2018 ve 2024 Ortaokul Matematik Öğretim Programlarının Karşılaştırmalı Analizi

Year 2025, Volume: 6 Issue: 2, 237 - 261, 28.12.2025

Fatma Tuba Er , Melike Özyurt

https://doi.org/10.69643/kaped.1780866

Abstract

Bu çalışmada MEB 2018 ve 2024 ortaokul matematik öğretim programlarının karşılaştırmalı analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada öğretim programları doküman incelemesi kullanılarak programların temel bileşenleri bağlamında biçimsel özellik, genel ve özel amaçlar, kazanımlar, içerik, eğitim durumları, beceriler, değerler ve ölçme-değerlendirme boyutları bakımından detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, 2024 Maarif Modeli’nin, 2018 öğretim programına göre daha öğrenci merkezli, sosyal-duygusal öğrenme odaklı ve dijital çağın gerektirdiği becerilere vurgu yapan bir yapıda olduğu belirlenmiştir. 2024 Maarif Modeli öğretim programı; matematiksel muhakeme, problem çözme, temsil, veri analizi gibi alan becerilerinin yanı sıra dijital okuryazarlık ve sürdürülebilir okuryazarlığını ön plana çıkarmaktadır. Ayrıca ölçme-değerlendirme süreçleri bakımından 2024 öğretim programının öğrenci gelişimini çok boyutlu ve süreç odaklı bir yaklaşımla ele aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşılık, 2018 öğretim programında bireysel kazanım odaklı geleneksel bir yapı sergilendiği; özellikle matematiksel kavramları günlük hayatla ilişkilendiren ve somut materyallerle desteklenen etkinliklere önem verildiği tespit edilmiştir

Keywords

Eğitim programları , Program değerlendirme , 2018 matematik öğretim programı , 2024 matematik öğretim programı , Türkiye Yüzyılı Maarif modeli

Comparative Analysis of 2018 and 2024 Middle School Mathematics Curricula

Abstract

This study aimed to comparatively analyze the MoNE 2018 and 2024 middle school mathematics curricula. Through document analysis, the curricula were thoroughly examined in terms of their formal characteristics, general and specific objectives, learning outcomes, content, learning teaching process, skills, values, and assessment-evaluation dimensions. The data obtained in the study were analyzed using descriptive analysis. The analysis indicated that the 2024 Education Model math curriculum is more student-centered, emphasizes social-emotional learning, and highlights competencies required by the digital age compared to the 2018 curriculum. The 2024 Education Model particularly prioritizes domain-specific skills such as mathematical reasoning, problem-solving, representation, and data analysis, alongside digital literacy and sustainability literacy. Additionally, the 2024 curriculum adopts a multidimensional and process-oriented approach towards assessment and evaluation, focusing comprehensively on student development. Conversely, the 2018 curriculum exhibited a traditional structure centered around individual learning outcomes, emphasizing activities that connect mathematical concepts to daily life and are supported by concrete materials.

Keywords

Curriculum , Curriculum evaluation , 2018 mathematics curriculum , 2024 mathematics curriculum , Turkiye Century Maarif model

