Research Article

Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz

Volume: 9 Number: Özel Sayı June 20, 2026
EN TR

Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz

Abstract

Gündelik hayatın dijital kodlarla yeniden biçimlenmesi, geleneksel otorite yapılarını sarsarak kutsalın temsil ve tecrübe edilme biçimlerinde köklü yapısal dönüşümlere neden olmaktadır. Çalışma, İslam’ın “Hatemü’l-Enbiyâ” (son peygamberlik) inancına meydan okuyarak YouTube platformunda kendisini resul ilan eden bir kadın hukukçu örneği üzerinden dinî otoritenin dijital mecrada uğradığı yapısal mutasyonu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın metodolojik özgünlüğü, Türkiye’deki din sosyolojisi çalışmalarında henüz yeterince kullanılmayan Hesaplamalı Sosyal Bilimler teknikleri ile yorumlayıcı sosyolojinin harmanlandığı karma bir desene dayanmaktadır. Bu bağlamda, ilgili videoya gelen 850 kullanıcı yorumu Google Cloud Natural Language API aracılığıyla Doğal Dil İşleme (NLP) ve Duygu Analizi teknikleriyle taranmış, algoritmik verilerin kültürel ironiyi yakalamadaki sınırlılığı nedeniyle elde edilen veri seti hermenötik söylem analiziyle derinlemesine irdelenmiştir. Araştırma bulguları, hiyerarşik ve kurumsal minber otoritesinin yerini etkileşim odaklı, denetimsiz ve performatif bir piksel iktidarına bıraktığını göstermektedir. Nicel analizler yorumların bir kısmını teknik olarak pozitif etiketlese de nitel inceleme bu dilin ardında derin bir alay ve istihzanın yattığını ortaya çıkarmıştır. Vaka öznesi, seküler hukuk sermayesini teolojik alana tahvil etmeye çalışan ancak izleyici nezdinde bir teolojik kitsch örneğine dönüşen bir figür olarak değerlendirilirken; dijital cemaatin bu iddiaya verdiği tepkiler salt bir reddiye olmanın ötesinde Bakhtinyen bir karnavalesk (trol kültürü), Bergerci bir sınır koruma refleksi ve Foucaultcu bir tıbbîleştirme (deli etiketi yapıştırma) ekseninde şekillenmiştir. Nihayetinde çalışma, dijital platformların “ebedi şimdiki zaman” vaadiyle teolojik “son” kavramını aşındırdığını, dini ortadan kaldırmayıp onu Baudrillardcı bir simülasyona dönüştürerek hakikat algısını parçaladığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, dijital dindarlığın bir mecra değişiminden ziyade kutsalın “hale”sini yitirdiği ve eğlence endüstrisinin bir nesnesine dönüştüğü ontolojik bir kırılma olduğunu savunmaktadır.

Keywords

Din Sosyolojisi, Doğal Dil İşleme, Otorite Krizi, Teolojik Kitsch, Simülasyon

References

  1. Amazon. “Doğal Dil İşleme Nedir? - NLP’ye Ayrıntılı Bakış”. Erişim 01 Mayıs 2025.
  2. Akgül, Mehmet. “Dijitalleşme ve Din”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 17/2 (Kış 2017), 191-207. https://izlik.org/JA72YC29FG
  3. Akgün, Yusuf Ziya – Karaşahin Hakkı. “Dijital Müftüler: Yapay Zekâ Temelli İslami Mobil Uygulamalar ve Dini Otorite Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme”. Dijital Çağda Sosyoloji. ed. Mehmet Büküm. 1-28. Ankara: Kimlik Yayınevi, 2025.
  4. Bahtin, Mihail. Rabelais ve Dünyası. çev. Çiçek Öztek. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2005.
  5. Baudrillard, Jean. Tüketim Toplumu. çev. Ferda Keskin - Hazal Deliceçaylı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2015.
  6. Baudrillard, Jean. Simülakrlar ve Simülasyon. çev. Oğuz Adanır. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2014.
  7. Berger, Peter. Kutsal Şemsiye: Dinin Sosyolojik Teorisinin Ana Unsurları. çev. Ali Coşkun. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2015.
  8. Bilis, Ali Emre. “Modern Yaşamda Dini Değerlerin Televizyonda Temsili: ‘Nihat Hatipoğlu ile İftar’ Programı Örneği”. Selçuk İletişim 9/4 (2017), 189-210. https://izlik.org/JA88FW93EL
  9. Bourdieu, Pierre. “The Forms of Capital”. Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education. ed. John Richardson. 241-258. New York: Greenwood, 1986.
  10. Bunt, Gary R. iMuslims: Rewiring the House of Islam. Chapel Hill: The University of North Carolina Press, 2009.
APA
Kaya, İ. (2026). Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 9(Özel Sayı), 145-161. https://doi.org/10.52637/kiid.1853746
AMA
1.Kaya İ. Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026;9(Özel Sayı):145-161. doi:10.52637/kiid.1853746
Chicago
Kaya, İrfan. 2026. “Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi Ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 9 (Özel Sayı): 145-61. https://doi.org/10.52637/kiid.1853746.
EndNote
Kaya İ (June 1, 2026) Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 9 Özel Sayı 145–161.
IEEE
[1]İ. Kaya, “Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”, Kocatepe İslami İlimler Dergisi, vol. 9, no. Özel Sayı, pp. 145–161, June 2026, doi: 10.52637/kiid.1853746.
ISNAD
Kaya, İrfan. “Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi Ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 9/Özel Sayı (June 1, 2026): 145-161. https://doi.org/10.52637/kiid.1853746.
JAMA
1.Kaya İ. Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026;9:145–161.
MLA
Kaya, İrfan. “Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi Ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, vol. 9, no. Özel Sayı, June 2026, pp. 145-61, doi:10.52637/kiid.1853746.
Vancouver
1.İrfan Kaya. Simülasyon Çağında Nübüvvet: Dijital Mecrada Otorite Krizi ve Hakikatin Parçalanması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026 Jun. 1;9(Özel Sayı):145-61. doi:10.52637/kiid.1853746