19.YY İLK ÇEYREĞİNDE BÜYÜK GÜÇLER VE GÜNEY KAFKASYA

19.yy Kafkasya’yı anlayabilmek için, Batıda yükselen ve modern diye adlandırılan yeni dönemin kazandırdığı ivme ile yükselen Fransa, İngiltere ve Rusya gibi bölge dışı yayılmacı güçlerin, birbirlerine karşı tutumlarını ve bölgesel güçler olan Osmanlı ve Kaçar (İran) imparatorluklarının konumlarını iyi bilmek gerekir. Rusya’nın 18.yy sonlarında yayılma zemini oluşturduğu ve 19.yy ilk yılından itibaren Güney Kafkasya’ya el koymaya başladığı dönemde yaşananlar yerel ve dış aktörlerin etkinliklerini bir bütün olarak değerlendirirsek gerçeğe daha çok yaklaşabilir, olayları daha doğru anlamlandırmış oluruz. Tüm bu güçlerin1800-1825 yılları arasında menfaatler temeline göre izledikleri politikalar ve bu politikalar karşısında hemen değişebilen ya da yeniden şekillenebilen tutumları ile bunun bölgeye yansıması, karmaşıkmış gibi gelen olayların açıklanmasında önemli bir belirleyicidir. 18.yy Kuzey Kafkasya’ya nüfuz edip yerleşen Ruslar yüzyılın sonralına doğru Kafkas sıradağlarını aşarak Güney Kafkasya’ya yerleşmeye başladı. Önceden Himaye anlaşmaları imzalayarak önceden nüfuz ettiği Gürcistan’ı, yerel güç olan Osmanlı ve Kaçar imparatorlukları karşısında koruyucu olarak sahne almış, daha sonra tüm Güney Kafkasya’yı ilhak ederek yutmuştu. Bu ilhak, sadece siyasi ve idari bir ilhak değildi. Gürcü Kilisesini de Rus kilisesine ilhak edecek, Alban Kilisesini Ermeni kilisesi ile tek çatı altında birleştirecek derecede kapsamlı idi. Bu gelişmeler karşısında Kafkasya’daki yerel güç olan Osmanlı ve Kaçar İmparatorlukları, Batıda yükselen güç olan Fransa ve İngiltere’den medet ummuştu. Talepleri bu güçlerin Ruslarla olan ilişkilerine göre şekillenmiş, ittifaklar ve savaşlar yapılmıştı. Bunun doğal sonucu olarak, Osmanlı ve Kaçar İmparatorlukları Rus balyozu ile Fransız ya da İngiliz örsü arasında zamanın gerekliliklerine göre şekillenmiştir.