References

• Açıkyıldız, G. ve Şahin, K.N. (2025). Ortaokul matematik dersi öğretim programlarının istatistik öğrenme alanı açısından karşılaştırılması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 1940-1967. https://doi.org/10.51460/baebd.1670525
• Akbulut, E. ve Mumcu, H. Y. (2025). 2018 ve 2024 ortaokul matematik öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak analizi. Ö. Çeziktürk (Ed.), Matematik eğitimi alanında uluslararası araştırmalar- II içinde (s. 1-21). Eğitim Yayınevi.
• Akpınar, B. (2013). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Data Yayınları.
• Astleitner, H. (2018). Multidimensional engagement in learning--An integrated instructional design approach. Journal of Instructional Research, 7, 6-32. http://dx.doi.org/10.9743/JIR.2018.1
• Bartolome, D. J. (2023). Spiral progression approach in teaching mathematics: Its implementation in the public secondary school. Quantum Journal of Social Sciences and Humanities, 4(3), 81-100. https://doi.org/10.55197/qjssh.v4i3.226
• Baykal, M. (2017). Türkiye yeterlilikler çerçevesi (TYÇ)’nin öğrenci değerlendirme programı (PISA) açısından değerlendirilmesi. Edu 7: Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(8), 69-79.
• Beane, J. A. (1997). Curriculum integration: Designing the core of democratic education. Teachers College Press.
• Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: principles, policy & practice, 5(1), 7-74. https://doi.org/10.1080/0969595980050102
• Bo, N. S. W. (2024). OECD digital education outlook 2023: Towards an effective education ecosystem. Hungarian Educational Research Journal, 15(1), 284-289. https://doi.org/10.1556/063.2024.00340
• Borat, O. (2014). Türkiye yeterlilikler çerçevesi kapsamında insan kaynaklarının gelişimi. Yeni Türkiye Dergisi, 528-539.
• Brookhart, S. M. (2011). Educational assessment knowledge and skills for teachers. Educational Measurement: issues and practice, 30(1), 3-12. https://doi.org/10.1111/j.1745-3992.2010.00195.x
• Çıkar, M., ve Sönmez, M. T. (2024). Geometrik nicelikler temasının 2018, 2005 ve 2024 yılı ortaokul matematik dersi öğretim programlarına göre karşılaştırılması. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 153-171. http://dx.doi.org/10.17932/IAU.EFD.2015.013/efd_v010i2003
• Clements, D. H., & Sarama, J. (2011). Early childhood mathematics intervention. Science, 333(6045), 968-970. http://dx.doi.org/10.1126/science.1204537
• Danişman, Ş. ve Karadağ, E. (2015). Öğrenme alanları ve kazanımlar bağlamında 2005 ve 2013 beşinci sınıf matematik öğretim programlarının karşılaştırılması. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 6(3), 380-398. https://doi.org/10.16949/turcomat.03423
• Dede, C. (2014). The Role of Digital Technologies in Deeper Learning. Students at the Center: Deeper Learning Research Series. Jobs for the Future.
• Demeuse, M. & Strauven, C. (2016). Eğitimde program geliştirme politik kararlardan uygulamaya. (Çev. Y. Budak). Pegem Yayıncılık.
• Demirel, Ö. (2015). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Demirel, Ö. (2020). Eğitimde program geliştirme (27. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan Company.
• Doğan, H. (1997). Eğitimde program ve öğretim tasarımı. Önder Yayıncılık.
• Drake, S., & Burns, R. (2004). Meeting standards through integrated curriculum. ASCD.
• Eisner, E. (1976). Educational Connoisseurship and Criticism: The Form and Functions in Educational Evaluation. Falmer Press.
• Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metodlarına giriş- Nitel, nicel ve eleştirel kuram metodolojileri. Anı Yayıncılık.
• Erden, M. (1998). Eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
• Ertürk, S. (2017). Eğitimde program geliştirme (2. Baskı). Edge Akademi Yayıncılık.
• Esen, S., ve Karakuş, F. (2025). Ortaokul matematik destekleme ve yetiştirme kurslarında Web 2.0 araçlarının kullanımının incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 63(549-577). https://doi.org/10.53444/deubefd.1540370
• Findell, B., Swafford, J., & Kilpatrick, J. (Eds.). (2001). Adding it up: Helping children learn mathematics. National Academies Press.
• Fitzpatrick, J. L., Sanders, J. R., Worthen, B. R., & Wingate, L. A. (2012). Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines. Pearson.
• Gordon, W. R., Taylor, R. T., & Oliva, P. F. (2019). Developing the curriculum improved outcomes through systems approaches (9th.edition). Pearson Educational Leadership series.
• Green, J. L., & Stone, J. C. (1977). Curriculum evaluation: theory and practice, with a case study from nursing education(Vol. 1). Springer Publishing Company.
• İlhan, A., ve Aslaner, R. (2019). 2005’ten 2018’e Ortaokul matematik dersi öğretim programlarının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(46), 394-415. https://doi.org/10.9779/pauefd.452646
• Kalaycı, N., ve Baysal, S. B. (2020). Sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2005-2017-2018). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 106-129. https://doi.org/10.32709/akusosbil.544022
