Derleme

Sirkadiyen Ritim Açısından Sportif Aktivite ve Egzersiz Zamanlaması

Cilt: 4 Sayı: 1 16 Temmuz 2024
PDF İndir
TR EN

Sirkadiyen Ritim Açısından Sportif Aktivite ve Egzersiz Zamanlaması

Öz

Amaç: Vücudumuzda bulunan sirkadiyen saatler aktiviteler için uygun zamanı algılar ve uyku, hormon salınımı, sindirim, kan basıncı gibi temel metabolik olayları uyum içinde yürütür. Fiziksel performansın geliştirilmesinde egzersiz programının içeriğinin niteliği kadar egzersiz zamanlaması da oldukça önemli bir konudur. Her insanın farklı biyolojik ritme sahip olduğu ve bu ritmin fizyolojik ve fiziksel performansı etkilediği ifade edilmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada sirkadiyen ritim açısından sportif aktivite ve egzersiz için uygun zamanlamanın literatür çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Sistematik derleme yöntemi gerçekleştirilen bu çalışmada egzersiz, sirkadiyen ritim ve spor konuları ile ilgili yürütülen çalışmalar Google Scholar veritabanı aracılığıyla tarama yöntemi ile elde edildi. Bulgular: Spor ve egzersiz zamanlaması insanın ana biyolojik ritimlerinden biri olan sirkadiyen döngüye bağlıdır. Sirkadiyen ritimdeki uyanıklığa bağlı olarak erken saatte tüm motor beceriler yerine kompleks motor becerilerin zirve performans gösterebileceği bu bakımdan buna yönelik çalışılması gerektiği önerilmektedir. Kas kuvveti, anaerobik güç çıkışı, eklem hareketliliği gibi birçok performans parametresi vücut sıcaklığındaki sirkadyum eğrisi ile ilgili olduğu ifade edilmektedir. Egzersiz vücutta periferik sirkadiyen ritmi düzenleyen önemli bir zamanlama olayıdır. Doğru zamanda yapılmayan egzersizlerin sirkadiyen döngüye olumsuz etkileri bulunmaktadır. İnsan sirkadiyen fizyolojisi gündüz aktivitede bulunma ve beslenme, gece uyuma ve beslenmeme gibi faaliyetleri desteklemektedir. Bu bağlamda geç saatte fiziksel egzersiz yapılması ve egzersiz sonrası geç saatlerde gıda tüketimi uyku-uyanıklık döngüsünün bozulmasına neden olmaktadır. Sonuç: Sirkadiyen ritmi olumlu ve olumsuz etkileyen pek çok faktörden biri de egzersizdir. Egzersizin sıklığı, şiddeti, süresi ve türünün yanı sıra sirkadiyen ritim çerçevesinde fiziksel egzersizin gün içerisinde en uygun zamanda başlatılması sağlığın ve sportif performansın korunması ve geliştirilmesi açısından oldukça önemli olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arnett MG. (2001) The effect of a morning and afternoon practice schedule on morning and afternoon swim performance. Journal of Strength and Conditioning Research 15, 127-131.
  2. Arnett MG. (2002) Effects of prolonged and reduced warm-ups on diurnal variation in body temperature and swim performance. Journal of Strength and Conditioning Research 16, 256-261.
  3. Atkinson G, Reilly T. (1996). Circadian variation in sports performance. Sports Medicine 21, 292-312.
  4. Baron KG, Reid KJ, Horn LV, Zee PC. (2013). Contribution of evening macronutrient intake to total caloric intake and body mass index. Appetite 60(1):246–51.
  5. Bass J, Takahashi JS. (2010). Circadian integration of metabolism and energetics. Science (330):1349– 54.
  6. Bernard T, Giacomoni M, Gavarry O, Seymat M, Falgairette G. (1998) Time-of-day effects in maximal anaerobic leg exercise. Eur J Appl Physiol Occup Physiol, 77(1-2):133-8.
  7. Bessot N, Moussay S, Clarys JP, Gauthier A, Sesboüé B, Davenne D. (2007). The influence of circadian rhythm on muscle activity and efficient force production during cycling at different pedal rates. Journal of Electromyography and Kinesiology 17, 176-183.
  8. Callard D, Davenne D, Gauthier A, Lagarde D, Van Hoecke, J. (2000). Circadian rhythms in human muscular efficiency: continuous physical exercise versus continuous rest. A crossover study. Chronobiology international, 17(5), 693-704.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fiziksel Aktivite ve Sağlık

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Buket Karadağ Bu kişi benim
Türkiye

Mustafa Bozali Bu kişi benim
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

16 Temmuz 2024

Yayımlanma Tarihi

16 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

9 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

16 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Civil, T., Karadağ, B., & Bozali, M. (2024). Sirkadiyen Ritim Açısından Sportif Aktivite ve Egzersiz Zamanlaması. Kafkas Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 25-34. https://izlik.org/JA39YU68WX

Spor Bilimleri alanındaki çalışmaları içeren hakemli dergi olarak yayımlanan Kafkas Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi'nin 2026 yılında yayınlanacak sayısı için dergimizin kapsamı dahilinde olan konularla ilgili özgün araştırma ve derleme türünde makaleler kabul edilecektir. Bu anlamda ilgili sayı için makaleler 2026 yılının Kasım ayı sonuna kadar gönderilebilir.

Bilgilerinize sunulur.

Editör

Dr. Öğr. Üyesi Tarkan HAVADAR