Aviation Themed Films in Turkish Cinema

Some researchers describe aviation and cinema as fields developed in parallel timelines (Paris,1995; Crompton, 2007; Carlson, 2012; Ferguson, 2015). Aviation films attract audiences' attention across eras and typically emerge as political productions based on national codes and nationalist discourse. Art, particularly cinema, can be seen as one of the essential ideological instruments in establishing national consciousness. The role of art as a state policy becomes increasingly significant during the founding period of the Republic of Türkiye as a means of national identity. The state-initiated cinema activities shortly after its invention in the Ottoman Empire and continued them during the Republic's early years. Although the events recorded in the early periods were deemed necessary for the state, it cannot be said that the new regime and national identity were effectively constructed through cinema as much as other arts. However, the relationship between art, politics, and cinema was recognized over time, and productions in this field began to be produced. The present study assumes that cinema as a political tool is vital in nation-building. The study aims to examine the political function of aviation-themed Turkish films, with a specific focus on Hürkuş Göklerdeki Kahraman (2018) (Hürkuş: Hero of the Sky), a fictional action aviation film directed by Kudret Sabancı. This film serves as a compelling case study for our research. The production was analyzed through ideological and historical film criticism.

Havacılık ve sinema, bazı araştırmacılar tarafından paralel olarak gelişen alanlar olarak tanımlanmıştır (Paris,1995; Crompton, 2007; Carlson, 2012; Ferguson,2015). Her dönem izleyicinin ilgisini çeken havacılık filmleri genellikle ulusal kodlar üzerine kurulu, milliyetçi söylemi temel alan, politik yapımlar olarak öne çıkmaktadır. Sanat ve özel olarak da sinema alanı, ulus bilincini tesis etmede önemli ideolojik enstrümanlardan biri olarak görülebilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş döneminde de sanat devlet politikası olarak ulusal kimliği oluşturmada bir araç olarak benimsenmiştir. İcadından kısa bir süre sonra, Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet eliyle sinema faaliyetleri başlamış, Cumhuriyetin ilk yıllarında da devam etmiştir. İlk dönemler devlet açısından önemli görülen olaylar kayda alınmış olmasına rağmen sinemanın yeni rejimi ve ulus kimliğini inşa etme sürecinde diğer sanatlar kadar etkin kullanıldığını söylemek mümkün değildir. Bununla birlikte sanat, politika ve sinema ilişkisi zamanla fark edilmiş ve bu alana dair yapımlar üretilmeye başlanmıştır. Bu doğrultuda çalışmada, sinemanın politik bir araç olarak ulus inşasında önemli olduğu varsayımından hareket edilmiştir. Çalışmanın amacı havacılık temalı Türk filmlerinin ulus inşasındaki politik işlevini irdelemektir. Bu amaçla ulaşılabilen filmler tasnif edilmiştir. Çalışmanın odak noktasına ise yönetmenliğini Kudret Sabancı’nın yaptığı, kurmaca aksiyon havacılık filmi olan Hürkuş: Göklerdeki Kahraman (2018) alınmıştır. Yapım ideolojik ve tarihsel film eleştirisi metoduyla incelenmiştir.