ULUHİYET BAĞLAMINDA İSLAM'IN MATEMATİKSEL OLMAYAN YÖNÜ
Öz
İslam dininde akla çok büyük önem verildiği halde her
şey akıl ve mantık kurallarına bağlanamaz. Akıl asla önemsiz hale de getirilemez.
Çünkü aklı olmayanın dini de yoktur. Her şey matematiksel sonuçlar doğurmaz. Bundan
dolayı evrende katı bir Determinizm yoktur. Eski kelamcıların kabul ettiği,
delilin çürütülmesi ile medlûlün de çürütülmüş olacağı (in’ikâs-ı edille)
fikrini kabul etmek, konunun matematiksel bir zorunluluktan kaynaklandığını
zannetmekten doğmaktadır. Delil ve onun medlulü matematiksel olarak, akla ve
mantığa aykırı olarak eşitlenmektedir. Bazı kelam ekolleri de imanın
matematiksel olarak sadece kuru bir söz veya bilgiden ibaret olduğunu
zannetmişlerdir. Daha dikkat çekici olanı İslam’ı sırf akıl penceresinden gören
bazı ekoller Allah’ın matematiksel olarak bazı şeyleri yapmasının O’nun için
bir zorunluluk olduğunu iddia etmişlerdir. Halbuki Allah’a zorunlu görevler
yüklenemez. Allah, kazâ ve kader konusunda her şeyi bir ölçüye göre yarattığını
ifade etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akarsu, Bedia, Felsefe Terimleri Sözlüğü, İstanbul: İnkılap Kitabevi, 1988.
- Alper, Hülya, İmam Mâtürîdî’de Akıl-Vahiy İlişkisi, İstanbul: İz Yayıncılık, 2009.
- Alper, Hülya, “Kelâm İlminde Aklın ve Vahyin Yeri”, Akâid ve Kelâm İlminde Vahyin ve Aklın Yeri, ed. İlyas Çelebi-Mehmet Bulğen, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2013.
- Altıntaş, Ramazan, Mevlânâ’da Gönül Kelamı, İstanbul: Vefa Yayıncılık, 2007.
- Atay, Hüseyin, Kur’an’da İman Esasları ve Kader Sorunu, Ankara: Atayy Yayınları, 2013.
- Aydın, Ali Arslan, İslam İnançları ve Felsefesi, İstanbul: Çağrı Yayınları, 1980.
- Bâkıllânî, Ebû Bekir Muhammed, et-Temhîd, haz. Richard Yûsuf Mc.Carty, Beyrut: Mektebetü’ş-Şarkiyye, 1957.
- Bâkıllânî, Ebû Bekir Muhammed, el-İnsâf fî mâ Yecibü İtikâdühû ve lâ Yecûzü’l-Cehlü bih, haz. Muhammed Zâhid el-Kevserî, Kahire: Mektebetü’l-Ezheriyye li’t-Türâs, 2000.
- Bilmen, Ömer Nasuhi, Muvazzah İlmi Kelâm, İstanbul: Bilmen Yayınları, ts.
- Bilmen, Ömer Nasuhi, Dînî ve Felsefî Ahlak Lügatçesi, İstanbul: Bilmen Yayınları, 1967.