Analysis of Sports Sciences Students' Coaching Attitudes and Behaviors According to Admission Type: A Comparison of ÖZYES and TYT-AYT

Year 2026, Volume: 8 Issue: 1, 102 - 113, 30.03.2026

Utku Gönener , Enes Madak , Özgür Gülen , Fatmanur Öztürk , Ahmet Gönener

https://doi.org/10.56639/jsar.1884322

https://izlik.org/JA68LX77KW

Abstract

This study examined attitudes toward coaching and coaching behaviors of students admitted to Faculties of Sport Sciences through the Special Talent Test (ÖZYES) and those admitted through the centralized examination system based on the Basic Proficiency Test (TYT) and Field Proficiency Test (AYT). 282 students studying at Kocaeli University Faculty of Sport Sciences participated in the study. Data were collected using the Attitude Toward Coaching Scale and the Coaching Behavior Assessment Scale. The results showed that admission type did not create a strong difference in coaching attitudes, although students admitted through ÖZYES scored higher in total attitude as well as cognitive and behavioral attitude dimensions. Differences in coaching behaviors were limited to supportive behaviors, favoring ÖZYES students. Female students scored higher than male students in all attitude and coaching behavior. Students with coaching experience demonstrated higher overall and affective attitude scores, while coaching behaviors differed only in supportive behaviors. Positive relationships were found between coaching attitudes and coaching behaviors. Regression analysis indicated that attitudes toward coaching were closely associated with coaching behaviors, whereas the admission method did not show a contribution. The findings suggest that coaching attitudes play a more important role in shaping coaching behaviors than the admission method.

Keywords

Coaching , attitude , behavior , admission , özyes

Ethical Statement

The study was conducted in accordance with the Declaration of Helsinki and approved by the Kocaeli University Social and Human Sciences Ethics Committee (Approval No. 7, Meeting No. 2025/09, dated 19 June 2025).

Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Fakülteye Yerleşme Türüne Göre Antrenörlük Tutumları ve Antrenörlük Davranışlarının Analizi: ÖZYES ve TYT-AYT Karşılaştırması

https://izlik.org/JA68LX77KW

Abstract

Bu çalışmada, Spor Bilimleri Fakültelerine Özel Yetenek Sınavı (ÖZYES) ile yerleşen öğrenciler ile Temel Yetenek Testi (TYT) ve Alan Yeterlilik Testi (AYT) puanlarına dayalı merkezi yerleştirme sistemiyle fakülteye kabul edilen öğrencilerin antrenörlüğe yönelik tutumları ve antrenörlük davranışları incelenmiştir. Araştırmaya Kocaeli Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören toplam 282 öğrenci katılmıştır. Veriler, Antrenörlüğe Yönelik Tutum Ölçeği ve Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgular, fakülteye giriş türünün antrenörlüğe yönelik tutumlar üzerinde güçlü bir farklılık oluşturmadığını göstermiştir. Bununla birlikte, ÖZYES ile yerleşen öğrencilerin toplam tutum puanı ile bilişsel ve davranışsal tutum boyutlarında daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Antrenörlük davranışları açısından bakıldığında ise, gruplar arasındaki farklılıkların yalnızca destek olma davranışıyla sınırlı olduğu ve bu farkın ÖZYES ile yerleşen öğrenciler lehine olduğu görülmüştür. Cinsiyet değişkenine göre yapılan değerlendirmelerde, kadın öğrencilerin antrenörlüğe yönelik tutum ve antrenörlük davranışlarının tüm boyutlarında erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek puanlar aldığı saptanmıştır. Antrenörlük deneyimi bulunan öğrencilerin toplam ve duyuşsal tutum puanları daha yüksek bulunurken, antrenörlük davranışlarında yalnızca destek olma boyutunda farklılık ortaya çıkmıştır. Ayrıca, antrenörlüğe yönelik tutum ile antrenörlük davranışları arasında olumlu ilişkiler belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçları, antrenörlüğe yönelik tutumun antrenörlük davranışlarıyla yakından ilişkili olduğunu, buna karşın fakülteye giriş yönteminin anlamlı bir katkı sağlamadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, antrenörlük davranışlarının şekillenmesinde giriş türünden ziyade antrenörlüğe yönelik tutumların daha belirleyici bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

Antrenörlük , tutum , davranış , yerleştirme , özyes

Ethical Statement

Bu çalışma, Helsinki Deklarasyonu ilkelerine uygun olarak yürütülmüş ve Kocaeli Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (19 Haziran 2025 tarihli, 2025/09 sayılı toplantı, 7 numaralı karar)

