Kraliçe Arı Sendromu Literatürüne Derinlemesine Bir Bakış

Abstract

Kraliçe Arı Sendromu (Queen Bee Syndrome, QBS), kadın yöneticilerin diğer kadın çalışanlara karşı olumsuz tutumlar sergilemesi olarak tanımlanan ve kariyer gelişimini etkileyen bir fenomendir. Erkek egemen örgüt yapılarında üst düzey kadınların konumlarını koruma stratejileri, hemcinslerini potansiyel rakip olarak görmelerine ve bunun kadın çalışanlar üzerinde olumsuz sonuçlar doğurmasına yol açabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, QBS kavramının literatürdeki durumu ve kavramsal yapısını incelemek, gelecekteki araştırmalara yön göstermektir. Bu doğrultuda Web of Science ve Scopus veri tabanlarında 2000–2025 yılları arasında yayımlanan “Queen Bee Syndrome” anahtar kelimesi ile taranan 28 makale bibliyometrik ve içerik analizi yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bibliyometrik analiz, yayınların yıllara göre dağılımı, ülkeler, anahtar kelimeler, atıf dinamikleri ve yazar iş birliklerini ortaya koyarken, içerik analizi çalışmaların sosyal ve yapısal kökenler, ampirik ölçüm ve davranışsal etkiler ile sektörel ve kültürel bağlam temaları altında sınıflandırılmasını sağlamıştır. Bulgular, QBS araştırmalarının özellikle 2020 sonrası hızla arttığını ve farklı disiplinlerde giderek çeşitlenen teorik yaklaşımlarla ele alındığını göstermektedir. Çalışma, literatürün mevcut durumunu çok boyutlu biçimde ortaya koymakta ve gelecekteki araştırmalar için bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.

Keywords

• Kraliçe Arı Sendromu
• Bibliyometrik Analiz
• Web of Science
• Scopus
• Kadın Liderlik
• İçerik Analizi

Supporting Institution

Sakarya Üniversitesi

Ethical Statement

Bu makale, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmıştır. Mevzuat gereği, çalışma kapsamında etik kurul izni alınmasını gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

A Comprehensive Overview of the Queen Bee Syndrome Literature

Abstract

The Queen Bee Syndrome (QBS) is defined as a phenomenon in which female managers exhibit negative attitudes toward other female employees, potentially hindering their career development. In male-dominated organizational structures, senior women may perceive their female colleagues as potential competitors to maintain their positions, leading to adverse effects on these employees. This study aims to examine the conceptual structure and current state of QBS in the literature and provide guidance for future research. Accordingly, 28 articles published between 2000 and 2025 were retrieved from the Web of Science and Scopus databases using the keyword “Queen Bee Syndrome” and analyzed through bibliometric and content analysis methods. Bibliometric analysis assessed publication trends, countries, keywords, citation dynamics, and author collaborations, while content analysis categorized studies into three main themes: social and structural origins, empirical measurement and behavioral effects, and sectoral and cultural contexts. Findings indicate a rapid increase in QBS research, particularly after 2020, with the concept being examined across diverse disciplines and theoretical frameworks. The study provides a multidimensional overview of the literature and offers a comprehensive framework for future research.

Keywords

• Queen Bee Syndrome
• Bibliometric Analysis
• Web of Science
• Scopus
• Female Leadership
• Content Analysis

Supporting Institution

Sakarya University

Ethical Statement

This article has been prepared in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. In accordance with the relevant regulations, there is no situation within the scope of the study that requires ethics committee approval.

References

1. Aksu, M., & Şahin, B. (2022). Kraliçe arı sendromu bağlamında kadınların kariyer yolunda erilleşme sorununun teorik incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi, 1(1), 1–25.
2. Arslan, E. N. (2024). Hemşirelerin öz yeterlilik algıları ile kraliçe arı sendromu arasındaki ilişki. Güncel Sağlık Yönetimi, 2(1), 23–30.
3. Arvate, P. R., Galilea, G. W., & Todescat, I. (2018). Kraliçe arı: Bir efsane mi? Üst düzey kadın liderliğinin ast kadınlar üzerindeki etkisi. Liderlik Dergisi, 29(5), 533–548. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2018.03.002
4. Bal, Y., & Bulgur, N. E. (2024). 2005–2023 yılları arasında gerçekleştirilen kaleydoskop kariyer çalışmalarının bibliyometrik analiz teknikleri ile incelenmesi. Anadolu Üniversitesi İİBF Dergisi, 25(1), 409–427. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1324588
5. Baumgartner, M. S., & Schneider, D. E. (2010). Perceptions of women in management: A thematic analysis of razing the glass ceiling. Journal of Career Development, 37, 559–576.
6. Baykal, E. (2018). Sosyal kimlik teorisi perspektifiyle kraliçe arı sendromu. KTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 159–175.
7. Baykal, E., Soyalp, E., & Yeşil, R. (2020). Queen bee syndrome: A modern dilemma of working women and its effects on turnover intentions. In Strategic outlook for innovative work behaviours (pp. 165–178). Cham: Springer. Baykal Narcıkara, E. (2018). Sosyal kimlik teorisi perspektifiyle kraliçe arı sendromu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 159–176.
8. Baykal, E., & Surucu, S. (2025). A battle in the hive against the Queen Bee: Reaction of female subordinates’ unconscious mind. Frontiers in Sociology, 10, 1554275.

