Azerbaycan’da Kamu Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: 2000–2024

Öz

Kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki iktisat literatüründe her zaman üzerinde tartışılan önemli bir konu olmuştur. Bununla ilgili iktisat okullarının farklı teorik yaklaşımları olmuştur. Keynesyen teoride kamu harcamalarının talebi artırma yoluyla ekonomik büyümeyi teşvik ettiği savunulsa da klasik ve neoklasik yaklaşımlarda bu harcamaların özel yatırımları dışladığını ve büyüme üzerinde sınırlı etkiler yaratabileceği düşüncesi hakim olmuştur. Endojen büyüme modellerinde ise, kamu harcamalarının eğitim, sağlık ve altyapı gibi alanlara yönlendirilmesinin beşeri ve fiziksel sermaye birikimini destekleyerek sürdürülebilir büyümeye katkı sağladığı savunulmaktadır. Azerbaycan’da 1991 yılından sonra petrol gelirlerinin sağladığı mali imkanlar nedeniyle ekonomik büyüme ivme kazanmış, altyapı imkanları geliştirilmiş, eğitim ve sağlık gibi alanlara yapılan yatırımlar ekonominin gelişiminde büyük etki sağlamıştır. Kamu bütçesinin finansmanında enerji sektörünün payının yüksek olması aynı zamanda sürdürülebilir büyüme üzerinde olumsuz etkiler de yaratabilmektedir. Yapılan bu çalışmada öncelikle kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki teorik çerçeveden iktisat okullarının yaklaşımı ile incelenecektir. Daha sonra büyüme modelleri ve kamu harcamalarının bileşenleri, onların etkileri irdelenecektir. Çalışmanın devam eden bölümlerinde ise Azerbaycan’ın 20002024 yılları arasında ekonomik büyüme ile kamu harcamaları arasındaki ilişki ampirik yöntemlerle analiz edilecektir. Ekonometrik yöntemlerle kamu harcamaları ile işsizlik, enflasyon ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) arasındaki anlamlılık ve korelasyon düzeyinin tespit edilmesi yönünde bulgular elde edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Harcamaları
• Ekonomik Büyüme
• Azerbaycan
• Kamu Maliyesi
• GSYİH

The Impact of Public Expenditures on Economic Growth in Azerbaijan: 2000–2024

Abstract

The relationship between public spending and economic growth has long been debated in the field of economics. Different schools of thought have approached the issue from several perspectives. The Keynesian theory suggests that government spending can boost economic growth by increasing demand, particularly in times of economic slowdown. The classical and neoclassical approaches, however, argue that such spending may crowd out private investment and thus limit growth in the long term. Endogenous growth models take a different stance, stressing that channelling public funds into areas such as education, healthcare, and infrastructure may strengthen human and physical capital, supporting more sustainable growth. In the case of Azerbaijan, the post1991 period brought major changes as oil revenues provided financial resources that accelerated economic growth. These revenues supported the development of infrastructure and investments in education and healthcare, which positively contributed to the country’s overall economic growth. At the same time, the heavy dependence of the state budget on the energy sector created certain weaknesses. This reliance makes it harder to maintain fiscal stability and raises doubts about sustainable growth eventually. Therefore, diversifying the economy and using public resources more effectively remain crucial for ensuring sustainable development.

Keywords

• Public Expenditures
• Economic Growth
• Azerbaijan
• Public Finance
• GDP

References

1. Abiad, A. A., Furceri, D., & Topalova, P. (2016). The macroeconomic effects of public investment: Evidence from advanced economies. Journal of Macroeconomics, 50, 224–240. google scholar
2. Aghion, P., & Howitt, P. (1990). A model of growth through creative destruction. Econometrica, 60(2), 323–351. google scholar
3. Aschauer, D. A. (1989). Is public expenditure productive? Journal of Monetary Economics, 23(2), 177–200. google scholar
4. Asian Development Bank. (2019). Azerbaijan: Country partnership strategy (2019–2023). https://www.adb.org/documents/azerbaijan- country-partnership-strategy-2019-2023 google scholar
5. Auerbach, A. J., & Gorodnichenko, Y. (2012). Measuring the output responses to fiscal policy. American Economic Journal: Economic Policy, 4(2), 1–27. google scholar
6. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi. (2024). “Azərbaycan Respublikası regionlarının 2019–2023-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı” Dövlət Proqramının icrasına dair yekun hesabat. Bakı: Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi. google scholar
7. Barro, R. J. (1990). Government spending in a simple model of endogenous growth. Journal of Political Economy, 98(5 Part 2), S103–S125. google scholar
8. Barro, R., & Sala-i-Martin, X. (2004). Economic growth (2nd ed.). MIT Press. google scholar