References

• Bechler, C. J., Tormala, Z. L., & Rucker, D. D. (2021). The attitude–behavior relationship revisited. Psychological science, 32(8), 1285-1297. https://doi.org/10.1177/0956797621995206
• Bozdoğan, A. E., Aydın, D., & Yıldırım, K. (2007). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 83-97.
• Cinpolat, T., Alıncak, F., & Abakay, U. (2016). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 38-47.
• Cohen, J., Cohen, P., West, S.G., & Aiken, L.S. (2003). Applied multiple regression/correlation analysis for the behavioral sciences (3rd ed.). Routledge.
• Cruickshank, A., & Collins, D. (2015). The sport coach. In I. O’Boyle, D. Murray, & P. Cummins (Eds.), Leadership in sport (pp. 155-172). Routledge.
• Cushion, C. J., Armour, K. M., & Jones, R. L. (2003). Coach education and continuing professional development: experience and learning to coach. Quest, 55(3), 215–230. https://doi.org/10.1080/00336297.2003.10491800
• Chelladurai, P., & Saleh, S. D. (1980). Dimensions of leader behavior in sports: Development of a leadership scale. Journal of Sport Psychology, 2(1), 34–45. https://doi.org/10.1123/jsp.2.1.34
• Demiral, Ş. (2019). Gençler kategorisindeki judocuların antrenör davranışlarını değerlendirmesi; saha çalışması, CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14 (2), 249-262.
• Doğaner, S., & Özbek, O. (2019). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının mesleki etik ilkelere ve öğretmenliğe yönelik tutumlarına ilişkin görüşleri. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 197–208. https://doi.org/10.33689/spormetre.526089
• Glasman, L. R., & Albarracín, D. (2006). Forming attitudes that predict future behavior: a meta-analysis of the attitude-behavior relation. Psychological bulletin, 132(5), 778. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.5.778
• Horn, T. S. (2002). Coaching effectiveness in the sport domain. In T. S. Horn (Ed.), Advances in sport psychology (2nd ed., pp. 309–354). Human Kinetics.
• İnceoğlu, M. (2010). Tutum-algı iletişim (5. baskı). Siyasal Kitabevi.
• Jansen, P., Rahe, M., & Wolff, F. (2024). How does mindfulness relate to sustainable attitude and behavior? The role of possible mediators. Current Psychology, 43(22), 19708-19720. https://doi.org/10.1007/s12144-024-05741-y
• Jansen, P., Hoja, S., & Rahe, M. (2024). Connectedness and sustainable attitudes and behavior in athletes. Germa’n Journal of Exercise and Sport Research, 54(1), 55-63. https://doi.org/10.1007/s12662-023-00899-2
• Jowett, S. (2007). Interdependence Analysis and the 3+1Cs in the Coach-Athlete Relationship. In S. Jowette & D. Lavallee (Eds.), Social Psychology in Sport (pp. 15–27). Human Kinetics.
• Kayhan, R. F., & Erdem, K. (2019). Spor eğitimi alan üniversite öğrencilerinin antrenörlük mesleğine tutumlarının incelenmesi. TheJournal, 12(68), 1415–1421. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3925
• Koçak, Ç. V. (2020). Antrenörlüğe yönelik tutumların ölçülmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası Spor Bilimleri Öğrenci Çalışmaları, 2(1), 36-47.
• Koh, K. T., ve Wang, C. K. J. (2015). Gender and type of sport differences on perceived coaching behaviours, achievement goal orientations and life aspirations of youth olympic games singaporean athletes. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 13(2), 91-103. https://doi.org/10.1080/1612197X.2014.932820
• Kroesen, M., Handy, S., & Chorus, C. (2017). Do attitudes cause behavior or vice versa? An alternative conceptualization of the attitude-behavior relationship in travel behavior modeling. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 101, 190-202. https://doi.org/10.1016/j.tra.2017.05.013
• Li, J., Mizerski, D., Lee, A., & Liu, F. (2009). The relationship between attitude and behavior: an empirical study in China. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 21(2), 232-242. https://doi.org/10.1108/13555850910950059
• Martin, S. B., Barnes, K., Kravig, S. D., & Johnson, M. S. (2005). Coaching behavior preferences of inter scholastic and intercollegiate athletes. Unpublished manual, University of North Texas, College of Education, Denton.
• Maio, G. R., Verplanken, B., & Haddock, G. (2018). The psychology of attitudes and attitude change. Routledge.
