Research Article

Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki

Volume: 7 Number: 2 August 22, 2025
EN TR

Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki

Abstract

Amaç: Bu çalışma yaşlıların infodemi davranışı ve Covid-19 pandemi tutumunu değerlendirme hedefiyle yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımda olan bu araştırma 1-24 Mayıs 2024 tarihleri arasında Ankara ili Yenimahalle ilçesinde yer alan bir mahallede park ve bahçelerde yürüyüş yapan, kafe ve kahvehanelerde oturan yaşlılarla yürütüldü. Görüşme talep edilen yaşlıların tamamı 148 kişi olup, çalışmaya katılma teklifini kabul eden 134 yaşlı ile çalışma tamamlandı. Veriler “Tanıtıcı Bilgi Formu” ve “Covid-19'dan Kaçınma Tutumları Ölçeği” kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplandı. Anket formunun içeriğinde katılımcıların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, algılanan gelir durumu, kronik hastalıklar ve algılanan sağlık düzeyi) sorgulandı. İkinci bölümde ise literatürden yararlanarak infodemiye ilişkin davranışsal özellikler, dijital kaynaklardan sağlık bilgisi edinme ve bu bilgileri doğrulama alışkanlıkları üzerine 'Evet'/'Hayır' soruları ile değerlendirildi. Verilerin analizinde Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testleri kullanıldı. Bulgular: Yaşlıların yaş ortalamaları 69.16±4.13’tür. Yaşlıların Covid-19’dan Kaçınma Tutumları Ölçeği Bilişsel Kaçınma alt boyutu puan ortalaması 2.58±1.06, davranışsal kaçınma alt boyut puan ortalaması 3,19±1,08 olarak saptandı. Yaşlıların %61.9’unun sağlıkla ilgili bilgileri gazete ya da haber web siteleri aracılığıyla edindiği saptandı. Sağlıkla ilgili bilgileri sosyal medya ya da YouTube aracılığıyla edinenlerin her iki alt boyut puanları daha yüksek iken bilimsel yayınları içeren dijital paylaşımlardan teyit edenlerin davranışsal kaçınma alt boyutu puan ortalamaları daha düşüktür (p<.05). Sonuç: Yaşlıların Covid-19’dan kaçınma tutumları ve infodemi davranışı arasında anlamlı bir ilişki vardır. Bu bağlamda, infodemiyle mücadelede yaşlı bireylerin medya okuryazarlığının güçlendirilmesi gerekmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma Lokman Hekim Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Tarih: 28.03.2024, Karar no:2024/04).

References

  1. Abdulmuhsin, A.A., Değirmenci, B., Efendi̇oğlu, İ.H., & Durmaz, Y. (2022). The perception of COVID-19 and avoidance behavior in Turkey: The role of income level, gender, and education. International Journal of Emerging Markets, 17(10), 2558-2583. https://doi.org/10.1108/IJOEM-11-2020-1308
  2. Alpyıldız, G., & Aslan, D. (2020). Yeni koronavirüs hastalığı (COVID-19) ile ilgili yanlış bilgilerle mücadele yöntemleri. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(3), 457-464. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.763836
  3. Artan, T., Karaman, M., Arslan, İ., & Cebeci, F. (2021). COVID-19 salgınına yönelik algı ve tutumları değerlendirme ölçeği’nin değerlendirilmesi. Sosyal Çalışma Dergisi, 4(2), 101-107.
  4. Brashier, N. M., & Schacter, D. L. (2020). Aging in an Era of Fake News. Current Directions in Psychological Science, 29(3), 316-323. https://doi.org/10.1177/0963721420915872
  5. Braz, P. R., Moreira, T. R., Ribeiro, A. Q., de Faria, L. R., Carbogim, F. D. C., Püschel, V. A. A., Fhon, J. R. S., Freitas, E. R., Pinto, I. C., Zacharias, F. C. M., Cruz, G. E. C. P., Machado, R. M., Santana, R. F., de Souza, P. A., Bitencourt, G. R., Bulgarelli, A. F., & Cavalcante, R. B. (2023). COVID-19 infodemic and impacts on the mental health of older people: Cross-sectional multicenter survey study. Journal of Medical Internet Research  Aging, 17(6), e42707. https://doi.org/10.2196/42707
  6. Boyacıoğlu, N., Irmak H.S. & Çaynak, S. (2021). Yaşlılık döneminde sağlıkla ilgili bilgi edinmede internetin kullanımı. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 641-650. https://doi.org/10.5336/healthsci.2020-79104
  7. Boyacı Yıldırım, M., & Özgen, E. (2024). Dijitalleşme ekseninde infodemi ve bilgi düzensizlikleri. Akademik Hassasiyetler, 11(25), 500-529. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1435823
  8. Çapık, C. (2014). İstatistiksel güç analizi ve hemşirelik araştırmalarında kullanımı: Temel bilgiler. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(4), 268-274.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Health Nursing

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 12, 2025

Publication Date

August 22, 2025

Submission Date

December 24, 2024

Acceptance Date

July 29, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 7 Number: 2

APA
Yavuz Baldırlıoğlu, E., Akın, B., & Odacı, N. (2025). Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 7(2), 71-76. https://doi.org/10.54061/jphn.1606960
AMA
1.Yavuz Baldırlıoğlu E, Akın B, Odacı N. Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki. J Public Health Nurs. 2025;7(2):71-76. doi:10.54061/jphn.1606960
Chicago
Yavuz Baldırlıoğlu, Esin, Belgin Akın, and Nurbanu Odacı. 2025. “Yaşlılarda İnfodemi Davranışı Ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 7 (2): 71-76. https://doi.org/10.54061/jphn.1606960.
EndNote
Yavuz Baldırlıoğlu E, Akın B, Odacı N (August 1, 2025) Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 7 2 71–76.
IEEE
[1]E. Yavuz Baldırlıoğlu, B. Akın, and N. Odacı, “Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki”, J Public Health Nurs, vol. 7, no. 2, pp. 71–76, Aug. 2025, doi: 10.54061/jphn.1606960.
ISNAD
Yavuz Baldırlıoğlu, Esin - Akın, Belgin - Odacı, Nurbanu. “Yaşlılarda İnfodemi Davranışı Ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 7/2 (August 1, 2025): 71-76. https://doi.org/10.54061/jphn.1606960.
JAMA
1.Yavuz Baldırlıoğlu E, Akın B, Odacı N. Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki. J Public Health Nurs. 2025;7:71–76.
MLA
Yavuz Baldırlıoğlu, Esin, et al. “Yaşlılarda İnfodemi Davranışı Ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, vol. 7, no. 2, Aug. 2025, pp. 71-76, doi:10.54061/jphn.1606960.
Vancouver
1.Esin Yavuz Baldırlıoğlu, Belgin Akın, Nurbanu Odacı. Yaşlılarda İnfodemi Davranışı ve Covid-19’dan Kaçınma Tutumu Arasındaki İlişki. J Public Health Nurs. 2025 Aug. 1;7(2):71-6. doi:10.54061/jphn.1606960