Erkeklerin Boşama Nedenleri Üzerine İslam Hukuku Bakımından Güncel Bir İnceleme: (Kocaeli Örneği)
Abstract
Bu çalışma, 2013–2024 yılları arasında Kocaeli’nde yaşayan erkeklerin Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’na elektronik ortamda yönelttikleri sorular çerçevesinde erkeklerin boşama nedenlerini İslâm hukuku perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel veri kaynağını, farklı yaş, eğitim ve sosyo-kültürel çevrelerden erkeklerin talâk sürecine ilişkin danışma ve fetva talepleri oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemi ve doküman inceleme tekniğiyle analiz edilen veriler, erkeklerin boşama kararlarını hangi gerekçelerle aldıklarını, bu kararları alırken dinî hükümleri ne ölçüde dikkate aldıklarını ve boşamanın dinî-hukukî sonuçlarına ilişkin bilgi düzeylerini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgulara göre erkeklerin boşama nedenleri arasında ilk sırayı şiddetli geçimsizlik almaktadır. Bunu sırasıyla kadının sadakatsizliği, şaka veya öfke anında kullanılan boşama ifadeleri, eşlerden birinin sağlık durumuna ilişkin bazı hususların evlilik öncesinde gizlenmesi, aile fertlerinin evliliğe müdahalesi, eşler arasındaki sevgi ve iletişim eksikliği, kadının boşanmaya zorlaması ve ekonomik problemler takip etmektedir. Ayrıca araştırma, erkeklerin önemli bir kısmının boşanma öncesinde dinî danışmanlık alma yerine, boşama gerçekleştikten sonra talâkın dinî hükümlerini öğrenme eğiliminde olduklarını göstermektedir. Bu durum, talâkın dinî ve hukukî sonuçlarına ilişkin toplumsal farkındalığın yetersizliğine işaret etmektedir. Çalışma, klasik İslâm hukuku hükümleri ile günümüz hukuk uygulamaları arasındaki etkileşimi saha verileri ışığında değerlendirerek, boşanma sürecinde yaşanan tereddütlerin dinî rehberlik ve aile danışmanlığı hizmetleriyle azaltılabileceğini ve bu sayede aile kurumunun korunmasına yönelik dinî ve sosyal politikaların geliştirilmesine katkı sağlanabileceğini ortaya koymaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Bu çalışma, Kocaeli KENTBİLİM Lisansüstü Araştırma Desteği Programı tarafından 119 sözleşme numaralı proje kapsamında desteklenmiştir.
Project Number
119
Ethical Statement
Çıkar çatışmasının önlenmesi amacıyla, dergi yayın kurulu üyesi olan Ahmet Ekşi, ilgili makalenin editöryal değerlendirme, hakemlendirme ve kabul süreçlerine herhangi bir şekilde katılmamıştır.
Bu çalışma kapsamında kullanılan veriler, Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun veri tabanında yer alan ve kimlik bilgileri araştırmacıyla paylaşılmayan anonim başvuru kayıtlarından elde edilmiştir. Araştırmada herhangi bir katılımcıyla yüz yüze görüşme, mülakat, anket veya deneysel uygulama gerçekleştirilmemiştir. Veriler, araştırmacı tarafından doğrudan üretilmeyen ve kişisel kimlik bilgileri içermeyen arşiv kayıtlarından oluşmaktadır. Bu nedenle çalışma, insan katılımcılar üzerinde yürütülen araştırmalar kapsamında değerlendirilmemekte olup etik kurul izni gerektirmemektedir. Araştırma sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine riayet edilmiş, kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata uygun hareket edilmiştir.
Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatür taraması/yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
A Current Examination of the Reasons for Divorce Among Men from the Perspective of Islamic Law: (The Case of Kocaeli)
Abstract
This study aims to examine the reasons for divorce among men from the perspective of Islamic law through the questions submitted electronically by men residing in Kocaeli to the High Council of Religious Affairs of the Presidency of Religious Affairs (Diyanet) between 2013 and 2024. The primary data source of the study consists of consultation and fatwa requests regarding the process of ṭalāq (divorce) submitted by men from different age groups, educational backgrounds, and socio-cultural environments. Using a qualitative research method and document analysis technique, the study investigates the grounds on which men decide to divorce, the extent to which they consider religious rulings in this process, and their level of knowledge concerning the religious and legal consequences of divorce.The findings indicate that severe incompatibility is the most common reason for divorce among men. This is followed by the wife's infidelity, divorce statements uttered in jest or anger, concealment of health-related issues before marriage, interference of family members in marital life, lack of affection and communication between spouses, the wife's insistence on divorce, and economic problems. The study also reveals that a significant proportion of men seek religious information not before but after divorce has taken place. This finding points to a lack of social awareness regarding the religious and legal implications of ṭalāq. Drawing on field data, the study evaluates the interaction between classical Islamic legal principles and contemporary legal practices and concludes that strengthening religious guidance and family counseling services may reduce uncertainties in the divorce process and contribute to the development of religious and social policies aimed at protecting the family institution.
Keywords
Supporting Institution
This study was supported by the Kocaeli KENTBİLİM Graduate Research Support Program under Project No. 119.
Project Number
119
Ethical Statement
To prevent any potential conflict of interest, Ahmet Ekşi, a member of the journal’s editorial board, did not participate in any stage of the editorial evaluation, peer-review, or acceptance processes of this manuscript.
The data used in this study were obtained from anonymous application records contained in the database of the High Council of Religious Affairs of the Presidency of Religious Affairs, where no identifying information of applicants was disclosed to the researcher. No face-to-face interviews, questionnaires, surveys, experiments, or other forms of direct interaction with participants were conducted within the scope of this research. The data consist solely of archival records that were not generated by the researcher and do not contain any personally identifiable information. Therefore, the study does not fall within the category of research involving human participants and does not require approval from an ethics committee. Throughout the research process, the principles of research and publication ethics were strictly observed, and all procedures were carried out in compliance with the relevant regulations concerning the protection of personal data.
This study does not require ethics committee approval, as the data used were obtained through a literature review and published sources. It is hereby declared that scientific and ethical principles were adhered to throughout the preparation of this study and that all sources consulted have been properly cited in the references.
