Farklı Spor Branşlarındaki Sporcuların Psikolojik İhtiyaçlarının İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, farklı spor branşlarında yer alan sporcuların psikolojik ihtiyaçlarının karşılanma ve karşılanmama düzeylerini incelemek; bu ihtiyaçların SPİDO genel puanı ile ilişkisini belirlemek ve psikolojik ihtiyaçlar açısından demografik değişkenlere bağlı farklılıkları ortaya koymaktır. Araştırmada kullanılan Sporda Psikolojik İhtiyaçlar Durumu Ölçeği (SPİDO), Bhavsar vd., (2020) tarafından geliştirilmiş olup Türkçe uyarlaması Ünver vd., (2022) tarafından yapılmıştır. Araştırmaya 234’ü kadın, 300’ü erkek olmak üzere 534 sporcu katılmıştır. Veriler SPSS 25 programında analiz edilmiştir. Parametrik test koşulları sağlandığı için bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<.01 ve p<.05 olarak kabul edilmiştir. Analiz sonuçlarında cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık görülmemiştir. Spor türüne göre bakıldığında yalnızca özerklik memnuniyetsizliği boyutunda bireysel sporcular lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Branş deneyimine bakıldığında deneyimi yüksek olan sporcuların memnuniyetlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizleri genel olarak psikolojik ihtiyaçların memnuniyet boyutlarının SPİDO genel puanı ile pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Özerklik ve yeterlilik memnuniyeti, SPİDO genel puanı ile güçlü düzeyde anlamlı ilişkiler sergilemiştir. Memnuniyetsizlik boyutları arasında da bazı güçlü pozitif ilişkiler gözlenmiştir. Sonuç olarak, araştırmada özellikle özerklik ve yeterlilik memnuniyetinin SPİDO genel puanı ile güçlü düzeyde ilişkili olduğu ve bu ihtiyaçların sporcuların psikolojik iyilik hâline önemli katkı sağladığı görülmüştür. Spor türü yalnızca özerklik memnuniyetsizliği boyutunda farklılık yaratırken, branş deneyimi bazı memnuniyet boyutlarında anlamlı değişim göstermiştir. Bu bulgular doğrultusunda, spor ortamlarında sporcuların karar alma süreçlerine katılımının artırılması, düzenli ve yapıcı performans geri bildirimi verilmesi ve takım içi sosyal desteğin güçlendirilmesi önerilmektedir. Bu tür uygulamalar psikolojik ihtiyaçların daha sağlıklı karşılanmasına ve sporcuların genel motivasyonlarının artırılmasına katkı sağlayacaktır

Keywords

• ihtiyaç memnuniyetsizliği
• ihtiyaç memnuniyeti
• psikolojik ihtiyaçlar
• spor psikolojisi

Investigation of Athletes’ Psychological Needs Across Different Sport Disciplines

Abstract

The aim of this study is to examine levels of satisfaction and dissatisfaction with psycho-logical needs among athletes across different sports disciplines, determine the relation-ship between these needs and the overall SPIDO score, and reveal differences in psycho-logical needs based on demographic variables. The Psychological Need States in Sport Scale (SPIDO) used in the study was developed by Bhavsar et al. (2020) and adapted into Turkish by Ünver et al. (2022). A total of 534 athletes participated in the study, including 234 females and 300 males. The data were analyzed using SPSS 25 software. Since the assumptions of parametric tests were met, an independent-samples t-test, a one-way ANOVA, and a Pearson correlation analysis were employed. The level of significance was set at p < .01 and p < .05. The results indicated no significant differences by gender. When examined by sport type, a significant difference was found only in the autonomy dissatis-faction dimension, favoring individual sport athletes. In terms of sports experience, ath-letes with greater experience reported higher satisfaction. Correlation analyses generally showed that the satisfaction dimensions of psychological needs were positively associat-ed with the overall SPIDO score. Autonomy and competence satisfaction demonstrated strong and significant relationships with the overall SPIDO score. Additionally, some strong positive relationships were observed among the dissatisfaction dimensions. In conclusion, the findings revealed that autonomy and competence satisfaction are strongly associated with the overall SPIDO score and that these needs make a significant contribu-tion to athletes’ psychological well-being. While the type of sport affected only the au-tonomy dissatisfaction dimension, sport experience showed significant variation across some satisfaction dimensions. Based on these findings, it is recommended to increase athletes’ participation in decision-making processes, provide regular and constructive performance feedback, and strengthen social support within the team. Such practices may help satisfy psychological needs and enhance athletes’ overall motivation.

