Görünürlük Arayışında Performatif Demokrasi: Sosyal Medyada Narsisizm, Tüketim ve Siyasal Katılım Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Bu çalışma, postmodern tüketim kültürü bağlamında narsistik kişilik özellikleriyle sosyal medyada gösterişçi tüketim ve siyasal katılım arasındaki ilişkileri incelemektedir. Mevcut literatürde sosyal medya temelli siyasal katılım çoğunlukla demokratikleşme perspektifinden ele alınmakta; ancak bu süreçlerin narsisizm ve tüketim kültürü ile kesişimi ve bunun meydana getirebileceği kırılmanın bütüncül biçimde analiz edilmediği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda çalışma, sosyal medya ortamında siyasal katılımın performatif boyutunu, Byung Chul-Han’ın dijital toplum eleştirileri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de 18 yaş ve üzeri 714 internet kullanıcısından elde edilen nicel verilerle yürütülen çalışmada, üç ayrı ölçekten (NPI-13, SMGTE ve SMSKÖ) faydalanılmıştır. Bulgular, narsisizmin hem gösterişçi tüketim hem de siyasal katılım üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu ortaya koymuş ve gösterişçi tüketimin bu ilişkiyi aracıladığı saptanmıştır. Moderasyon analizleri ise cinsiyet ve sosyal medya kullanım süresi değişkenlerinin etkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, sosyal medyanın demokratik bir müzakere alanı olmaktan ziyade, kimlik performansı ve gösterişçi tüketimin öne çıktığı, teşhire dayalı narsistik bir sahneye dönüştüğünü düşündürmektedir. Bulgular dijital platformların tüketim kapitalizminin değerlerini yeniden ürettiğini ve narsistik kişilik dinamiklerini pekiştirdiğini göstermekte; böylece dijital kamusal alanların müzakereci demokratik potansiyelinin sınırlandığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma, dijital yurttaşlık, iletişimsel demokrasi ve algoritma temelli platformların sosyo-psikolojik etkilerine dair süregelen tartışmalara katkı sunmakta; görünürlük ve etkileşim gibi nicel ölçütlerin ötesinde dijital katılımın eleştirel biçimde yeniden düşünülmesi gerektiğine dikkat çekmektedir.

This study examines the relationships between narcissistic personality traits, conspicuous consumption on social media, and political participation within the context of postmodern consumer culture. In the existing literature, social media–based political participation has predominantly been addressed from the perspective of democratization; however, the intersection of these processes with narcissism and consumer culture has not been sufficiently analyzed in a comprehensive manner. In this regard, the study aims to evaluate the performative dimension of political participation on social media within the framework of Byung Chul-Han’s critique of digital society. The research is based on quantitative data collected from 714 internet users aged 18 and over in Türkiye. Three measurement scales (NPI-13, SMCCS, and SMPPS) were employed. The findings reveal that narcissism has a significant effect on both conspicuous consumption and political participation, and that conspicuous consumption mediates this relationship. Moderation analyses further indicate that gender and duration of social media use have significant moderating effects. The results suggest that social media has transformed from a space of democratic deliberation into a spectacle-oriented arena in which identity performance and conspicuous consumption are foregrounded. The findings demonstrate that digital platforms reproduce the values of consumer capitalism and reinforce narcissistic personality dynamics, thereby constraining the deliberative democratic potential of the digital public sphere. In this context, the study contributes to ongoing debates on digital citizenship, communicative democracy, and the socio-psychological effects of algorithm-driven platforms, and highlights the need to critically reconsider digital participation beyond quantitative metrics such as visibility and engagement.