FARKLI BRANŞLARDAKİ SPORCULARDA ZİHİNSEL DAYANIKLILIK İLE SPORTİF ÖZGÜVEN ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, farklı branşlardaki sporcularda zihinsel dayanıklılık ile sportif özgüven arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Evreni Siirt ilinde atletizm, voleybol, basketbol ve judo branşlarında lisanslı 4314 sporcu, örneklemi ise 176’sı erkek (%57,5) ve 130’u kadın (%42,5) olmak üzere 306 gönüllü sporcu oluşturmuştur. Veriler; Seydaoğulları (2018) Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri ve Vealey (1986) Sportif Özgüven Envanteri (Engür ve ark., 2006 uyarlaması) ile toplanmıştır. Analizler SPSS 27.0’da; normallik sonrası bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, Tukey post-hoc ve Pearson korelasyon yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre zihinsel dayanıklılık ile sportif özgüven arasında pozitif yönde düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre zihinsel dayanıklılık ve özgüven düzeylerinde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Branş değişkenine göre özgüven düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmazken, zihinsel dayanıklılık düzeylerinde anlamlı farklılık belirlenmiştir. Post-Hoc analiz sonuçları, voleybol sporcularının zihinsel dayanıklılık puan ortalamalarının judo sporcularına göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Spor yapma yılı değişkenine göre özgüven düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmazken, zihinsel dayanıklılık düzeylerinin spor deneyimi arttıkça anlamlı biçimde yükseldiği tespit edilmiştir. Özellikle 10 yıl ve üzeri spor yapan bireylerin zihinsel dayanıklılık puanlarının 1–3 yıl spor yapanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Zihinsel dayanıklılık ile sportif özgüven arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Zihinsel dayanıklılığın özellikle spor branşı ve spor deneyimi değişkenlerinden etkilendiği, bununla birlikte özgüven düzeyinin demografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda sporcularda performans gelişimi sürecinde fiziksel antrenmanların yanı sıra zihinsel beceri eğitimlerine de sistematik biçimde yer verilmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir.

Keywords

• Zihinsel Dayanıklılık
• Sportif Özgüven
• Spor Deneyimi
• Spor Psikolojisi

An Examination Of The Relationship Between Mental Resilience and Sporting Self-Confidence Among Athletes in Different Disciplines

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between mental resilience and athletic self-confidence in athletes from different sports. The research was conducted using a correlational survey model. The population consisted of 4,314 licensed athletes in siirt province participating in athletics, volleyball, basketball, and judo, while the sample consisted of 306 volunteer athletes, 176 of whom were male (57.5%) and 130 of whom were female (42.5%). Data were collected using the seydaoğulları (2018) mental toughness ınventory in sports and the vealey (1986) sport self-confidence ınventory (adapted by engür et al., 2006). Analyses were performed in spss 27.0 using the following methods: post-normality independent samples t-test, one-way anova, tukey post-hoc, and pearson correlation. According to the research findings, a low-level, statistically significant positive relationship was found between mental resilience and athletic self-confidence. No significant differences were found in mental resilience and self-confidence levels based on gender and age variables. While no significant differences were found in self-confidence levels based on sport variable, significant differences were determined in mental resilience levels. Post-hoc analysis results showed that volleyball players had higher mental resilience scores than judo players. No significant differences were found in self-confidence levels based on the variable of years of sports participation, while mental resilience levels were found to increase significantly with increasing sports experience. In particular, it was determined that the mental resilience scores of individuals who had been participating in sports for 10 years or more were higher than those who had been participating in sports for 1–3 years. A significant and positive relationship was found between mental resilience and athletic self-confidence. It was determined that mental resilience is particularly influenced by the variables of sport discipline and sporting experience, while confidence levels did not differ significantly according to demographic variables. In this regard, it is considered important to systematically incorporate mental skills training alongside physical training in the performance development process of athletes.

Keywords

• Mental Resilience
• Athletic Self-Confidence
• Sports Experience
• Sports Psychology