• Kalaycı, N., ve Yıldırım, N. (2020). Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2009-2017-2019). Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 238-262. https://doi.org/10.24315/tred.580427
• Kıryak, Z., Ülger, T. K., Ülger, B. B., Bozkurt, I., ve Çepni, S. (2024). 2018 ve 2024 ilk ve ortaokul fen bilimleri ve matematik dersleri öğretim programları öğrenme çıktılarının karşılaştırılması ve beceriler açısından incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 3054-3089. https://doi.org/10.35675/befdergi.1507283
• Küçükahmet, L. (1997). Eğitim programları ve öğretim. Gazi Kitabevi.
• Lohithakshan, P. M. (2002). Dictionary of education. Nice Printing Press.
• Marsh, C.J. & Willis, G. (2007). Curriculum: Alternative approaches, ongoing issues. UpperSaddleRiver, NJ: MerrilPrentice Hall.
• MEB (2018). Matematik Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8.sınıflar).
• MEB (2024). Matematik Dersi Öğretim Programı (5-8).
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
• Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). Thousand Oaks, Sage Publications.
• Mitra, G., & Wadegaonkar, A. (2024). Multidimensional holistic assessment framework (HAF): A case study of exploring the discourses from elementary school teachers. International Electronic Journal of Elementary Education, 17(1), 51-69. 10.26822/iejee.2024.363
• National Research Council, Division on Engineering, Physical Sciences, Board on Army Science, & Committee on Network Science for Future Army Applications. (2006). Network science. National Academies Press.
• Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy?. Computers & Education, 59(3), 1065-1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
• Ocak, G. ve Gündüz, M. (2006). 1998-2005 hayat bilgisi ders programlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Afhonkarahisar il örneği). Millî Eğitim, 35(172), 40-54.
• OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing.
• Oliva, P.F. (2009). Developing the Curriculum. PearsonAllyn and Bacon.
• Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (1993). Curriculum: Foundations, principles and issues. Allyn and Bacon.
• Özçelik, C., ve Semerci, N. (2016). Disiplinlerarası öğretim yaklaşımına dayalı hazırlanan öğretim etkinliklerinin, öğrencilerin geometrik cisimlerin hacimleri konusundaki akademik başarılarına etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 141-150.
• Özdaş, A., Tanışlı, D., Köse, N.Y. ve Kılıç, Ç. (2005). İlköğretim matematik dersi (1-5. sınıflar) öğretim programının öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Eğitimde Yansımalar: VIII Yeni İlköğretim Programlarını Değerlendirme Sempozyumu, Kayseri, 239-255.
• Özdemir, S. M. (2009). Eğitimde program değerlendirme ve Türkiye’de eğitim programlarını değerlendirme çalışmalarının incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 126-149. Özden, Y. (2010). Eğitimde yeni değerler: Eğitimde dönüşüm. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Parveen, D. S., & Ramzan, S. I. (2024). The role of digital technologies in education: benefits and challenges. Int. Res. J. Adv. Eng. Manag, 2, 2029-2037. http://dx.doi.org/10.47392/IRJAEM.2024.0299
• PISA. (2021). 21st-century readers: Developing literacy skills in a digital world. OECD Publishing.
• Sapsağlam, Ö. (2013). Değerlendirme boyutuyla okul öncesi eğitim programları (1952-2013). Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2013(1), 63-73.
• Sönmez, V. ve Alacapınar, G. F. (2015). Örnekleriyle eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
• Stake, R. E. (1976). A theoretical statement of responsive evaluation. Studies in Educational Evaluation.
• Stake, R. E. (2004). Criterial and interpretive evaluation. Standards-Based & Responsive Evaluation.
• Stufflebeam, D. L. (2000). The CIPP model for evaluation. In Evaluation models: Viewpoints on educational and human services evaluation. G.F. Madaus, & T. Kellaghan (Ed.) (pp. 279-317). Springer Netherlands.
• Sucuoğlu, H., Yasemin, D., ve Yılmaz, T. (2023). Mathematics and sciences curriculum objectives, comparison of textbook questions and LGS questions. Cukurova University Faculty of Education Journal, 52(2), 302-350. doi: https://doi.org/10.14812/cuefd.1187141
• Tyler, R. W. (2013). Basic principles of curriculum and instruction. In Curriculum studies reader E2 (pp. 60-68). Routledge.
• Ültanır, G. (2016). Program değerlendirme. Nobel Yayıncılık.
• Uşun, S. (2016). Eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
• Uttal, D. H., & Cohen, C. A. (2012). Spatial thinking and STEM education: When, why, and how?. In Psychology of learning and motivation (Vol. 57, pp. 147-181). Academic Press.
• Varış, F. (1997). Eğitimde program geliştirme teori ve teknikler. Alkım Yayıncılık.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2022). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (13. baskı). Seçkin Yayıncılık.