9. Blau, F. D., & Kahn, L. M. (2017). The gender wage gap: Extent, trends, and explanations.tek boşlukJournal of economic literature,tek boşluk55(3), 789-865.
10. Cibibin, C., & Leo, I. (2022). The “Queen Bee Syndrome” in sports federations: An exploratory investigation of gender stereotypes in Italian female coaches. Sustainability, 14, 1596.
11. Cooper, V. W. (1997). Homophily or the queen bee syndrome: Female evaluation of female leadership.tek boşlukSmall Group Research,tek boşluk28(4), 483-499.
12. Cotter, D. A., Hermsen, J. M., Ovadia, S., & Vanneman, R. (2001). The glass ceiling effect.tek boşlukSocial forces,tek boşluk80(2), 655-681.
13. Derks, B. (2017). The queen bee syndrome. In S. G. Rogelberg (Ed.), Encyclopedia of industrial and organizational psychology (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
14. Diehl, M. R., et al. (2021). A cross-industry comparison of how women leaders experience gender bias. Gender in Management, 36(5), 653–670.
15. Donthu, N., Kumar, S. S., Pattnaik, D., & Lim, W. M. (2021). A bibliometric retrospection of marketing from the lens of psychology: Insights from psychology and marketing. Psychology & Marketing, 38(5), 834–865.
16. Eagly, A. H., Carli, L. L., & Carli, L. L. (2007).tek boşlukThrough the labyrinth: The truth about how women become leaderstek boşluk(Vol. 11). Boston, MA: Harvard Business School Press.
17. Ellemers, N. (2001). Social identity, commitment, and work behavior. In M. A. Hogg & D. J. Terry (Eds.), Social identity processes in organizational contexts (pp. 101–114). New York: Psychology Press.
18. Ellemers, N., & Haslam, S. A. (2011). Social identity theory. In P. Van Lange, A. Kruglanski, & T. Higgins (Eds.), Handbook of theories of social psychology (pp. 379–398). London: Sage.
19. Ellemers, N., Van den Heuvel, H., De Gilder, D., Maass, A., & Bonvini, A. (2004). The underrepresentation of women in science: Differential commitment or the queen bee syndrome? British Journal of Social Psychology, 43(3), 315–338.
20. Eser, N. (2024). Kariyer alanındaki uluslararası akademik dergilerin bibliyometrik analizi (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü.
21. Faniko, K., Ellemers, N., & Derks, B. (2020). The queen bee phenomenon in academia 15 years after: Does it still exist, and if so, why? British Journal of Social Psychology, 60(2), 383–399.
22. Gerçek, M. (2022). İKY’de güncel bir yaklaşım: Çalışan deneyimi kavramının bibliyometrik analizi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2), 206–228.
23. Goldin, C. (2006). The quiet revolution that transformed women's employment, education, and family.tek boşlukAmerican economic review,tek boşluk96(2), 1-21.
24. Hamidi, A. B., Widianingsih, I., & Nurasa, H. (2025). Two decades of women’s underrepresentation in public service leadership: The Islamic Republic of Afghanistan. Central Asian Survey, 44(1), 20–41.
25. Harvey, C. (2018). When queen bees attack women stop advancing. Development and Learning in Organizations, 32(5).
26. Hofferberth, L., & Babyak, A. (2025). The challenges of female executives in the sport industry: An interpretive phenomenological study. Advancing Women in Leadership, 44(1), 1–14.
27. Hopman, A. H., & Lord, B. R. (2009). The glass ceiling and women in accounting: New Zealand experiences and perceptions. Interdisciplinary Perspectives on Accounting Conference. Austria.
28. Johnson, Z., & Mathur-Helm, B. (2011). Experiences with Queen Bees: A South African study exploring women's reluctance to promote other women. South African Journal of Business Management, 42(4), 47–55.
29. Kanter, R. M. (1977). Men and women of the corporation. New York: Basic Books.
30. Karabal, M. A., & Çakı, N., (2022). Çalışma Yaşamında Kadınların Karşısına Çıkan Sosyal ve Psikolojik Engeller: Cam Tavan Sendromu ve Kraliçe Arı Sendromuna İlişkin Tezlerin İncelenmesi.tek boşlukJournal of Theoretical & Empirical Research on Managementtek boşluk, vol.1, no.1, 47-64.
31. Kalogeraki, O., & Georgakakis, D. (2022). Friend or foe? CEO gender, political ideology, and gender‐pay disparities in compensation. Long Range Planning, 55, 102126.
32. Korkmaz, E. F., & Yıldız, Y. (2024). Spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında kraliçe arı sendromu. Herkes İçin Spor ve Rekreasyon Dergisi, 6(1), 23–31.
