İstanbul Yaşam Vadileri’nin Biyofilik Boyutları: Kent, Doğa ve Kullanıcı Etkileşimlerinin Değerlendirilmesi

Kentleşme hızının artmasıyla kentlerdeki yapılı çevre baskısı artmakta, kentlinin doğaya erişim imkânı azalmaktadır. Bu durum özellikle İstanbul gibi yoğun nüfus barındıran kentte, kentlileri doğadan koparma noktasına getirmektedir. Bu bağlamda, doğayla birey arasındaki sürekli etkileşim kuramı olan biyofili kavramından türetilen biyofilik tasarım ilkelerini temel alan bu çalışma, İstanbul Yaşam Vadileri’nin kent, doğa ve kullanıcı arasındaki ilişkiler kapsamında sunduğu katkıları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada literatür taraması ile kuramsal çerçeve oluşturulmuş ve bu doğrultuda İstanbul Yaşam Vadileri’nin kent, doğa ve kullanıcıyla olan etkileşimleri irdelenerek kent ve kentliye sunduğu katkılar değerlendirilmiştir. İncelemeler ile İstanbul Yaşam Vadileri’nin biyofili ve biyofilik ilkeler bakımından ortak perspektifler sunmasının yanı sıra her yaşam vadisinin kentsel bağlamda bütünleşme, doğayla ilişki kurma, kentli ihtiyaçlarına yanıt verebilme gibi durumlarda farklılıklar barındırdıkları ortaya koyulmuştur. Bulgular, İstanbul Yaşam Vadileri’nin kentsel ekolojik önem, kentlinin doğayla teması ve deneyimleri bakımından kente ve kentliye önemli katkılar sağladığını göstermektedir. Çalışma, İstanbul’da doğayla bütünleşik kentsel mekânlar üretmeye yönelik çaba ve stratejilere ışık tutarak bu alandaki bilgi birikimine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

With the increasing pace of urbanization, pressure on the built environment has intensified, limiting urban residents’ access to nature especially in densely populated cities like Istanbul. This study focuses on Istanbul's Life Valleys, large-scale green corridors developed to reconnect people with nature and improve urban livability. Based on the concept of biophilia, which emphasizes the innate human need to affiliate with nature, the study explores how Life Valleys function within the urban ecosystem in terms of city–nature–user interactions. A theoretical framework was established through literature review, followed by a qualitative assessment of selected valleys. The analysis revealed that while the Life Valleys share common biophilic features, they also exhibit differences in urban integration, natural connectivity, and responsiveness to user needs. Overall, the research shows that these spaces contribute significantly to the ecological and social fabric of the city, offering opportunities for nature contact, recreation, and psychological well-being. The study aims to provide insights for future urban strategies that promote biophilic and sustainable public spaces in Istanbul.