Derleme

SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ

Cilt: 5 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR

SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ

Öz

Bu derleme çalışması, sporcu beslenmesinin temel ilkelerini ve ergojenik destek ürünlerinin performans, toparlanma ve genel sağlık üzerindeki etkilerini bilimsel literatür ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, ergojenik desteklerin bilimsel temelli kullanımının performans artışı ve sağlık riski dengesi açısından değerlendirilmesidir. Sporcuların rekabet düzeylerini artırmak için başvurdukları besin destekleri, doğru kullanıldığında fizyolojik kazanımlar sağlarken; yanlış dozaj, kontrolsüz kullanım ve bilgi eksikliği durumlarında ciddi sağlık ve etik riskler oluşturabilmektedir. Makro ve mikro besin öğelerinin rolü, beslenme zamanlaması, hidrasyon, bireyselleştirilmiş planlama gibi temel konuların yanı sıra, kreatin, kafein, beta-alanin, nitrat, protein takviyeleri ve omega-3 gibi bilimsel olarak desteklenmiş ergojenik ürünlerin etkinliği değerlendirilmiştir. Ayrıca, bitkisel içerikli takviyeler, multivitamin kullanımı, kontaminasyon riski, doping tehlikesi ve uzun dönem etkileri gibi tartışmalı alanlara da yer verilmiştir. Mevcut literatür, destek ürünlerinin etkinliği konusunda bazı alanlarda fikir birliği sağlamış olsa da özellikle genç, kadın ve vegan sporcular gibi özel gruplarda kanıt eksiklikleri dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, ergojenik desteklerin yalnızca performans artışı değil, aynı zamanda etik, sürdürülebilir ve bireye özgü bir sağlık yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AIS. (2023). Australian Institute of Sport. Australian Sports Commission. https://www.ais.gov.au/nutrition/supplements (Access: 01/08/2025)
  2. Alcock, R., Hislop, M., Vidgen, H.A., & Desbrow, B. (2024). Youth and Adolescent Athlete Musculoskeletal Health: Dietary and Nutritional Strategies to Optimise Injury Prevention and Support Recovery. Journal of Functional Morphology and Kinesiology, 9(4), 221. https://doi.org/10.3390/jfmk9040221
  3. Amawi, A., AlKasasbeh, W., Jaradat, M., Almasri, A., Alobaidi, S., Hammad, A. A., Bishtawi, T., et al. (2024). Athletes’ nutritional demands: A narrative review of nutritional requirements. Frontiers in Nutrition, 10, 1331854. https://doi.org/10.3389/fnut.2023.1331854
  4. Antonio, J., Ellerbroek, A., Silver, T., Vargas, L., Tamayo, A., Buehn, R., & Peacock, C.A. (2016). A high protein diet has no harmful effects: a one‐year crossover study in resistance‐trained males. Journal of nutrition and metabolism, 9104792. https://doi.org/10.1155/2016/9104792
  5. Arent, S.M., Cintineo, H.P., McFadden, B.A., Chandler, A.J., & Arent, M.A. (2020). Nutrient timing: a garage door of opportunity? Nutrients, 12(7), 1948. https://doi.org/10.3390/nu12071948
  6. Bayır, E., Kurt, M.S., & Cebe, G.E. (2025). The Science of Performance: Nutrition and Herbal Products in Sport. International Journal of Sports Engineering and Biotechnology, 3(1), 1-9 e-ISSN: 3023-6010
  7. Beck, K.L., Thomson, J.S., Swift, R.J., & Von Hurst, P.R. (2015). Role of nutrition in performance enhancement and postexercise recovery. Open access journal of sports medicine, 259-267. https://doi.org/10.2147/OAJSM.S33605
  8. Beck, K.L., von Hurst, P.R., O'Brien, W.J., & Badenhorst, C.E. (2021). Micronutrients and athletic performance: A review. Food and Chemical Toxicology, 158, 112618. https://doi.org/10.1016/j.fct.2021.112618

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Egzersiz Beslenmesi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

5 Ekim 2025

Kabul Tarihi

19 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çolak, H. (2026). SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(1), 59-76. https://izlik.org/JA36YR44FB
AMA
1.Çolak H. SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2026;5(1):59-76. https://izlik.org/JA36YR44FB
Chicago
Çolak, Halil. 2026. “SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5 (1): 59-76. https://izlik.org/JA36YR44FB.
EndNote
Çolak H (01 Haziran 2026) SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5 1 59–76.
IEEE
[1]H. Çolak, “SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”, RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ, c. 5, sy 1, ss. 59–76, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36YR44FB
ISNAD
Çolak, Halil. “SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 5/1 (01 Haziran 2026): 59-76. https://izlik.org/JA36YR44FB.
JAMA
1.Çolak H. SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2026;5:59–76.
MLA
Çolak, Halil. “SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2026, ss. 59-76, https://izlik.org/JA36YR44FB.
Vancouver
1.Halil Çolak. SPORCULARDA ERGOJENİK DESTEK KULLANIMI: BİLİM TEMELLİ YAKLAŞIMLAR, RİSKLER VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ [Internet]. 01 Haziran 2026;5(1):59-76. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36YR44FB