References

1. Altıntaş, A. (2015). Sporcuların zihinsel dayanıklılıklarının belirlenmesinde optimal performans duygu durumu, güdülenme düzeyi ve hedef yöneliminin rolü [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Universitesi.
2. Atalay, A. (2022). 10 haftalık karate antrenman programının özgüven üzerine etkisi. [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
3. Benítez-Sillero, J. D. D., Martínez-Aranda, L. M., Sanz-Matesanz, M., & Domínguez-Escribano, M. (2021). Determining factors of psychological performance and differences among age categories in youth football players. Sustainability, 13(14), 7713. https://doi.org/10.3390/su13147713
4. Chen, W., Wang, H., Liu, Z., Yao, J., Chu, D., Zhu, X., & Niu, H. (2025). The relationship between perceived social support and psychological resilience in Chinese adolescent judo athletes: a cross-sectional study on the mediating role of depression and the moderating role of age. Frontiers in Psychiatry, 16, 1558351. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1558351
5. Çalık, F., Yılmaz, A., Şentürk, U., Akdeniz, H., & Sertbaş, K. (2015). Otistik çocuğa sahip ebeveynlerin durumluluk ve sürekli kaygı. Spor Yönetimi ve Bilgi Teknolojileri, 10(2), 13-21. https://izlik.org/JA73SH68UF
6. Çelik, O. B., Demir, G. T., İlhan, E. L., Cicioğlu, İ., & Esentürk, O. K. (2019). Sporcu ergenlerde psikolojik sağlamlık. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 296-303. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.614548
7. Çetin, F., Yeloğlu, H. O., & Basım, H. N. (2015). Psikolojik dayanıklılığın açıklanmasında beş faktör kişilik özelliklerinin rolü: Bir kanonik ilişki analizi. Türk Psikoloji Dergisi, 30(75), 81-92.
8. Ekinci, N. E., Özdilek, Ç., Deryahanoğlu, G., & Üstün, Ü. D. (2014). Spor yapan lise öğrencilerinin öz güven düzeylerinin incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 36-42. https://izlik.org/JA48BK38MA

9. Engür, M., Tok, S., & Tatar, A. (2006). Durumluluk ve Sürekli Sportif Güven Envanterlerinin Türkçeye uyarlanması. 9. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresine sunulan bildiri, Muğla.
10. Erdoğan, N., & Kocaekşi, S. (2015). Elit sporcuların sahip olması gereken psikolojik özellikler. Türkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 7(2), 57-64. https://doi.org/10.5336/sportsci.2014-42993
11. Fraenkel, Jack R., & Wallen, Norman E. (2009). How to design and euate research in education (Seventh ed.). New York: McGraw-Hill
12. Gucciardi, D. F., Gordon, S., & Dimmock, J. A. (2009). Evaluation of a mental toughness training program for youth-aged Australian footballers: I. A quantitative analysis. Journal of applied sport psychology, 21(3), 307-323. https://doi.org/10.1080/10413200903026074
13. Hjemdal, O., Friborg, O., Stiles, T. C., Rosenvinge, J. H., & Martinussen, M. (2006). Resilience predicting psychiatric symptoms: A prospective study of protective factors and their role in adjustment to stressful life events. Clinical Psychology & Psychotherapy: An International Journal of Theory & Practice, 13(3), 194-201. https://doi.org/10.1002/cpp.488
14. Karaırmak, Ö. (2006). Resilience, risk and protective factors. Turkish Psychological Counseling & Guidance Journal, 3(26).
15. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
16. Kocaekşi, S., & Yıldırım, I. Ö. (2020). Güreşçilerde zihinsel dayanıklılık, öz yeterlik inancı ve sportif kendine güven düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 392-406. https://izlik.org/JA84ZG78UG
17. Leipold, B., & Greve, W. (2009). Resilience: A conceptual bridge between coping and development. European Psychologist, 14(1), 40-50. https://doi.org/10.1027/1016-9040.14.1.40
18. Nurdiansyah, E., & Iswinartı, D. (2024). Mental toughness training to increase basketball athletes ‘confidence. International Journal of Research, 5(12), 3209-3215.
19. Öz, F., & Yılmaz, E. B. (2009). Ruh sağlığının korunmasında önemli bir kavram: Psikolojik sağlamlık. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 16(3), 82-89. https://izlik.org/JA94FB29GL
20. Seydaoğulları, Ö. (2018). Sporda zihinsel dayanıklılık ölçeği geliştirme çalışması. [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
21. Stewart, M., Reid, G., & Mangham, C. (1997). Fostering children's resilience. Journal of pediatric nursing, 12(1), 21-31. https://doi.org/10.1016/S0882-5963(97)80018-8
22. Uluç, E. A. (2023). Mücadele sporcularının psikolojik dayanıklılıkları ve özgüven düzeylerinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(1), 210-222.
23. Vealey, R. S., Hayashi, S. W., Garner, H. M. ve Giacobbi, P. (1998). Sources of sport-confidence: Conceptualization and instrument development. Journal of Sport and Exercise Psychology, 20(1), 54-80. https://doi.org/10.1123/jsep.20.1.54
24. Vealey, R. S. (2004). Self-confidence in athletes. Encyclopedia of Applied Psychology. Elsevier.
25. Vicdanlı, S. (2023). Kadın basketbolcularda zihinsel dayanıklılık ve özgüven incelemesi. [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
26. Yazıcı, A. (2016). Profesyonel basketbol oyuncularında zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekânın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
27. Yiğit, Ş., & Şahin, M. (2025). Investigation of psychological resilience and self confidence levels of volleyball player. Online Journal of Recreation & Sports, 14(4). https://doi.org/10.22282/tojras.1765600