Research Article

Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi

Volume: 8 Number: 1 July 15, 2011
  • Elçin Kartal *
  • Cem İyigün
  • Fidan M. Fahmi
  • Ceylan Yozgatlıgil
  • Vilda Purutçuoğlu
  • İnci Batmaz
  • Gülser Köksal
  • Murat Türkeş
EN TR

Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi

Abstract

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)'ne göre yerküre ısınmaktadır. Bunun nedeni atmosferdeki CO2 ve diğer sera gazı birikimlerindeki artıştır. Küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliğinin etkisi deniz seviyesinin yükselmesi, buzulların erimesi, iklim bölgelerinin sınırlarının değişmesi, meteorolojik olaylar ve buna bağlı doğal afetlerin artması gibi bölgesel ve zamansal olarak değişik biçimlerde ortaya çıkmaktadır (Türkeş vd. 1999a; Türkeş, 2008). İklim değişikliğini klimatolojik ve meteorolojik verinin analizi ile incelemek mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada tüm dünyada görülen iklim değişikliğinin, Türkiye'nin daha önce belirlenen iklim bölgelerinin sınırlarına olan etkisini incelemek amaçlanmıştır. Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nün farklı istasyonlarda 1950-2006 yılları arasında kaydettiği yağış ve çeşitli sıcaklık (ortalama, minimum, maksimum vb.) verilerine bir dizi ön işlem yapıldıktan sonra 'hiyerarşik kümeleme analizi' uygulanmıştır. Sıcaklık ve yağış değişkenlerinin farklı niteliklere sahip olması nedeniyle veriler standartlaştırılarak çok değişkenli kümeleme analizi ele alınmıştır. Çalışmada uygulanan hiyerarşik kümeleme yöntemleri, dört farklı uzaklık tanımını içeren tek bağlantı, ortalama bağlantı, tam bağlantı ve Ward yöntemleridir. Bu yöntemlerin kullanılmasıyla elde edilen kümelerin kararlılıklarının test edilebilmesi için yöntemler 1950-2006 ve 1970-2006 yılları arasında olmak üzere iki farklı zaman dilimi için uygulanmıştır. Yöntemlerden Ward yönteminin daha kararlı ve anlamlı kümeler oluşturduğu gözlemlenmiştir. Ward yöntemi sonucuna göre sıcaklık ve yağış özellikleri bakımından Türkiye'de yedi iklim bölgesi bulunduğu söylenebilir. Ancak bu iklim bölgeleri önceden bilinen bölgelerden farklıdır.

Keywords

References

  1. Aslan, S., Yozgatlıgil, C., İyigün, C., Batmaz, İ., Türkeş, M., Tatlı, H., 2010a. Comparison of missing value imputation methods for Turkish monthly total precipitation data. 9th International Conference of the Computer Data Analysis and Modeling: Complex Stochastic Data and Systems, Tam Metin Kitabı, Minsk, Belarus State University, 2, 137-140.
  2. Aslan, S., Yozgatlıgil, C., İyigün, c., Batmaz, İ., Tatlı, H., 2010b. Meteorolojik zaman serilerinde kayıp veri tahmin yöntemlerinin başarımının korelasyon boyutu analiziyle karşılaştırılması. 7. İstatistik Günleri Sempozyumu, Özetler Kitabı ODTÜ, Ankara, Türkiye. 100- 102.
  3. Erinç, S. 1984. Climatology and its methods., 3rd edition. İstanbul, Gür-ay Press Inc. Estrada, F., Martinez-Arroyo A., Fernandez-Equiarte A., Luyando E., Gay C., 2009. Defining climate zones in Mexico City using multivariate analysis. Atmosfera, 22, 175-193.
  4. Fahmi, F. Kartal, E., İyigün, C., Türkeş, M., Yozgatlıgil, C., Purutçuoğlu, V., Batmaz, İ., Köksal, G., 2010. Determining the climate zones of Turkey by center-based clustering methods. Nonlinear Dynamics of Complex Systems: Applications in Physical, Biological and Financial Systems, (Eds.) J.A. Tenreiro Machado, Dumitru Baleanu ve Albert Luo. Berlin: Springer (Basımda).
  5. Fovell, G. R., Fovell, M., 1993. Climate zones of conterminous United States defined using cluster analysis. Journal of Climate, 6, 2103-2120.
  6. Grimm, L. G., Yarnold, P. R., 2000. Reading and understanding more multivariate statistics. American Psychological Association, Washington, DC.
  7. Kalkstein, L. S., Tan, G., Skindlov, J. A., 1987. An evaluation of three clustering procedures for use in synoptic climatological classification. Journal of Climate and Applied Meteorology, 26, 717-730.
  8. Sokal, R. R., Rohlf F. J, 1962. The comparison of dendograms by objective methods. Taxon, 11, 33-40.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economics, Statistics

Journal Section

Research Article

Authors

Elçin Kartal * This is me
Türkiye

Cem İyigün This is me
Türkiye

Fidan M. Fahmi This is me
Türkiye

Ceylan Yozgatlıgil This is me
Türkiye

Vilda Purutçuoğlu This is me
Türkiye

İnci Batmaz This is me
Türkiye

Gülser Köksal This is me
Türkiye

Murat Türkeş This is me
Türkiye

Publication Date

July 15, 2011

Submission Date

January 19, 2011

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2011 Volume: 8 Number: 1

APA
Kartal, E., İyigün, C., Fahmi, F. M., Yozgatlıgil, C., Purutçuoğlu, V., Batmaz, İ., Köksal, G., & Türkeş, M. (2011). Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi. İstatistik Araştırma Dergisi, 8(1), 13-25. https://izlik.org/JA75EU78ZY
AMA
1.Kartal E, İyigün C, Fahmi FM, et al. Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi. JSRTR. 2011;8(1):13-25. https://izlik.org/JA75EU78ZY
Chicago
Kartal, Elçin, Cem İyigün, Fidan M. Fahmi, et al. 2011. “Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi Ile Belirlenmesi”. İstatistik Araştırma Dergisi 8 (1): 13-25. https://izlik.org/JA75EU78ZY.
EndNote
Kartal E, İyigün C, Fahmi FM, Yozgatlıgil C, Purutçuoğlu V, Batmaz İ, Köksal G, Türkeş M (July 1, 2011) Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi. İstatistik Araştırma Dergisi 8 1 13–25.
IEEE
[1]E. Kartal et al., “Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi”, JSRTR, vol. 8, no. 1, pp. 13–25, July 2011, [Online]. Available: https://izlik.org/JA75EU78ZY
ISNAD
Kartal, Elçin - İyigün, Cem - Fahmi, Fidan M. - Yozgatlıgil, Ceylan - Purutçuoğlu, Vilda - Batmaz, İnci - Köksal, Gülser - Türkeş, Murat. “Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi Ile Belirlenmesi”. İstatistik Araştırma Dergisi 8/1 (July 1, 2011): 13-25. https://izlik.org/JA75EU78ZY.
JAMA
1.Kartal E, İyigün C, Fahmi FM, Yozgatlıgil C, Purutçuoğlu V, Batmaz İ, Köksal G, Türkeş M. Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi. JSRTR. 2011;8:13–25.
MLA
Kartal, Elçin, et al. “Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi Ile Belirlenmesi”. İstatistik Araştırma Dergisi, vol. 8, no. 1, July 2011, pp. 13-25, https://izlik.org/JA75EU78ZY.
Vancouver
1.Elçin Kartal, Cem İyigün, Fidan M. Fahmi, Ceylan Yozgatlıgil, Vilda Purutçuoğlu, İnci Batmaz, Gülser Köksal, Murat Türkeş. Türkiye İklim Bölgelerinin Hiyerarşik Kümeleme Yöntemi ile Belirlenmesi. JSRTR [Internet]. 2011 Jul. 1;8(1):13-25. Available from: https://izlik.org/JA75EU78ZY