Dijital Çağda Ebeveyn Olmak: Annelerin Dijital Yetkinlikleri, Kontrol Mekanizmaları ve Dijital Din Eğitimi Yaklaşımları

Rapidly developing technology has added a new area of responsibility to parenting roles. The concept of "digital parenting" has emerged to protect children, promote conscious behavior, and define necessary parental roles regarding internet and digital media use. It is considered important for families to guide their children on how and for what purposes technology should be used, to act as role models, and to manage the process by spending quality and productive time with them. The digitalization process is also transforming the opportunities for religious education for young individuals and, in this context, affecting religious education processes within the family. This research aims to identify the attitudes, expectations, and challenges faced by mothers of adolescent children regarding general technology management and religious education during the digitalization process. In this study, a basic qualitative research design, one of the qualitative research methods, was preferred. The study group consisted of 15 mothers of adolescents selected using purposive sampling, and data were collected through semi-structured interviews. The data were analyzed using the thematic analysis method. The research findings reveal that although mothers mostly describe their digital knowledge levels as good, they do not perceive the digital world as a safe medium for religious education. A large majority of participants found traditional methods and printed sources safer due to the information pollution, uncontrolled religious information, and cyber risks in the online environment. It was determined that technical supervision becomes more difficult as children get older, and mothers feel helpless in this process. Although mothers try to exhibit restrictive attitudes in order to protect their children, it was observed that dialogue and redirecting attention to social activities were preferred over direct prohibition during adolescence. Religious content on digital platforms is considered by parents to be pedagogically inadequate, boring, and far removed from the interests of young people. Participants suggest that to ensure children's safety in the digital world and to conduct a healthy religious education process, state supervision should be increased, higher quality and more engaging digital content should be produced. Furthermore, guidance methods based on positive communication within the family should be adopted instead of prohibition, and digital literacy training for parents should be widespread.

Hızla gelişen teknoloji, ebeveynlik rollerine yeni bir sorumluluk alanı eklemiştir. İnternet ve dijital medya kullanımıyla ilgili olarak çocukları korumak, bilinçli davranmak ve gerekli ebeveyn rollerini ifade etmek amacıyla “dijital ebeveynlik” kavramı ortaya çıkmıştır. Ailelerin teknolojiyi hangi amaçlarla ve nasıl kullanacağı konusunda çocuklarına rehberlik etmesi, model olması, onlarla nitelikli ve verimli vakit geçirerek süreci yönetebilmesi önemli görülmektedir. Dijitalleşme süreci, genç bireylerin din eğitimi imkânlarını da dönüştürmekte ve bu bağlamda ailede din eğitimi süreçlerini de etkilemektedir. Bu araştırma, ergen çocuklara sahip annelerin dijitalleşme sürecinde genel teknoloji yönetimine ve din eğitimine yönelik tutumlarını, beklentilerini ve karşılaştıkları zorlukları tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan temel nitel araştırma deseni tercih edilmiş olup, çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen 15 ergen annesinden oluşturulmuş ve veriler yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır. Veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, annelerin dijital bilgi seviyelerini çoğunlukla iyi olarak tanımlamalarına rağmen, dijital dünyayı din eğitimi noktasında güvenli bir mecra olarak görmediklerini ortaya koymaktadır. Katılımcıların büyük bir kısmı internet ortamındaki bilgi kirliliği, denetimsiz dinî bilgiler ve siber riskler nedeniyle geleneksel yöntemleri ve basılı kaynakları daha güvenli bulmaktadır. Çocukların yaşı büyüdükçe teknik denetimin zorlaştığı ve annelerin bu süreçte bir çaresizlik hissettiği belirlenmiştir. Anneler, çocuklarını korumak adına kısıtlayıcı tutumlar sergilemeye çalışsalar da, ergenlik döneminde doğrudan yasaklama yerine diyalog kurma ve ilgiyi sosyal etkinliklere yönlendirme yöntemlerinin daha çok tercih edildiği görülmüştür. Dijital platformlardaki dinî içerikler ebeveynler tarafından pedagojik açıdan yetersiz, sıkıcı ve gençlerin ilgi dünyasından uzak bulunmaktadır. Katılımcılar çocukların dijital dünyadaki güvenliğini sağlamak ve sağlıklı bir din eğitimi süreci yürütmek için devlet denetiminin artırılmasını, pedagojik açıdan daha kaliteli ve ilgi çekici dijital içerikler üretilmesini, yasaklama yerine aile içi pozitif iletişime dayalı rehberlik yöntemlerinin benimsenmesini ve ebeveynlere yönelik dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılmasını önermektedirler.