Research Article

Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü

Number: 6 July 31, 2026
TR EN

Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü

Abstract

Günümüz Kuzey Sudan topraklarının Eski Çağ’daki siyasi ismi olan Nübye’yi yöneten Kral Piye’nin Mısır’da kazandığı zaferleri anlatan dikilitaş, Eski Mısır’daki gösteriş yazıtlarının en iyi örneklerinden biri olup, eşsiz anlatım üslubundan dolayı oldukça ünlüdür. Piye’nin Zafer Steli dönemin tarihi hakkında bilgiler verirken Nübye ve Mısır kraliyetine ait propaganda yazıtlarından biridir. Stel, Kral Piye’nin yönetiminin meşruiyetini ilan ederken krallığı için aldığı ilahi onayı, bir kral olarak kazandığı savaşlarla tanrılardan aldığı desteği, Nübyeli bir kral olsa dahi gerçek bir Mısırlı olduğunu göstermekteydi. Ayrıca stel, Libyalıların, Mısır işgalini önleyen kahraman Nübyeli bir kral biyografisini temel anlatım kurgusu olarak benimsemiştir. Dikilitaş, 1862 yılında antik Napata kentinde yürütülen arkeolojik kazılarda, Gebel Barkal tapınağının enkazı altında keşfedilmiştir. MÖ 744-714 yılları arasında Nübye kralı olan Piye, Nil Nehri hattı boyunca kuzeye düzenlemiş olduğu askeri seferlerle siyasi birliğini kaybetmiş olan Mısır’ı yönetimi altına almaya çalışmıştır. Piye’nin Mısır’ı hakimiyeti altına almaya çalıştığı dönemde, Libyalı topluluklar, Nil Nehri’nin sağladığı tarımsal geliri yağmalamak için Mısır’a saldırılar düzenlemekteydi. Piye, Zafer Steli’nde anlattığı gibi Libyalıları durdurmuş ve Mısır’ın zenginliğini kendi hazinesine aktarmayı başarmıştır. Eski Mısır tarihçilerinin “III. Ara Dönem” olarak isimlendirdiği siyasi otorite boşluğu döneminde Mısır topraklarının büyük kısmını yönetimine alan Piye’ni zaferleri hakkındaki stel, abartılı olsa dahi, eşsiz bilgiler vermektedir. Bu çalışma, Piye’nin Zafer Steli’ndeki anlatımları temel referans kaynağı alarak dönemin siyasi durumu, III. Ara Dönemin genel karakteristiği ve Mısır’da binyıllardan beri devam eden merkezi sistemin çöküşü hakkında yeni yorumlar üretmeyi amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Aja Sánchez, J. R. (2012). Qebeh, Qebehet and “cool water” in Piye’s Victory stela. Chronique d'Égypte, 87, 218-232.
  2. Bennett, J. E. (2019). The archaeology of Egypt in the Third Intermediate Period. Cambridge University Press.
  3. Broekman, G. P. F. (2023). Manetho’s “Three Other Kings” between Osorthôn and Takelôthis, and their importance for the chronology of the third intermediate period and the New Kingdom. Ägypten und Levante / Egypt and the Levant, 22(23), 349-351.
  4. Campbell, K. E. (2006). Rhetoric from the ruins of African antiquity. Rhetorica, 24(3), 255-274.
  5. Christensen, D. L. (1989). The identity of "King So" in Egypt (2 Kings XVII 4). Vetus Testamentum, 39, 140-153.
  6. Cole, E. M. (2015). Foreign influence in the late New Kingdom and third intermediate period. Massimiliano S. Pinarello, J. Yoo, J. Lundock, C. Walsh (eds.), Current Research in Egyptology (ss.113-122). Oxbow Books.
  7. David, R. (2021). Life and death in Egypt during the 25th dynasty. R. David, E. Murphy (eds.), The Life and Times of Takabuti in Ancient Egypt (ss.14-23). Liverpool University Press.
  8. Depuydt, L. (1993). The date of Piye’s Egyptian campaign and the chronology of the twenty-fifth Dynasty. The Journal of Egyptian Archaeology, 79(1), 269-274.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Archaeology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 31, 2026

Submission Date

October 6, 2025

Acceptance Date

March 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 6

APA
Yıldırım, E. (2026). Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü. Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 6, 27-38. https://izlik.org/JA68CE65SX
AMA
1.Yıldırım E. Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü. KTÜEFAD. 2026;(6):27-38. https://izlik.org/JA68CE65SX
Chicago
Yıldırım, Ercüment. 2026. “Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, nos. 6: 27-38. https://izlik.org/JA68CE65SX.
EndNote
Yıldırım E (July 1, 2026) Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü. Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 6 27–38.
IEEE
[1]E. Yıldırım, “Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü”, KTÜEFAD, no. 6, pp. 27–38, July 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA68CE65SX
ISNAD
Yıldırım, Ercüment. “Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 6 (July 1, 2026): 27-38. https://izlik.org/JA68CE65SX.
JAMA
1.Yıldırım E. Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü. KTÜEFAD. 2026;:27–38.
MLA
Yıldırım, Ercüment. “Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, no. 6, July 2026, pp. 27-38, https://izlik.org/JA68CE65SX.
Vancouver
1.Ercüment Yıldırım. Piye Zafer Steline Göre Eski Mısır’daki Merkezileşmiş Yönetim Sisteminin Çöküşü. KTÜEFAD [Internet]. 2026 Jul. 1;(6):27-38. Available from: https://izlik.org/JA68CE65SX