Farklı Zaman Periyotları Kullanılarak SPI ve SPEI İndisleri ile Kuraklık Analizleri
Abstract
Kuraklık belirli bir zaman periyodunda yağış eksikliği nedeniyle yetersiz nem durumunu ifade etmektedir. Zamansal ve alansal kuraklık özelliklerinin belirlenmesinde farklı kuraklık indisleri uygulanmaktadır. Kuraklık indisinin belirlenmesi ve değişimlerin izlenmesi akarsu akışı, göl ve rezervuar seviyeleri kar örtüsü, toprak nemi ve yeraltı suları gibi kullanılabilir su kaynaklarının planlaması ve yönetimi, çevresel, ekolojik ve ekonomik sistemlere yönelik sorunların çözümü açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan 17046 no’lu Ardahan meteoroloji istasyonunda 1980-2022 hidrolojik yılları arasında kaydedilen aylık yağış ve aylık ortalama sıcaklık verileri kullanılarak Standart Yağış İndisi (SPI) ve Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon İndisi (SPEI) analizi gerçekleştirilmiştir. 1, 3, 4, 6, 9 ve 12 ay gibi farklı zaman periyotları için kuraklık değerlendirmesi yapılmış ve indislerin kuraklık analizi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Buna göre SPI indisinin sadece yağış verilerinin elde edildiği durumlarda daha pratik biçimde hesaplanmasından dolayı avantaj taşıdığı ancak uzun zaman periyotları için daha kararlı olduğu, SPEI yönteminin ise tüm zaman periyotları için kuraklığı etkili bir şekilde değerlendirebildiği görülmüştür. Analiz sonuçları Ardahan ilinde yağışın azalması ve sıcaklığın artmasına bağlı olarak özellikle son 6 yıl içerisinde kuraklığın artış eğiliminde olduğunu göstermektedir.
Keywords
Kuraklık, Kuraklık Analizi, Standart Yağış İndisi, Yağış, Hidroloji
References
- M. A. H. Mondol, X. Zhu, D. Dunkerley, and B. J. Henley, “Observed meteorological drought trends in Bangladesh identified with the Effective Drought Index (EDI),” Agric. Water Manag., vol. 255, no. May, p. 107001, 2021, doi: 10.1016/j.agwat.2021.107001.
- D. Paton, L. Smith, and J. Violanti, “Disaster response: Risk, vulnerability and resilience,” Disaster Prev. Manag. An Int. J., vol. 9, no. 3, pp. 173–179, 2000, doi: 10.1108/09653560010335068.
- M. Yu, Q. Li, M. J. Hayes, M. D. Svoboda, and R. R. Heim, “Are droughts becoming more frequent or severe in China based on the standardized precipitation evapotranspiration index: 1951-2010?,” Int. J. Climatol., vol. 34, no. 3, pp. 545–558, 2014, doi: 10.1002/joc.3701.
- V. Gumus and H. M. Algin, “Meteorological and hydrological drought analysis of the Seyhan−Ceyhan River Basins, Turkey,” Meteorol. Appl., vol. 24, no. 1, pp. 62–73, 2017, doi: 10.1002/met.1605.
- M. J. Uddin, J. Hu, A. R. M. T. Islam, K. U. Eibek, and Z. M. Nasrin, “A comprehensive statistical assessment of drought indices to monitor drought status in Bangladesh,” Arab. J. Geosci., vol. 13, no. 9, 2020, doi: 10.1007/s12517-020-05302-0.
- I. Isia et al., “Drought Analysis Based on Standardized Precipitation Evapotranspiration Index and Standardized Precipitation Index in Sarawak, Malaysia,” Sustain., vol. 15, no. 1, 2023, doi: 10.3390/su15010734.
- D. P. Ariyanto, A. Aziz, Komariah, Sumani, and M. Abara, “Comparing the accuracy of estimating soil moisture using the standardized precipitation Index (SPI) and the standardized precipitation evapotranspiration index (SPEI),” Sains Tanah, vol. 17, no. 1, pp. 23–29, 2020, doi: 10.20961/stjssa.v17i1.41396.
- S. Tirivarombo, D. Osupile, and P. Eliasson, “Drought monitoring and analysis: Standardised Precipitation Evapotranspiration Index (SPEI) and Standardised Precipitation Index (SPI),” Phys. Chem. Earth, vol. 106, pp. 1–10, 2018, doi: 10.1016/j.pce.2018.07.001.
- R. P. Pandey, B.B.Dash, S. K. Mishra, and R. Singh, “Study of indices for drought characterization in KBK districts in Orissa (India),” Hydrol. Process., vol. 22, no. November 2008, pp. 1895–1907, 2008, doi: 10.1002/hyp.
- M. Batan, “Çeşitli Kuraklık İndisleri ile Batman İlinin Kuraklık Analizi ve Kontur Haritalarının Çıkarılması,” Doğal Afetler ve Çevre Derg., vol. 7, no. 2, pp. 252–265, 2021, doi: 10.21324/dacd.817903.