Review Article

ANALYSIS OF INSTITUTIONAL INDEPENDENCE AND AUTONOMY OF REGULATORY AND SUPERVISORY AGENCIES IN THE CONTEXT OF THE PRESIDENTIAL GOVERNMENT SYSTEM

Volume: 5 Number: 2 October 30, 2025
TR EN

CUMHURBAŞKANLIĞI HÜKÜMET SİSTEMİ BAĞLAMINDA DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLARIN KURUMSAL BAĞIMSIZLIK VE ÖZERKLİK ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de 2017 anayasa değişiklikleriyle geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar (DDK) üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle DDK’ların bağımsızlık ve özerklik düzeylerinde meydana gelen yapısal ve işlevsel değişimler analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, yeni yönetim modeli altında bu kurumların siyasal etkilerden bağımsız karar alabilme kapasitelerinin nasıl etkilendiğini ortaya koymaktır. Araştırma, içerik analizi yöntemiyle on bir farklı DDK’nın yönetsel yapılanması, atama-usulleri, görev güvenceleri, yasama ve yürütme ile ilişkileri, mali kaynakları ve hesap verebilirlik mekanizmaları gibi temel göstergeler üzerinden karşılaştırmalı bir değerlendirme sunmaktadır. Elde edilen bulgular, DDK’ların hukuken bağımsız görünmelerine rağmen fiilen yürütmeye bağlılıklarının arttığını; özellikle atama ve bütçe süreçlerinde merkezileşmenin kurumsal özerkliği zayıflattığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, DDK’ların demokratik denetim, kamu yararı ve hukuk devleti ilkeleri açısından taşıdığı kritik rolü yeniden düşünmeye davet etmekte; sistem değişikliğinin yönetim pratiklerine yansıyan sonuçlarını kapsamlı biçimde ortaya koymaktadır. Araştırma hem kamu hukuku hem de kamu yönetimi literatürüne kurumsal bağımsızlık ve yönetişim ekseninde özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi , Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar , Bağımsızlık , Özerklik , Kamu Yönetimi

References

  1. Akbey, Ferhat. “Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminde Bütçe Hakkı ve Kanunu.” International Journal of Public Finance 5, no. 1 (2020): p.1–26. https://doi.org/10.30927/ijpf.676534.
  2. Akdeniz, Demet. “Türkiye’de Hukuki ve İdari Açıdan Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Bağımsızlığına İlişkin Değerlendirme.” Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi no. 57 (2018): p.1–19.
  3. Akıncı, Müslüm. Bağımsız İdari Otoriteler ve Ombudsman. İstanbul: Beta Yayınları, 1999.
  4. Akyılmaz, Bahtiyar ve Murat Sezginer ve Cemil Kaya. Türk İdare Hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
  5. Atiyas, İzak. “Ne için ve nasıl regülasyon.” Devletin düzenleyici rolü, Editör: İzak Atiyas, 24–25. İstanbul: TESEV Yayınları, 2000.
  6. Azimli-Çilingir, Gülcan. “Türkiye’deki Düzenleyici ve Denetleyici Kuruluşların İdari Yapı İçerisindeki Rolü.” Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 2, no. 1 (2018): p.1–13.
  7. Çırakoğlu, Melikşah. “Düzenleyici ve Denetleyici Kurulların Denetlenme Şekillerinin İdari Vesayet Bakımından değerlendirilmesi.” Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi no. 2 (2016): p.89–119.
  8. Constitution of the Republic of Türkiye. “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası.” Accessed October 1, 2024. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf.
  9. Decree Law No 660. “Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname.” Accessed January 15, 2025. https://mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/4.5.660.pdf.
  10. Decree Law No 703. “Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname.” Accessed January 5, 2025. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180709M3-1.pdf.
Chicago
Karataş, Adnan. 2025. “ANALYSIS OF INSTITUTIONAL INDEPENDENCE AND AUTONOMY OF REGULATORY AND SUPERVISORY AGENCIES IN THE CONTEXT OF THE PRESIDENTIAL GOVERNMENT SYSTEM”. Kırıkkale Hukuk Mecmuası 5 (2): 845-72. https://doi.org/10.59909/khm.05.02.014.