Keywords

• need dissatisfaction
• need satisfaction
• Psychological needs
• sport psychology

References

1. Adie, J. W., Duda, J. L., & Ntoumanis, N. (2008). Autonomy support, basic need satisfaction and the optimal functioning of adult male and female sport participants: A test of basic needs theory. Motivation and Emotion, 32(3), 189–199. https://doi.org/10.1007/s11031-008-9095-z
2. Alexe, D. I., Abalasei, B. A., Mares, G., Rata, B. C., Iconomescu, T. M., Mitrache, G., & Burgueño, R. (2022). Psychometric Assessment of the Need Satisfaction and Frustration Scale with Professional Romanian Athletes. International journal of environmental research and public health, 19(3), 1696. https://doi.org/10.3390/ijerph19031696
3. Amorose, A. J., & Anderson-Butcher, D. (2015). Autonomy-supportive coaching and self-determined motivation in high school and college athletes: A test of basic needs theory. Journal of Sport Behavior, 38(1), 3–22. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2006.11.003
4. Balaguer, I., González, L., Fabra, P., Castillo, I., Mercé, J., & Duda, J. L. (2012). Coaches’ interpersonal style, basic psychological needs and the well- and ill-being of young soccer players: A longitudinal analysis. Journal of Sports Sciences, 30(15), 1712–1724. https://doi.org/10.1080/02640414.2012.731517
5. Bartholomew, K. J., Ntoumanis, N., Ryan, R. M., & Thøgersen-Ntoumani, C. (2011). Psychological need thwarting in the sport context: Assessing the darker side of athletic experience. Journal of Sport & Exercise Psychology, 33(1), 75–102. https://doi.org/10.1123/jsep.33.1.75
6. Bhavsar, N., Bartholomew, K. J., Quested, E., Gucciardi, D. F., Thøgersen-Ntoumani, C., Reeve, J., Sarrazin, P., & Ntoumanis, N. (2020). Measuring psychological need states in sport: Theoretical considerations and a new measure. Psychology of Sport & Exercise, 47, Article 101617. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2019.101617
7. Chen, B., Vansteenkiste, M., Beyers, W., Boone, L., Deci, E. L., Van der Kaap-Deeder, J., Duriez, B., Lens, W., Matos, L., Mouratidis, A., Ryan, R. M., Sheldon, K. M., Soenens, B., Verstuyf, J., & Verstuyf, J. (2015). Basic psychological need satisfaction, need frustration, and need strength across four cultures. Motivation and Emotion, 39(2), 216–236. https://doi.org/10.1007/s11031-014-9450-1
8. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01

9. Haşıloğlu, S. B., & Çiftçiler, M. H. (2023). Likert tipi dijital ve yüz yüze anket verilerinde normal dağılım uygunluğu (normallik) testi ne olmalıdır? İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi, 14(2), 54–69. https://doi.org/10.34231/iuyd.1346463
10. Karasar, N. (2002). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınları.
11. Kipp, L., & Weiss, M. R. (2015). Social influences, psychological need satisfaction, and well-being among female adolescent gymnasts. Sport, Exercise, and Performance Psychology, 4(2), 113–126. https://doi.org/10.1037/spy0000033
12. Li, C., Wang, C. K. J., Pyun, D. Y., & Kee, Y. H. (2019). Basic psychological needs satisfaction and frustration, stress, and sports injury among university athletes: A four-wave prospective survey. Frontiers in Psychology, 10, Article 665. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00665
13. Mouratidis, A., & Michou, A. (2011). Perfectionism, self-determined motivation, and coping among adolescents. Psychology of Sport and Exercise, 12(4), 355–367. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2011.03.006
14. Rocchi, M. A., Pelletier, L. G., & Desmarais, P. (2017). The validity of the Interpersonal Behaviors Questionnaire (IBQ) in sport. Measurement in Physical Education and Exercise Science, 21(1), 15–25. https://doi.org/10.1080/1091367X.2016.1242488
15. Ünver, Ş., Yılmaz, M., Atan, T., Çankaya, S., & Savucu, Y. (2022). Sporda psikolojik ihtiyaçlar durumu ölçeği (SPİDÖ): Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 13(1), 75–88. https://doi.org/10.17155/omuspd.1075274
16. Vansteenkiste, M., & Ryan, R. M. (2013). On psychological growth and vulnerability: Basic psychological need satisfaction and need frustration as a unifying principle. Journal of Psychotherapy Integration, 23(3), 263–280. https://doi.org/10.1037/a0032359