursing Economics, 30(1), 29-37.
15. Kartal, D., Çamlıca, H., & Özkan, H. (2022). Yoğun bakım hemşirelerinin etik ikilemleri: Nitel bir çalışma. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 26(3), 127–134.
16. Kartal, H., Çamlıca, T., & Özkan, A. (2022). Yoğun bakımlarda karşılanmayan hemşirelik bakımı ve etkileyen etmenlerin incelenmesi, Journal of Health and Nursing Management, 9(2),322-333. https://doi.org/10.54304/SHYD.2022.75547
17. Lee, H. J., & Kim, M. (2020). Ethical problems encountered by intensive care unit nurses in South Korea: A qualitative study. Nursing Ethics, 27(1), 163–173. https://doi.org/10.1177/0969733019832957.
18. Lusignani, M., Giannì, M.L., Re, L.G., & Buffon, M.L. (2017). Moral distress among nurses in medical, surgical and intensive-care units. Journal of Nursing Management, 25(6), 477–485. https://doi.org/10.1111/jonm.12431
19. Numminen, O. H., Leino-Kilpi, H., Isoaho, H., & Meretoja, R. (2020). Ethical climate and nurse competence: A cross-sectional study. Nursing Ethics, 27(2), 505–519. https://doi.org/10.1177/0969733019859935.
20. Orique, S.B., Patty, C.M. & Woods, E. (2016). Missed nursing care and unit-level nurse workload in the acute and post-Acute settings. Journal of Nursing Care Quality, 31(1), 84-89. https://doi.org/10.1097/NCQ.0000000000000140
21. Özsaban, A. ve Acaroğlu, R. (2022). Karşılanmamış hemşirelik bakımına kavramsal bakış: Bir delphi çalışması. Journal of Health and Nursing Management, 9(3), 475-487. https://doi.org/10.54304/SHYD.2022.46362
22. Özsaban, A., Çulha, Y., Erden Melikoğlu, S., & Acaroğlu, R. (2026). Missed nursing care and reasons in Türkiye: A cross-sectional study. Mediterranean Nursing and Midwifery, 1(1), 1–8.
23. Özsaban, A., Taşkıran Eskici, G., Palese, A., Grassetti, L., & Bassi, E. (2026). Turkish version of the Unfinished Nursing Care Survey: Validity and reliability data. Journal of Nursing Management, 1(1), 1–11.
24. Papastavrou, E., Charalambous, A., Vryonides, S., Eleftheriou, C. & Merkouris, A. (2016). To what extent are patients’ needs met on oncology units? The phenomenon of care rationing. European Journal of Oncology Nursing, 21, 48-56. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2016.01.002
25. Reis Dutra, C. K. dos R., Salles, B. G., & Guirardello, E. de B. (2019). Situations and reasons for missed nursing care in medical and surgical clinic units. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 53, e03470. https://doi.org/10.1590/S1980-220X2017050203470
26. Schallenberger, C. D., Kottwitz, J., da Silva, M. C. N., & Thofehrn, M. B. (2022). Ethical conflicts experienced by nurses in intensive care units: An integrative review. Nursing Ethics, 29(5), 1173–1190. https://doi.org/10.1177/09697330211069264.
27. Senek, M., Robertson, S., Ryan, T., Sworn, K., King, R., Wood, E., & Rafferty, A. M. (2020). Nursing care left undone in community settings: Results from a UK cross-sectional survey. Journal of Nursing Management, 28(8), 1968–1974. https://doi.org/10.1111/jonm.12992
28. Turan, N. & Kaya, N. (2023). Hemşirelik uygulamalarında etik. Karagözoğlu, Ş., Demiray, A. ve Doğan, P. (Ed.), Temel hemşirelik: Uygulama için esaslar içinde (ss. 398–417). Ankara: Nobel Tıp Kitabevi.
29. Uysal Kasap, E., & Bahçecik, N. (2020). Hemşirelerin sağlık bakım uygulamalarında etik ilkelere yönelik tutumlarının belirlenmesi. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences, 5(6), 51-58.
30. VanFosson, C.A., Jones, T.L., & Yoder, L.H. (2016). Unfinished nursing care: An important performance measure for nursing care systems. Nursing outlook, 64(2), 124–136. https://doi.org/10.1016/j.outlook.2015.12.010