9. Bashirli, S., & Sabiroglu, I. M. (2013). Testing Wagner’s Law in an oil-exporting economy: The case of Azerbaijan. Transition Studies Review, 20(3), 295–307. google scholar
10. Blanchard, O., & Johnson, S. (2013). Macroeconomics (Australasian Edition). Pearson Higher Education AU. google scholar
11. Blaug, M. (1997). Economic theory in retrospect. Cambridge University Press. google scholar
12. Blinder, A. S., & Solow, R. M. (1973). Does fiscal policy matter? Journal of Public Economics, 2(4), 319–337. google scholar
13. Bloom, D. E., & Canning, D. (2000). The health and wealth of nations. Science, 287(5456), 1207–1209. google scholar
14. Center for Analysis of Economic Reforms and Communication. (2017, Mart). Azerbaijan economic reforms review: Strategic road map on national economy and key sectors of the economy of Azerbaijan. Bakü: CAERC. 5 Haziran, 2025 tarihinde https://www.iqtisadiisla hat.org adresinden erişilmiştir. google scholar
15. Cornell, S. E. (2015). Azerbaijan since independence. Routledge. google scholar Country Economy. (t.y.). Azerbaijan – General government expenditure. 15 Mayıs, 2025 tarihinde https://countryeconomy.com/ government/expenditure/azerbaijan adresinden erişilmiştir. google scholar
16. Cutler, D., & Miller, G. (2005). The role of public health improvements in health advances: The twentieth-century United States. Demography, 42(1), 1–22. google scholar
17. Dünya Bankası. (t.y.). Azerbaijan – GDP (current US $). 5 Haziran, 2025 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD? locations=AZ adresinden erişilmiştir. google scholar
18. Elmendorf, D. W., & Mankiw, N. G. (1999). Government debt. In J. B. Taylor & M. Woodford (Eds.), Handbook of macroeconomics (Vol. 1, pp. 1615–1669). Elsevier. google scholar
19. Hanushek, E. A., & Woessmann, L. (2008). The role of cognitive skills in economic development. Journal of Economic Literature, 46(3), 607–668. google scholar
20. IMF. (2017). Republic of Azerbaijan: Selected issues (IMF Country Report No. 17/163). 25 Ekim, 2025 tarihinde https://www.imf.org/en/ Publications/CR/Issues/2017/06/07/Republic-of-Azerbaijan-Selected-Issues-44959 adresinden erişilmiştir. google scholar
21. IMF. (2018). Republic of Azerbaijan: 2018 Article IV consultation (IMF Country Report No. 18/134). 25 Ekim, 2025 tarihinde https:// www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2018/06/06/Republic-of-Azerbaijan-2018-Article-IV-Consultation-Press-Release-Staff- Report-and-Statement-45920 adresinden erişilmiştir. google scholar
22. Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment. The Quarterly Journal of Economics, 51(2), 209–223. google scholar
23. Landau, D. (1983). Government expenditure and economic growth: A cross-country study. Southern Economic Journal, 49(3), 783–792. google scholar
24. Lucas Jr, R. E. (1988). On the mechanics of economic development. Journal of Monetary Economics, 22(1), 3–42. google scholar
25. Macro Trends. (t.y.). Azerbaijan – Inflation rate (CPI). 10 Mayıs, 2025 tarihinde https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/ aze/azerbaijan/inflation-rate-cpi adresinden erişilmiştir. google scholar
26. Macro Trends. (t.y.). Azerbaijan – Unemployment rate. 17 Haziran, 2025 tarihinde https://www.macrotrends.net/global-metrics/ countries/aze/azerbaijan/unemployment-rate adresinden erişilmiştir. google scholar
27. Mankiw, N. G. (2013). Macroeconomics (5th ed.). Harvard University Press. google scholar
28. Merkez Bankası, Azerbaycan Cumhuriyeti. (t.y.). Aylık rapor. 25 Haziran, 2025 tarihinde https://www.cbar.az/page40/statistical-bulletin adresinden erişilmiştir. google scholar
29. Mukhtarov, S., Mammadov, I., & Humbatova, S. I. (2020). The relationship between government expenditures on education and economic growth: The case of Azerbaijan. Research in World Economy, 11(1, Special Issue), 195–203. https://www.sciedu.ca/journal/index. php/rwe/article/view/17420 google scholar
30. Musgrave, R. A., & Musgrave, P. B. (1980). Public finance in theory and practice. McGraw-Hill International Editions. google scholar
31. Ozturk, I. (2010). A literature survey on energy–growth nexus. Energy Policy, 38(1), 340–349. google scholar
32. Ram, R. (1986). Government size and economic growth: A new framework and some evidence from cross-section and time-series data. The American Economic Review, 76(1), 191–203. google scholar
33. Ricardo, D. (2001). On the principles of political economy. Kitchener: Batoche Books. google scholar
34. Romer, P. M. (1990). Endogenous technological change. Journal of Political Economy, 98(5, Part 2), S71–S102. google scholar
35. Samuelson, P., & Nordhaus, W. (2009). Economics. McGraw-Hill. google scholar
36. Say, J. B. (2001). A treatise on political economy: Or the production, distribution, and consumption of wealth. Kitchener: Batoche Books. google scholar
37. Sudi Apak, & Uçak, A. (t.y.). Ekonomik büyümenin anlamlılığı ve gelişmişlik: Türkiye ekonomisi üzerine bir inceleme. Trakya Üniversitesi İİBF Dergisi. 7 Haziran, 2025 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/426152 adresinden erişilmiştir. google scholar
38. Smith, A. (2002). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. In Readings in Economic Sociology (pp. 6–17). Wiley- Blackwell. google scholar
39. SOFAZ. (2022). State Oil Fund of the Republic of Azerbaijan: Annual report 2022. 25 Ekim, 2025 tarihinde https://www.oilfund.az/report- 2022 adresinden erişilmiştir. google scholar
40. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94. google scholar
41. Tanzi, V., & Zee, H. H. (1997). Fiscal policy and long-run growth. IMF Staff Papers, 44(2), 179–209. google scholar
42. Yavuzyiğit, M. K. (2022). Kamu harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: OECD ülkeleri üzerine panel data analizi. İKSAD Publishing House. google scholar
43. World Bank. (2015). Azerbaijan: Systematic country diagnostic. 25 Ekim, 2025 tarihinde https://documents.worldbank.org/ en/publication/documents-reports/documentdetail/762091468192545033/azerbaijan-systematic-country-diagnostic adresin- den erişilmiştir. google scholar
44. World Bank. (2022). Azerbaijan economic update. 25 Ekim, 2025 tarihinde https://documents.worldbank.org/en/publication/ documents-reports/documentdetail/099845202212132104/p1783260be00d303b097f0c0d01049f89e2 adresinden erişilmiştir. google scholar