İnternet ve Sosyal Medya Ekseninde Selefî Söylemin Dijital Temsili

Dijital çağda internet ve sosyal medya platformları, kimlik inşası, dinî aidiyet, yorum ve temsil süreçlerinde belirleyici bir uzam hâline gelmiştir. Dijitalleşme, dinî bilginin dolaşımını hızlandırmakla sınırlı kalmayıp, dinî ve mezhebî oluşumların geleneksel temsil kanallarının ötesinde çevrim içi mecralarda görünürlük kazanmasına ve yeni etkileşim biçimleri üzerinden yeniden üretilmesine zemin hazırlamıştır. Bu bağlamda makale, Selefî düşüncenin Türkiye’de dijitalleşme süreciyle birlikte kazandığı yeni temsil biçimleri ve yayılım süreçlerini, internet ve sosyal medya ekseninde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Selefî kimlik ve söylemin dijital mecralarda nasıl temsil edildiğini, hangi temalar etrafında dolaşıma sokulduğunu ve farklı platformların bu temsile hangi imkânları sağladığını ortaya koymaktır. Araştırmanın kapsamı, Türkiye’de Selefî çevrelerle ilişkilendirilen internet siteleri, YouTube kanalları, Instagram hesapları, X (Twitter) profilleri, Facebook sayfaları ve mobil uygulamalarla sınırlandırılmıştır. Yöntem olarak nitel araştırma deseni benimsenmiş; örneklem olarak seçilen dijital veriler, nitel içerik analizi ve betimsel çözümleme teknikleriyle incelenmiştir. Bulgular, Selefî çevrelerin dijital temsilinde, tevhid vurgusunun merkezde yer aldığını; bid‘at ve şirk eleştirisinin, Selef neslinin otoritesine bağlılığın ve “saf din” iddiasının ortak temalar olarak tekrarlandığını göstermektedir. Bununla birlikte platformlar arasında işlevsel farklılıklar dikkat çekmektedir: İnternet siteleri fetva, makale ve PDF arşivleriyle daha sistematik ve metin merkezli bir sunum üretirken, YouTube uzun ders serileri ve soru-cevap formatlarıyla dijital “ders halkaları” işlevi görmektedir. Instagram ve X’te daha kısa, görsel ve çoğu zaman polemik eksenli içerikler öne çıkarken; Facebook daha çok duyuru ve yeniden paylaşım mecrası olarak kullanılmaktadır. Mobil uygulamalar ise namaz vakti/kıble yönü, dua-zikir ve Kur’ân meali gibi ibadet pratiğini destekleyen işlevler üzerinden Selefî söylemin gündelik hayata taşınmasını sağlamaktadır.

In the digital age, the internet and social media platforms have become a decisive space for processes of identity construction, religious belonging, interpretation, and representation. Digitalization has not merely accelerated the circulation of religious knowledge; it has also enabled religious and mad̲hab-based formations to gain visibility in online arenas beyond traditional channels of representation and to be reproduced through new modes of interaction. Within this framework, the present article examines the new forms of dissemination and representation that Salafī thought has acquired in Türkiye in tandem with the process of digitalization, with a particular focus on the internet and social media. The main aim of the study is to clarify how Salafī identity and discourse are represented in digital media, around which themes they are circulated, and what kinds of opportunities different platforms provide for such representation. The scope of the research is limited to websites, YouTube channels, Instagram accounts, X (Twitter) profiles, Facebook pages, and mobile applications associated with Salafī circles in Türkiye. Methodologically, the study adopts qualitative research design; the sampled digital data are examined through qualitative content analysis and descriptive analysis techniques. The findings indicate that the emphasis on tawḥīd occupies a central place in Salafī digital representation, while critiques of bidʿa and shirk, adherence to the authority of the salaf generation, and the claim of a “pure religion” recur as common themes. At the same time, functional differences across platforms are noteworthy: whereas websites offer a more systematic and text-centered presentation through fatwā, article, and PDF archives, YouTube operates as a digital “lesson circle” by means of long lecture series and question-and-answer formats. While shorter, visual, and often polemical content stands out on Instagram and X, Facebook is used primarily for announcements and reposting. Mobile applications, in turn, facilitate the embedding of Salafī discourse into everyday life by means of functions that support devotional practice, such as prayer times/qibla direction, supplications and dhikr, and Turkish Qurʾān translations.