• Nilsson, D., Fielding, K., & Dean, A. J. (2020). Achieving conservation impact by shifting focus from human attitudes to behaviors. Conservation Biology, 34(1), 93-102. https://doi.org/10.1111/cobi.13363
• Öner, Ç. (2017). Spor bilimleri fakülteleri antrenörlük öğrencilerinin otantik liderliklerinin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ve duyarlı sevgi becerileri açısından incelenmesi. Journal of Sport Sciences Research, 2(2), 1-20. https://doi.org/10.25307/jssr.328103
• ÖSYM. (2024). 2024-YKS kapsamındaki spor bilimleri için özel yetenek sınavı (ÖZYES) kılavuzunun yayımlanması.
• ÖSYM. https://www.osym.gov.tr/TR,29540/2024-yks-kapsaminda-spor-bilimleri-icin-ozel-yetenek-sinavi-ozyes-kilavuzunun-yayimlanmasi-26072024.html
• ÖSYM. (2016) https://www.osym.gov.tr/TR,12454/2016-osys-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu.html
• Özsarı, A., & Kaplan, T. (2022). Amatör futbolcuların antrenörlerde bulunmasını istedikleri liderlik tarzlarının tespiti. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 111-118.
• Potrac, P., Jones, R., & Armour, K. (2002). “It’s all about getting respect”: The coaching behaviors of an expert English soccer coach. Sport, Education and Society, 7(2), 183–202. https://doi.org/10.1080/1357332022000018869
• Sarı, İ., & Bulut, Y. (2020). Antrenörlük mesleğine yönelik tutum ölçeği: Üniversite öğrencileri için geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 12(1). 10.5336/sportsci.2019-70579
• Smith, J. R., Terry, D. J., Manstead, A. S., Louis, W. R., Kotterman, D., & Wolfs, J. (2008). The attitude–behavior relationship in consumer conduct: The role of norms, past behavior, and self-identity. The Journal of social psychology, 148(3), 311-334. https://doi.org/10.3200/SOCP.148.3.311-334
• Smith, R. E., Smoll, F. L., & Hunt, E. (1977). A system for the behavioral assessment of athletic coaches. Research Quarterly. American Alliance for Health, Physical Education and Recreation, 48(2), 401-407. https://doi.org/10.1080/10671315.1977.10615438
• Stirling, A. E., & Kerr, G. A. (2009). Abused athletes' perceptions of the coach-athlete relationship. Sport in Society, 12(2), 227-239. https://doi.org/10.1080/17430430802591019
• Sunay, H. (2013). Coaching practises of first and second leauge women-men volleyball coaches in Turkey. Life Sciences Journal, 10(7), 556-561. https://doi.org/10.7537/marslsj1007s13.87
• Sural, V., İlhan, E. L., & Esentürk, O. K. (2018). Özel sporcularla çalışan antrenörlerin iş doyum düzeylerinin incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 5(2), 126-137.
• Sural, V., Serin, K., Şahin, M., Üngör, R. (2023). Spor lisesi öğrencilerinin antrenörlük mesleğine yönelik tutumlarının incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 6(4), 1345-1358. https://doi.org/10.38021/asbid.1340722
• Şahin, O. (2022). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin antrenörlük mesleğine yönelik tutumlarının incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Jowett, S., & Cockerill, I. M. (2003). Olympic medallists’ perspective of the athlete–coach relationship. Psychology of Sport and Exercise, 4(4), 313–331. https://doi.org/10.1016/S1469-0292(02)00011-0
• Tavşancıl, E., & Keser, H. (2002). Development of a likert type attitude scale towards internet usage. Journal of Educational Sciences & Practices, 1(1).
• Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve spss ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
• Tezbaşaran, A. (2008). Likert tipi ölçek hazırlama kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları, 27-48.
• Tuzer, İ., & Göksel, A. G. (2023). Futbol antrenörlerinin meslek etiğine karşı tutum ve davranışlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(4), 339-353. https://doi.org/10.31680/gaunjss.1387525
• Vella, S., Oades, L., & Crowe, T. (2011). The role of the coach in facilitating positive youth development: moving from theory to practice. Journal of Applied Sport Psychology, 23(1), 33–48. https://doi.org/10.1080/10413200.2010.511423
• Yapar, A., & Serbes, Ş. (2020). Atletizm sporcularının algıladıkları antrenör davranışlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(22), 98-113.
• Yükseköğretim Kurulu. (2022). YÖK Atlas – 2022 netler tablosu. https://yokatlas.yok.gov.tr/2022/netler-tablo.php?b=19515