33. Lo, H.-H., Lee, S. K., & Huang, H. H. (2012). The effects of interviewer–applicant gender combination on selection decisions of academics. NTU Management Review, 25(1), 127–160.
34. Mella, P. (2021). In every organization, gender stereotypes reduce organizational efficiency: An interpretation via combinatory systems theory. Kybernetes, 51(13), 156–185.
35. Mısırdalı Yangil, F., Dil Şahin, M., & Öztürk Başpınar, N. (2025). Kraliçe Arı Sendromu ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik analizi. Yükseköğretim Dergisi, 15(1), 95–110.
36. Pamuk Döşlü, E. (2024). Akademik kariyer sürecinde toplumsal cinsiyet ayrımcılığı deneyimleri (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
37. Pillay-Naidoo, D., & Vermeulen, M. (2023). Seeking support through solidarity: Female leaders' experiences in male-dominated professions. Gender in Management, 38(3).
38. Poyraz, Z., & Kılıç, T. (2023). The relationship between queen bee syndrome and leadership: A view to healthcare institutions. International Journal of Health Management and Tourism, 8(2), 138–157. https://doi.org/10.31201/ijhmt.1314752
39. Quezada Calle, S., Lituma, M. V., & Kuschel, K. (2023). Mujeres en altos cargos gerenciales y estrategias de posicionamiento y estabilidad laboral. Revista Ciencias Pedagógicas e Innovación, 11(2), 113–130.
40. Raina, G. S., Sahaym, A., & Sheppard, L. D. (2024). The more the merrier? The effect of women on boards on gender pay gap. Journal of Business Research, 180, 114710.
41. Ramnund-Mansingh, A. (2022). Black girl magic or queen bee: Gendered leadership in South African business. Journal of Leadership Studies, 16(1).
42. Rindfleisch, J. (2000). Senior management women in Australia. Women in Management Review, 15(4), 172–183.
43. Sarwar, A., & Imran, M. (2019). Exploring women's multi-level career prospects in Pakistan. Frontiers in Psychology, 10, 1376.
44. Schieman, S., & McMullen, T. (2008). Relational demography in the workplace and health. Journal of Health and Social Behavior, 49, 286–300.
45. Suvacı, B. (2024). Türkiye’de Kadın Yöneticiler Üzerine Yazılmış Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 1163-1180. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1202424
46. Şengül, H., Çınar, F., & Bulut, A. (2019). The perception of queen bee phenomenon in nurses: Qualitative study in health sector. Nigerian Journal of Clinical Practice, 22(7), 906–912.
47. Sheppard, L. D., & Aquino, K. (2013). Much ado about nothing? Observers’ problematization of women’s same-sex conflict at work. Academy of Management Perspectives, 27(1), 52–62.
48. Sheppard, L. D., & Aquino, K. (2014). Sisters at arms: A theory of female same-sex conflict in organizations. Journal of Management.
49. Staines, G., Tavris, C., & Jayaratne, T. E. (1974). The queen bee syndrome. Psychology Today, 7(8), 55–60.
50. Stephenson, A. L., Diehl, A. B., Dzubinski, L. M., McErlean, M., Huppertz, J., & Sidhu, M. (2021). An exploration of gender bias affecting women in medicine. Advances in Health Care Management, 20.
51. Tchindebet, J. L., Longman, K. A., & Bice, S. J. (2024). Dispelling the myth of the queen bee syndrome. Christian Higher Education, 23(1–2), 90–114.
52. Tekyazman, E. F. (2019). Spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında kraliçe arı sendromu (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Spor Yöneticiliği ABD.
53. Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523–538.
54. Vigna, G. A. (2024). Misoginia interiorizada: Abejas reinas posmodernas. Lectora, 30, 325–343.
55. Wei, L.-Q. (2025). One shero and/or a group of sheroes? Journal of Business Research.
56. Williams, J. C., Blair‐Loy, M., & Berdahl, J. L. (2013). Cultural schemas, social class, and the flexibility stigma.tek boşlukJournal of social issues,tek boşluk69(2).
57. Wuertele, R. (2017). The influence of the queen bee syndrome on attitudes, behaviors and leadership styles of Millennials.
58. Xiong, A., Hu, Q., & Li, Y. (2022). Will female managers support gender equality? The study of “Queen Bee” syndrome in China. International Journal of Manpower, 43(1), 163–176.
59. Yiğit, K. (2024). Çalışma hayatında kadının kadına şiddeti: Kraliçe arı sendromu (Yüksek lisans tezi). Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi.