Comparison of Turkish Personal Pronouns with Personal Pronouns in Some Languages and Dialects

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 1 - 25, 01.07.2025

Necati Ağıralioğlu , Kübra Akçan

Öz

One of the most important elements of languages is personal pronouns. The commonality or similarity of pronouns across languages is a very fundamental parameter in determining the kinship between languages and language families. In this study, first the nominative personal pronouns in Old Turkish and Modern Turkish and 30 Turkish dialect personal pronouns were determined and compared with each other. Then, personal pronouns in Turkish and personal pronouns in 53 languages selected from different language families and different geographies were determined and compared with each other. It has been observed that the personal pronouns in Turkish and the Turkish dialects examined are completely common. In addition, it has been determined that there are similar and even common pronouns in terms of sound and structure between personal pronouns in Turkish and pronouns in some other languages.

Anahtar Kelimeler

Personal pronouns , Turkey Turkish , Old Turkish , Turkish Dialects , Other languages , Turkish.

Türkçe Kişi Zamirlerinin Bazı Dil ve Lehçelerdeki Kişi Zamirleriyle Karşılaştırılması

Öz

Dillerin en önemli unsurlarından biri kişi zamirleridir. Diller arasında zamirlerin ortaklığı veya benzerliği, diller arasındaki akrabalığı ve dil ailelerini belirlemede çok temel bir parametredir. Bu çalışmada, önce Eski Türkçe ve Modern Türkçedeki yalın hal (nominative) kişi zamirleri ile 30 Türk lehçesindeki kişi zamirleri belirlenmiş ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Daha sonra Türkiye Türkçedesinki kişi zamirleri ile farklı dil ailelerinden ve farklı coğrafyalardan seçilmiş 53 dildeki kişi zamirleri belirlenmiş ve birbirleriyle ses ve şekil yönünden karşılaştırılmıştır. Türkiye Türkçesindeki ve incelenen Türk lehçelerindeki kişi zamirlerinin tamamıyla ortak olduğu görülmüştür. Ayrıca Türkiye Türkçesindeki kişi zamirleri ile diğer bazı dillerdeki zamirler arasında ses ve yapı bakımından benzer, hatta ortak zamirler olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kişi zamiri , Türkiye Türkçesi , Eski Türkçe , Türk Lehçeleri , Diğer diller , Türkçe

Etik Beyan

"TÜRKÇE VE DİĞER BAZI DİLLERDE KİŞİ ZAMİRLERİ" başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir.

Kaynakça

• Al-Jarrah, L. A. ve Shaker Al-Mahameed, I. A. A. (2020). A comparative study of personal pronouns, demonstrative pronouns and relative pronouns in Arabic, English and Spanish. International Journal of Linguistics, Literature and Translation (IJLLT).
• Ayerdi, İ. (2005). Asırlar Boyu Tarihi Seyir İçinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Mas Matbaacılık A.Ş. Birinci Baskı, İstanbul.
• Babaev, K. (2009). Once again on the comparison of personal pronouns in proto-languages. Journal of Language Relationship, 1, 37–48.
• Banguoğlu, T. (2019). Türkçenin Grameri, Türkçe. Ankara: Türk Dil Kurumu.
• Bozkurt, F. (2002). Türklerin Dili. Ankara: Kültür Bakanlığı.
• Deliçay, T. ve Kuzay, H. (2014). Arapça zamirler ve İngilizce karşılıkları. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(1), 367-395.
• Demirci, K. (2014). Pro-Forms: Are pronouns alone in the function of representation? Bilig, 68, 97-116.
• Gabain, A. V. (2013). Eski Türkçede Zamirler, (Çeviren: Berrin Akçalı) Belleten, 61 – 1, 131-142.
• Haghnazari, S. H. (2013). The role of pronouns in English, Persian, and Azerbaijani languages. US-China Foreign Language, 11(4), 292-297.
• İlliç-Svitıç, V. M. (1971). Opıt Sravneniya Nostratiçeskih Yazıkov (semitohamitskiy, kartvel’skiy, indoyevropeyskiy, ural’skiy, dravidiskiy, altayskiy) Vvedeniye. Sravnitel’nıy Slovar’ (b-k), Akademiya Nauk SSSR İnstitut Slavyanovedeniya i Balkanistiki, Moskva.
• İlliç-Svitıç, V. M. (1976). Opıt Sravneniya Nostratiçeskih Yazıkov (semitohamitskiy, kartvel’skiy, indoyevropeyskiy, ural’skiy, dravidiskiy, altayskiy) Vvedeniye. Sravnitel’nıy Slovar’ (l-z) Ukazeteli, Akademiya Nauk SSSRİInstitut, Slavyanovedeniya i Balkanistiki, Moskva.
• İlliç-Svitıç V. M. (1984). Opıt Sravneniya Nostratiçeskih Yazıkov (semitohamitskiy, kartvel’skiy, indoyevropeyskiy, ural’skiy, dravidiskiy, altayskiy) Vvedeniy. Sravnitel’nıy Slovar’ (r-q)(Po Kartotekam Avtora), Otvetsvennıy redaktör.
• Jarrar, S. A. (2014). Pronouns in semitic languages. International Journal Humanities and Socal Siences, 4(18).
• Kaşgarlı, M. (2007). Divanü Lugati’t-Türk. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Kızılözen, C. (2019). Türk- Fars dil ilişkisinde bir alan-dil bilim örneği: Ben / Men Zamiri. Karadeniz Araştırmaları. XVI/61: 93-101.
• Kültür Bakanlığı (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü-I. Ankara: Başbakanlık Basımevi.
• Mrowicki, G. (2003). Linguistic economy and the typology of Turkic pronouns (Senior Thesis), Haverford College Swarthmore College Department of Linguistics.
• Nichols, J. ve Peterson, D. A. (2001). Why “me” and “thee”? In Laurel Brinton. Amsterdam and Philadelphia John Benjamins.
• Nichols, J. ve Peterson, D. A. (2013). M-T Pronouns. In: Dryer, Matthew S. & Haspelmath, Martin(eds.) WALS Online (v2020.4) [Dataset]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.13950591(Available online at http://wals.info/chapter/136, Accessed on 2024-11-19.)
• Satwika, I Gusti Ayu Agung Sintha Satwika, Ketut Artawa, Ni Luh Ketut Mas Indrawati (2016). Personal pronouns in balinese and English with reference to tiga satua Bali. Lınguıstıka, Maret, 23(44), 84-95.
• Tokaeva, A.S. ve Abdulvakhabova, B-A, (2023). Nostratic and monogenetic theories in linguistics in the epoch of digital technologies. Kadyrov Chechen State University, Grozny, Russia.
• Zülfikar, Hamza (2023). Zamirlerle ilgili dilde yaşanan gelişmeler ve “bazı”dan “kimi” ye, Türk Dili, 72(863), 44-48.